ब्लग - साहित्य / हाम्रो लेख

निर्जला एकादशी, तुलसी रोप्ने दिन




   Suyog Dhakal - Jun 05 2017

घर अगाडि एउटा सानो सिँगारिएको तुलसीको मोठ सनातन धर्मावलम्बीहरुको पहिचान हो । तुलसी बास्तवमै एउटा बहुउपयोगी र ओखतीजन्य वनस्पति हो । हरेक वर्ष निर्जला एकादशीका दिन सनातन धर्मावलम्बीहरुले तुलसी रोप्ने गर्दछन् ।

यो पनि हेर्नुहोस् : यसपाली ऐसेलु खानु भयो ?

त्यसैले होला वर्षभरिका २४ वटै एकादशी मध्य निर्जला एकादशीको आफ्नो विशेष महत्व छ । पाण्डव भीमा एकादशी या जेष्ठ शुक्ल एकादशीका रुपमा पनि यस एकादशीलाई सम्बोधन गर्ने चलन छ ।
निर्जला अर्थात जल पनि नखाईकन भन्ने अर्थ लाग्दछ, यस अर्थमा यस एकादशीमा भक्तिभावका साथ जल पनि सेवन नगरी ब्रत बस्ने र तुलसी रोप्ने गरिन्छ ।

सनातन धर्मको प्राण बोकेका ग्रन्थ वेदका अनुसार चन्द्रमाको गतीशिलता र मानवको संस्कार र व्यवहारमा गहीरो सम्बन्ध छ । एकादशीको दिन मानव दिमाग आफ्नो सोच र उत्पादकत्वको अधिकतम बिन्दुमा पुग्दछ र यसै कारणले आजको दिनमा आफ्नो चित्त शुद्ध पारी परमात्माको साधना गर्दै ब्रत बसेमा अधिकतम लाभ हुने र बैकुण्ठ प्राप्त हुने विश्वास छ ।

एकदिन अगावै सन्ध्याबन्दनम गर्ने र फलफुल मात्र सेवन गरि अर्को दिन ब्रत बस्ने परम्परा छ । ब्रतको भोलिपल्ट ब्रत समापन गर्दा पानी, तुलसीका पातहरु अनि केही फलफुल प्रसादका रुपमा खाने चलन छ ।
यस एकादशीका दिन विष्णुदेवको प्रतिमा शालिग्रामलाई पञ्चामृतले पवित्र स्नान गराएर राख्ने चलन छ भने यस एकादशीमा विष्णु मन्दिरहरुमा विशेष घुँईचो रहन्छ । कतिपय ठाँउमा त एकादशीको रातभरि जाग्राम बस्ने चलन पनि छ ।

जनउक्ति कोट्याउन चाह्यौ, शक्तिशाली पाण्डव पुत्र भिम आफ्नो खानाप्रतिको मोहका कारण एकादशी ब्रत लिन असमर्थ हुने गर्दथे । यसै समस्याका साथ उनी गुरु ब्यासको मा पुगेर आफ्नो खाना देखेपछि सहन गर्न नसक्ने र ब्रत तोडिने बताउन पुग्दछन् । गुरु ब्यासले भीमलाई निर्जला एकादशीको महिमा बताएर यस एकादशी ब्रत लिनाले बाँकी २४ वटै एकादशी लिएको बराबर फल प्राप्त हुने बताउनुहुन्छ । भीमले त्यसपछि आत्म नियन्त्रण पाउन सकेर एकादशी ब्रत बसेको कथा छ ।

अर्कोतर्फ आज तुलसी रोप्ने या भनौ छर्ने चलन छ । घर अगाडिको तुलसीको मोठमा तुलसीका सुकेका बिऊहरु अर्थात मञ्जरी छर्ने चलन छ ।

आज रोपेको तुलसीले वर्षभरि हामी सबैको खुशीयाली र प्रगतिको रक्षा गरुन् । निर्जला एकादशीको शुभकामना ।

सुयोग ढकाल

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.76
  • 104.36
  • European euro
  • 122.58
  • 123.29
  • UK pound sterling
  • 136.78
  • 137.57
  • Swiss franc
  • 105.7
  • 106.31
  • Australian dollar
  • 81.42
  • 81.89
  • Canadian dollar
  • 83.12
  • 83.6
  • Singapore dollar
  • 76.35
  • 76.79
  • Japanese yen (10)
  • 9.16
  • 9.22
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.67
  • 15.76
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.67
  • 27.83
  • Qatari riyal
  • 27.38
  • 27.54
  • Thai baht
  • 3.13
  • 3.15
  • UAE Dirham
  • 28.25
  • 28.41
  • Malaysian ringgit
  • 24.56
  • 24.7
  • Korean Won (100)
  • 9.17
  • 9.23
  • Swedish Krone
  • 12.71
  • 12.79
  • Danish Krone
  • 16.47
  • 16.56