ब्लग - साहित्य / अध्यात्म

दलाई लामाले ठहर्याएका बुद्धको जन्मभूमि




   Suyog Dhakal - Nov 25 2017

दलाई लामाले बुद्ध भारतीय हुन भनेर भन्नु चाँही विवेकी बिष्लेषण नहुन सक्छ भन्ने धेरै नेपालीहरुको तर्क रहेको छ । २५०० बर्ष अघि जन्मिएका बुद्ध नेपाली हैनन भने भारती पनि त हैनन्, आखिर देशका सिमानासंग बुद्धलाई गाँसेर हेर्न जरुरी पनि त छैन ।



चुनावको सरगर्मी नेपालमा रहँदै गर्दा एउटा बिवादास्पद कुरा जोडिन पुग्यो, बुद्ध को जन्म बारे बिश्वप्रसिद्ध दलाई लामा को भनाई ।
दलाई लामा बिश्वभरि मै धेरै आदर अनि सत्कारका साथ हेरिने धर्मगुरु अनि बौद्ध दर्शनका प्रवक्ता पनि हुन् । बुद्ध नेपाली हैनन भन्नु जायज कुरा हुनसक्छ किनभने बुद्ध जन्मेको समय देश अनि सिमानाहरु अहिले जस्तो पक्कै थिएनन् । न त भारत थियो न त नेपाल ? न त जगें पिल्लरहरु थिए अनि न त अन्य कुनै सिमानाहरु ? यसअर्थमा बुद्धलाई नेपाली नभनिनु कुनै आपत्ती को कुरा भएन, बिसं १७७९ मा जन्मिएका पृथ्वी नारायण शाह ले एकीकरण गरेका नेपालमा ईशापूर्व पाईला चालेका बुद्धको अस्तित्व गाँसिन जरुरी छैन् । तर दलाई लामाले बुद्ध भारतीय हुन भनेर भन्नु चाँही विवेकी बिष्लेषण नहुन सक्छ भन्ने धेरै नेपालीहरुको तर्क रहेको छ ।
२५०० बर्ष अघि जन्मिएका बुद्ध नेपाली हैनन भने भारती पनि त हैनन्, आखिर देशका सिमानासंग बुद्धलाई गाँसेर हेर्न जरुरी पनि त छैन । भारत भित्र कै एउटा कार्यक्रममा बोल्दै बिश्वभरि सुबिख्यात यि अध्यात्म गुरु ले बुद्ध नेपाली, चिनीयाँ या तिब्बती नभइकन भारतीय रहेको भनेर दाबा गरेको कुरा चाँही खिन्नता को बिषय पक्कै हो ।
हुन त भारतीय मात्र नभनेर सम्पूर्ण भारतबर्षको उदहारण र इतिहास दिदै यि महान नेताले उतिबेला भारत, नेपाल, भियतनाम लगायत रुसका केही राज्यहरु पनि भारतबर्षमा परेका हुनाले बुद्धलाई भारतसंग जोडेको झिनो स्पष्टिकरण पनि दिए ।
भारतबर्ष लाई भारतीय परिचय संग मात्र जोड्ने दुख्खदायी कार्य यि महान अनि ज्ञानी गुरुले किन गरे ?
धेरैले अड्कल काटेका कुरा अनुसार तिव्बत वाट शरण मागेर भारतमा शरण पाएका गुरुले यि शब्द उपहारहरु शरणको लागि उपहार स्वरुप दिएका भन्ने पनि तर्क छ ।
सत्य त के हो भने दलाई लामा सर्वश्रेष्ठ गुरु हुन् जसले आधुनिक्ता संग अध्यात्मलाई जोडेर वडो चित्तोकर्षक ज्ञान दिने गरेका छन् । अहिलेको बिश्वमा स्वर्गीय नेलशन मण्डेला जत्तिकै सम्मान र सदभावका साथ दलाई लामाको नाम लिने गरिन्छ, यि गुरुले क्षणिक प्रचार अनि गुण तिर्नका लागि मात्र यस्तो मन्तव्य दिएका त पक्कै हैनन् ।
स्मरण रहोस् संयूक्त राष्ट्रसंघले पनि बुद्धको जन्म बिषयलाई नेपालमै भनि तोकेको छ । बौद्ध धर्मावलम्बी हरुले तिर्थाटन गर्ने पर्ने ४ वटा महत्वपूर्ण ठाँउहरुमा नेपालको लुम्बिनी पनि पर्दछ । बिश्वभरिका धेरै देशहरु मिलेर लुम्बिनीमा मनमोहक बौद्धबिहारहरु बनाएका छन् । थाईल्याण्डका राजा भूमिबोलको मृत्यूको बार्षिकी मा पनि लुम्बिनी मा उनकी छोरी लगायत बिभिन्न राजपरिवारका सदस्यहरु केही महिना अघि नेपाल आएका थिए । लुम्बिनीको अन्तराष्ट्रिय महत्व बढिरहेका बेला बुद्धको जन्मबारे हरेक कुरा अनि तथ्यहरु संबेदनशील हुन गएको छ ।
दलाई लामाले चीन केन्द्रित स्वतन्त्र तीव्बत आन्दोलन को अगुवाई गरिरहेका छन् । बिश्वस्तरमै हरेक कोणले अगाडि बढिरहेको देश चीनको कमजोर पक्ष तिव्बत रहिआएको छ । चीन को यस कमजोर पक्षको जोखिम बढाउन पश्चिमा देशहरु ले दलाई लामा र यिनका आन्दोलनलाई बढावा दिएका आरोप पनि छ ।
तीव्बती शरणर्थिहरुको लर्कोमा अन्य छिमेकी देशहरुको तुलनामा नेपालले खुल्ला दिलले शरण दिएको कुरा पनि दलाई लामाले बिर्सेका छैनन भन्ने आशा छ ।

दलाई लामा बिश्वभरिका बौद्धधर्मावलम्बीका केन्द्रबिन्दु हुन् । उनका शव्दमा शक्ति छन्, बुद्ध जहाँ जन्मिएका भएपनि बुद्धको दर्शन बिश्व लाई जरुरी छ ।
बुद्धको देश तोक्ने काम नगरौं ।

सुयोग ढकाल

Downloads


Contact

Buddhanagar-10, Kathmandu (Nepal)
Tel: +977 2298599
Email: [email protected]

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.8
  • 103.4
  • European euro
  • 120.74
  • 121.44
  • UK pound sterling
  • 137.32
  • 138.12
  • Swiss franc
  • 103.68
  • 104.28
  • Australian dollar
  • 77.74
  • 78.19
  • Canadian dollar
  • 79.94
  • 80.41
  • Singapore dollar
  • 76
  • 76.45
  • Japanese yen (10)
  • 9.07
  • 9.12
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.53
  • 15.62
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.41
  • 27.57
  • Qatari riyal
  • 28.24
  • 28.4
  • Thai baht
  • 3.15
  • 3.17
  • UAE Dirham
  • 27.99
  • 28.15
  • Malaysian ringgit
  • 25.16
  • 25.3
  • Korean Won (100)
  • 9.42
  • 9.47
  • Swedish Krone
  • 12.18
  • 12.25
  • Danish Krone
  • 16.22
  • 16.32

Hamro Team

सम्पादक

सुदिना गौतम

व्यवस्थापक

सन्तोष कुमार देवकोटा

लेखक

सुयोग ढकाल

फोटो पत्रकार

आनन्द कुमार महर्जन

कला पत्रकार

मन्दिप गौतम