ब्लग - साहित्य / विश्वमाला

किन रुचाउँछन् दक्षिण कोरियालीहरु रविन्द्रनाथ टैगोरलाई ?




   Suyog Dhakal - May 11 2018

२० औँ शताब्दीको पूर्वाद्धमा भारतीय नोबेल विजेता रविन्द्रनाथ टैगोरले लेखेका केही हरफहरु व्यापक रुपमा युगौँसम्म पैmलिएको थियो, र यसैबाट दक्षिण कोरिया र भारतबीचको साँस्कृतिक सम्बन्ध सुरु भएको थियो ।



भर्खरै रविन्द्रनाथ टैगोरको जन्मोत्सव मनाइएको थियो । हामीलाई थाहा नहुन सक्छ कि चर्चित कवि टैगोर दक्षिण कोरियालीहरुका लोकप्रिय मानिस हुन् । किन त ? यसबारे थाहा पाऔँ ।
दक्षिण कोरिया र भारतबीचको कुटनैतिक सम्बन्ध सन् १९६२ देखि नै स्थापना भएको भएपनि १९७३ मा गएर मात्र एकअर्काको देशमा दूतावास सञ्चालन गरेका, यी दुई राष्ट्रबीचको साँस्कृतिक सम्बन्ध भने निकै नै पुरानो छ । २० औँ शताब्दीको पूर्वाद्धमा भारतीय नोबेल विजेता रविन्द्रनाथ टैगोरले लेखेका केही हरफहरु व्यापक रुपमा युगौँसम्म पैmलिएको थियो, र यसैबाट दक्षिण कोरिया र भारतबीचको साँस्कृतिक सम्बन्ध सुरु भएको थियो । 


एसियाको सुनौलो युगमा
कोरिया पनि उज्यालोको एक वाहक थियो,
अनि त्यो प्रकाश फेरि पनि प्रज्वलन हुनको लागि
पर्खिरहेको छ
पूर्वको ज्योति बन्नका लागि ।
–रविन्द्रनाथ टैगोर (१९२९)


यसमा विचित्रको कुरा के छ भने, टैगोरले कहिल्यै पनि दक्षिण कोरिया भ्रमण गरेका थिएनन् । उक्त देशका लागि उनले प्रयोग गरेका “पूर्वको ज्योति” भन्ने शब्दावलीले कोरियालीहरुको मस्तिष्कमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो । टैगोरको ल्याम्प अफ द इस्ट भन्ने कविता नसुनेको दक्षिण कोरियाली सायदै भेटिन्छन् । यो कविता कोरियाका लागि भविष्यवाणी साबित भइदियो । नभन्दै छिट्टै नै अरु देशहरुमाझ दक्षिण कोरिया तारासरी उदाउन सफल भयो ।
टैगोरको कविताले कोरियाको ऐतिहासिक विरासतलाई भविष्यको “पूर्वको ज्योति”सँग जोडेको छ ।
सन् १९१६ मा रविन्द्रनाथ टैगोरले पहिलो पटक जापान भ्रमण गरेपश्चात् उनलाई यो कविता फुरेको हो । उनको सो भ्रमणमा, उनले जापानका विश्वविद्यालयहरुमा धेरै कोरियाली विद्यार्थीहरुसँग भेट्ने र उनीहरुको संस्कृतिसँग साक्षात्कार हुने मौका पाएका थिए । २० औँ शताब्दीको पूर्वाद्धमा जापानले कोरियामाथि पकड जमाएको थियो भने कोरियालीहरु साँस्कृतिक विध्वंशमा पर्दै गइरहेका थिए । टैगोरले मानिसहरुमाझ यससम्बन्धी चेतना पैmलाउनका लागि आफ्नो भ्रमणको सदुपयोग गरेका थिए । जापानको शहरहरुको भ्रमण गरिरहँदा उनले त्यहीँकै मानिसहरुमाझ जापानको हर्कतको बारेमा बोलेका थिए । जापानले त्यसबखत अर्को दमित राष्ट्रको नागरिकको आवाज भनेर उनको कुरालाई पन्छ्याउन खोजेको थियो, तर त्यो आवाज परिवर्तनको सम्वाहक थियो ।
जापानको आरोपको उत्तर पनि उनले द सङ अफ द डिफिटेड नामक कविताबाट दिएका थिए ।
उनको सो कविता यस प्रकार छः


उनी निराश आँखा लिएर मौन छिन्, उनले आफ्नो घर छोडेकी छिन् ।
उनको घरबाट रोदनको आवाज बोकेर ल्याएको छ हावाले ।
तर ताराहरु लाज र दुःखले भरिएको चेहेरामा अनन्तको प्रेमगीत गाइरहेका छन् । 


यस कविताले जापानको विजय हतियारको लज्जासपद जित भएको र कोरियाली मानिस र उनीहरुको संस्कृतिको पराजय नभएको बताउँछ । उनले चोय नाम सुन नामका जापानमा अध्ययनरत कोरियाली विद्यार्थीका लागि पनि कविता लेखेको बताइन्छ । सन् १९२४ र १९२९ मा गरेको भ्रमणमा, टैगोरले जापानको साम्राज्यवादी नीतिको निन्दा गरेका थिए । यसलगत्तै उनका कविताहरु कोरियाली भाषामा अनुवाद र प्रकाशन हुन थाले । उनका कृतिहरुले कोरियाली जनताहरुलाई आफ्नो देश र संस्कृतिमाथि विश्वास र आस्था बढाउन सहयोग ग¥यो । 


जब सन् १९२९ मा टैगोरले ल्याम्प अफ द इस्ट कविताको रचना गरे, यसले उनीहरुमा आशा थप्यो । आजसम्म पनि उनको यो कविता कोरियाली पाठ्यक्रमको हिस्सा बन्दै आएको छ र विद्यालयहरुमा पढाइन्छन् । टैगोरले धेरै कोरियाली लेखकहरुका लागि प्रेरणाका स्रोत बने । यसकारण उनको प्रभाव कोरियाली साहित्यमा पनि पाइन्छ । एउटा त्यस्तो उदाहरण द साइलेन्स अफ लभका लेखक हान युङ उनको सिर्जना पनि हो । उनको यो कवितालाई आधुनिक कोरियाली कविताको कोसेढुंगा मानिन्छ ।
हानले आफटर रिडिङ टेगोरस् पोइम गार्डनरमा टेगौरप्रति उनको बुझाइ प्रस्तुत गरेका छन् । अर्का कोरियाली किम याङ शिक त सन् २००२ मा उनले टैगोरमाथि लेखेको कृतिका लागि भारतीय सरकारको पद्मश्री पदकबाट सम्मानित भएका थिए । याङ शिकले टैगोरका कृतिहरुलाई अंग्रेजीबाट कोरियाली भाषामा अनुवाद गरेकी थिइन् र सन् १९८१ म टैगोर सोसाइटी अफ कोरियाको स्थापना गरेकी थिइन् ।
सन् २०११ म रविन्द्रनाथ टैगोरको एक सय ५० औँ जन्मजयन्तीको अवसरमा कोरियाको कोरियाली राजधानीको साँस्कृतिक थलोका रुपमा चर्चित स्थल डेहांग्रोमा टैगोरको तामाको अर्धकद प्रतिमाको प्रतिस्थापन लोक सभाका सभामुख मिरा कुमारले गरेका थिए । दक्षिण कोरियाको राजधानीमा कुनै पनि विदेशी मुलका नागरिकको शालिक प्रतिस्थापन भएको यो पहिलो घटना थियो ।यसकारण, टैगोरले भारत र दक्षिण कोरियाबीच सम्बन्ध बनाउन महत्वपूर्ण र अर्थपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । उनको पूर्वका ज्योतिप्रतिको माया र प्रशंसाले कोरिया र दक्षिण कोरियाबीचको सम्बन्धलाई विश्वसामु चिनाइरहनेछ ।

हाम्रो पात्रोका लागि सुयोग ढकाल



Downloads


Contact

Buddhanagar-10, Kathmandu (Nepal)
Tel: +977 2298599
Email: [email protected]

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 108.15
  • 108.75
  • European euro
  • 126.5
  • 127.2
  • UK pound sterling
  • 144.29
  • 145.09
  • Swiss franc
  • 108.96
  • 109.56
  • Australian dollar
  • 81.92
  • 82.38
  • Canadian dollar
  • 83.64
  • 84.11
  • Singapore dollar
  • 80.74
  • 81.19
  • Japanese yen (10)
  • 9.88
  • 9.94
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 16.93
  • 17.02
  • Saudi Arabian riyal
  • 28.84
  • 29
  • Qatari riyal
  • 29.7
  • 29.87
  • Thai baht
  • 3.39
  • 3.41
  • UAE Dirham
  • 29.44
  • 29.61
  • Malaysian ringgit
  • 27.17
  • 27.32
  • Korean Won (100)
  • 10.03
  • 10.09
  • Swedish Krone
  • 12.39
  • 12.46
  • Danish Krone
  • 16.98
  • 17.08

Hamro Team

सम्पादक

सुदिना गौतम

व्यवस्थापक

सन्तोष कुमार देवकोटा

लेखक

सुयोग ढकाल

फोटो पत्रकार

आनन्द कुमार महर्जन

कला पत्रकार

मन्दिप गौतम