Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users



ब्लग - साहित्य/ नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

    -  Mar 20 2017

विश्व मुर्ख दिवस

आज मिती विसं २०९८ साल मंसिर १ गते, पूर्व मेची वाट पश्चिम महाकाली चल्ने द्रुत रेलमार्गवाट भर्खरै ईलामवाट रेल चढेर म काठमाडौ अफिस भ्याउन ९ बजे विहानै आईपुगेको छु ।


    -  Mar 22 2017

विश्व मौसम बिज्ञान दिवस

ऋतु , हावापानी र तापक्रम समय र स्थान अनुसार फरक फरक हुन्छ, हैन र ? त्यसैले त हो नि, अहिले यहाँहरुले आफ्नो प्रिय मोबाईल सहयात्रीमा हेर्दै अनि पढदै गर्नुभएको यो दिन विशेष जानकारी आआफ्नो ठाँउको फरक फरक मौसममा पढिरहनुभएको छ ।


    -  Mar 14 2017

२०७४ सालका सार्वजनिक बिदाहरू

नेपाल सरकारले बिक्रम सम्बत २०७४ साल बैसाख १ गते देखि २०७४ साल चैत मसान्त सम्म १ बर्ष भरिमा सबै सरकारी कार्यालयहरुलाई देहाय बमोजिम को सार्वजनिक एवं पर्व विदाको निर्धारण गरेको छ ।


    -  Mar 21 2017

पानी दिवस

जल, पाईन, वाटर, नामपाओ, यी, येँ, कि, अयर लगायत यस्का धेरै नाम छन्, वैज्ञानीकले भने रसायनीक पद्धतीमा यसको कथन गरेका छन् ज्द्दइ भनेँर । आकाशवाट झर्छ वादलमार्फत, खोला खहरामा वग्छ, मुलवाट निस्कन्छ, हिँउवाट पग्लीन्छ, पत्थरको कन्दरावाट रसाँउछ, कल अर्थात हातेपम्पवाट निस्कन्छ, पोखरी अनि कुँवाहरुमा वसिदिन्छ अनि वगिदिन्छ अनि पानीघट्टमा सुसाँउछ, यो हो पानी ।


    -  Mar 14 2017

विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस

हरेक मान्छे उपभोक्ता हो, क्रय अनि विक्रय मानव सभ्यताका अपरिहार्य कारोवारहरु हुन् । परापूर्व कालदेखिनै हामीले क्रय विक्रय अनि वस्तु तथा सामानहरुको उपभोग गर्दै आएका छौ । प्रकृती हाम्रो सबैभन्दा ठूलो उपभोग हो, श्वास फेर्ने हावा, पिउने पानी, अनि आकाश, न्यानो घाम, चिसो वतास, मौसमको माधुर्यता आदि सबैभन्दा ठूलो उपभोगका कुराहरु हुन् जुन विना हाम्रो मानव अस्तित्वको अर्थ छैन र यस्ता प्राकृतीक उपभोगका लागी मानव धेरैहदसम्म स्वतन्त्र र निशुल्क उपभोत्ता हो ।


    -  Mar 13 2017

मीन संक्रान्ति

यी यस्ता विभिन्न भाषाहरु लगायत नेपाली भाषामा चैत अनि यसको सुख्खापनका वारेमा कालजयी गीतहरु श्रृजना गरिएका छन् । आजको दिनवाट चैत लाग्दैछ, हुरि अनि खडेरीको यो महिनालाई रचयताहरुले मिठो वियोग अनि श्रृगांर रस वाहिरको ख्याख्या परिधीमा राखेका भएता पनि प्रेमालाप अनि सुमधुर मिलनकालागी यो महिना उत्तिकै यादगार छ ।


    -  Feb 20 2017

अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस्

आफ्नै मातृ भाषामा विद्यालय अनि विश्वविधालयका पाठ्यक्रमहरु उपलब्ध भएमा अध्यन कति सहज हुन्थ्यो होला ! यस्ता प्रकारको सहज सिकाई अनि पाठ्यक्रममा पनि जोड दिन जरुरी छ । राष्ट्रिय भाषा नेपाली त हाम्रो मुटुमै छँदै छ तर मातृभाषाको स्वादमा विषयबस्तुको सहज बुझाई पनि मानव अधिकार हो । कमसेकम शुरुवाती सिकाईहरु मातृभाषामा भर्इदिए हुर्कंदै गरेका केटाकेटीहरूका बुझाइकालागि विषयबस्तुहरु उसकालागि सहज र सरल हुन जान्छ ।


    -  Mar 08 2017

विश्व मृगौला दिवस

स्वस्थ्य रहनु नै सबैभन्दा ठूलने धन हो र शरीरको ख्याल राख्नु हाम्रो दायित्व हो । यहि शरीर छ र त हामी छौ नत्र यो भोग अनि यो भौतिक उपस्थितीको मज्जा कहाँ हुन्थ्यो होला र ? त्यसैले त १२ औ शताब्दीका दार्शनिक अनि कवि रुमीले भनेका छन् कि तिमी एउटा ब्रहामण्ड भित्रको सानो प्राणी हैनौ बरु तिमी भित्र नै एउटा ब्रहमाण्ड लुकेको छ भनेर । वास्तवमा यो शरीर, चेतना अनि अवयवहरु मिलेर एउटा गज्जबको ब्रहमाण्ड हाम्रो शरीर भित्र लुकेको छ, त्यसैकारणले पनि हामीले स्वस्थ्य हुन र आफ्ना शरीरको अगंहरुको ख्याल गर्न जरुरी छ ।


    -  Feb 13 2017

विश्व रेडियो दिवस्

"वि.सं. २०४९ सालमा सञ्चार नीतिमा स्वतन्त्र रेडियो स्थापनार्थ एैन नियमकालागि सम्बन्धित निकायमा दवाबमूलक कार्य निरन्तर हुन थाले र जसअनुरूप समूदायले रेडियोको फ्रिक्वेन्सि प्राप्त तथा प्रशारण गर्न सक्ने प्रावधान सञ्चार नीतिमा राख्न सफलता प्राप्त भयो तर त्यसपछि मन्त्रालय एैनमा प्रावधान नै छैन भनेर पन्छन थाल्यो र त्यो पनि नियमितको छलफल र दवाबपछि २०५० सालमा एैनमा पार्न हामी सफल भयौं । सोहि एैनको आधारमा सरकारलार्इ सामूदायीक रेडियोको पहिलो प्रस्ताव अघि बढ्यो र त्यहि वर्ष शिक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत UNSECO आयोगले समेत रेडियो सम्बन्धमा प्रतिवेदन पेश गर्यो । IPED UNESCO ले अध्ययन गर्ने भनी नेपालमा एउटा टिम पठायो र रेडियो सगरमाथा परियोजना मन्त्रालयलार्इ हस्तान्तरण गर्यो तर उक्त विषयमा मन्त्रालय लगायतका सम्बन्धित निकाय ६ महिनासम्म पनि केहि नबोलि बसिदिए, लामै समय मौन बस्यो सिस्टम, अचम्मको बेइमानी थियो त्यो ।"


    -  Feb 09 2017

'श्री स्वस्थानी व्रत कथा' समाप्ति

अहिलेको आणविक खोजी तथा त्यस्ता अनेक अन्वेषण निरन्तर भईरहेको संसारमा वैदिक सनातन संस्कारको हज्जारौ वर्ष अगाडि लेखिएको यहि स्वस्थानी महीमाका अध्यायहरुमा संसारको उत्पति अनि कणहरु अर्थात् अणु अनि परमाणुहरुको ब्याख्या गरिएको पाईन्छ । स्वस्थानी व्रतकथामा महादेवको सतीदेवी प्रतिको प्रेममय आशक्तिले महिला र पुरुषको अनन्त सम्बन्ध देखाउँदछ भने गोमा ब्राह्मणीको धैर्यताले हामीलाई कस्तै कठिन दुःखमा समेत नडगमगाउन प्रेरित गर्दछ ।


    -  Feb 11 2017

कुम्भ संक्रान्ति

बसन्त अर्थात् चार भिन्न माैसमहरूको राजा माैसम अथवा सबैभन्दा रसिक अनि उत्तम ऋृतुको समय । यो फाल्गुन महिना सबैकालागि लाभकारी रहोस्, शुभ रहोस् । जीवनका अनेक अारोह अवरोहहरूमा उत्साहका रङ्गहरु कतै कम नहोउन अनेक अाशाका रङ्गीन अायामहरू जोडिदै जाउन, अनि मुस्कानले हाैसला बढाउँदै लगोस् ।


    -  Feb 01 2017

श्रीपञ्चमी

आजकै दिनमा हामीमध्य धेरैले अक्षराम्भ गरेका हुनसक्छौं, अर्कोतर्फ आजको दिन सर्जकहरुको दिन हो । आफ्ना सिर्जना र शब्दहरुको पूजागर्ने विशेष दिन सरस्वती पूजाको सम्पूर्ण सर्जकलाई शुभकामना, यो सिर्जनाको डोर अनन्त कालसम्म रहिरहोस् । सिर्जनाका औजारहरु कलम, मसी अनि कागजको आज पूजा गरिन्छ, सरस्वतीको असिम कृपाले सकारात्मक शब्दहरु, भावहरु, ब्याख्याहरुको पर्दापण भईरहोस्, सर्जकहरु चाहे लेखक हुन् या गायक या ब्यूटिसियन हुन या सुचिकार या घर बनाउने मिस्त्री देखि...


    -  Jan 26 2017

नेपाल नर्स दिवस

वाहिर विश्वयूद्धको अग्नी दनदनी वलिरहेको थियो, मान्छेहरु दिनहुँ हताहत र घाईते भइरहेका थिए, सानो टुकी वालेर फ्लोरेन्स नाईटएगंल घाईतेहरुको सेवामा हरपल तत्पर थिईन् । गएको शताब्दीमा संसारभरिका मान्छेहरुले अत्यन्त महत्व दिएर आदरणीय रुपमा हेरेको नर्सहरुको वारेमा कुरा गरौँ ।


    -  Dec 30 2016

राष्ट्रिय मेलमिलाप दिवस

इतिहास पल्ट्याएर हेर्ने हो भने तात्कालिन राजतन्त्रात्मक शासन पद्धत्तिले मृत्यूदण्ड सुनाए पश्चात् प्रवासनमा रहेका बहूदलका पक्षधर अनि प्रजातन्त्रका सेनानी नेताहरु २०३३ सालमा आजकै दिन मेलमिलापको अवधारणा लिएर स्वदेश फर्किएका थिए । यस मेलमिलापको नीतिनुरुप सम्पूर्ण नेपाली राजनैतिक दलहरु र राजसंस्था मिलेर नेपालीपनको रक्षा गर्नुपर्ने अवधारणा अगाडी सारेका थिए । राजनैतिक खिंचातानीले विकासको मूलबाटो विराएको आजको देश देख्दा मेलमिलापको अाजसम्मको ४१ वर्ष पुरानो नीति अझै सान्दर्भिक लाग्दछ ।


    -  Jan 14 2017

राष्ट्रिय भूकम्प सुरक्षा दिवस्

भुकम्प एउटा प्राकृतीक प्रकोप हो र यसलार्इ रोक्न नसकेपनि यसबाट हुनसक्ने सम्भावित जोखिमबाट आफूलाई जोगाउन सकिन्छ । भुकम्प आफैले हामीलाई मार्ने हैन बरु भुकम्प अाएपछि हामीहरुले बनाएका घर अनि गार्ह्राहरुले किचेर हाम्रो ज्यान जान्छ । २०७२ सालको महाभुम्पमा पनि धेरै जनाले ज्यान गुमाएका छन् र मृतकको संख्या बढाउनमा गलत जानकारी अनि गलत तरिकाले बनाएक भौतिक पूर्वाधारहरु जिम्मेवार छन् । टेबल मुनी लुक्ने, खाट मुनी लुक्ने अनि आड लाएर घरभित्रै बस्ने जस्ता अव्यवहारीक र न्यून तार्किक आयातित जानकारीका कारण धेरै जनाले समय पाउँदा पाउँदै पनि आफूलाई बचाउन सक्नुभएन् । वास्तवमा समय र परिस्थितीपरक भूँईचालो सम्बन्धि जानकारीहरु अझै नेपालमा प्रवाह गर्न जरुरी छ ।


    -  Jan 10 2017

पृथ्वी जयन्ती / राष्ट्रिय एकता दिवस

पृथ्वी नारायण शाहका सालिकहरु नेपालका धेरै शहरहरु अनि चोकहरुमा छन् । चोर औंला माथी उठाएर उभीएको यीनको सालिकले नेपालीजनलाई सदैव एकताको शिक्षा दिई नै रहेकोछ । काठमाण्डौ र गोरखा विचमा पर्ने नुवाकोट भू-भागलाई जितेर काठमाडौ छिरेका यीनले काठ्माण्डाैको उत्तरपट्टि रहेको चन्द्रागीरी डाँडाबाट जब काठमाण्डौको खाडललार्इ नियाले त्यस क्षण काठ्माण्डाैको सौन्दर्यताले पृथ्वी नारायण शाहलार्इ लालाहित बनाएको थियो । रणकौशलमा कुशल यी राजाले छापामार शैली अनि रणनितीहरु लगाएर क्रमशः काठमाडौ, ललितपुर, भक्तपुर, किर्तिपुर अनि अन्य भू-भागहरु जितेका हुन् । परराष्ट्र मामिलामा पनि यीनको कुशल कूटनीति बडो रोचक र प्रेरणादायी छ ।


    -  Dec 31 2016

तमु ल्होसार

तमु समुदायका बारेमा लेखिएका पुस्तक अनि शोधहरुका अनुसार तमुका पुर्खाहरु छैठौ शताब्दीमा तिब्बतवाट नेपाल आएर मुख्यतया उच्च हिमाली र उच्च पहाडी भेगमा बस्ने समूदायका रुपमा चिनिन्छन् । पहिले बोन अर्थात् शामानिज्म धर्म अवलम्वन गरेका यी प्राचिन समूदायको सन् २००७ मा भएको जनगणना अनुसार अहिले अधिकांश संख्यामा बाैद्धिष्ट र केही क्रिस्चीयन अनि हिन्दूहरु रहेको तथ्याङ्क छ । संस्कार, सभ्यता अनि हिन्दू र वौद्ध संस्कारको अनुपम समीश्रण यो समुदायमा पाईन्छ ।


    -  Dec 23 2016

क्रिसमस डे

क्रिसमसको ठूलो आकर्षण भनेको सान्टा क्लस हुन्, रातो टोपी लगाएका अनि सेतो दाह्री, जुङ्गा भएको मोटोघाटो ठूलो शरिरको साधूले सबैलाई उपहार दिने र खुशी बाँड्नेछन् भन्ने विश्वास छ । सान्टा क्लसको प्रतिक्षामा आज धेरै केटाकेटीहरु रातीअबेरसम्म सुत्दैनन् । कोही कोही ब्यक्तिहरु सान्टा क्लसको भेषमा उपहार र कोसेली बाँडदै, साँट्दै हिंड्दछन् । नाकको ठाउँमा गाँजर, रातो मफलर र अँग्रेजी ह्याट पहरिएको हिउँ जम्मा पारेर बनाएको 'Snow Man' विदेशका हिमाली क्षेत्रहरूमा अत्यन्त लोकप्रिय छ । त्यस बाहेक हिउँकै चरा बनाउने, हिउँमा खेल्ने अनि नाचगान गर्ने चलन पनि छ ।


    -  Dec 17 2016

अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन दिवस्

सिरियामा भएको द्वन्द्वपछी अाफ्नो भूमी छाडी जीवन जोखिममा राखेर अन्य देशको शरण पर्नगएका शरणार्थीहरु अनि उनिहरुको समुन्द्रको अन्त्यहिन कष्टपद यात्राले धेरैको ज्यान गएको छ । एकजना साना बालकको समुन्द्र किनारमा बगेर ल्याएको मृत शरीर अनि खुल्ला अवोध आँखाको दृश्य भएको तस्वीरले संसारलाई रुवाएको पनि धेरै भएको छैन । आप्रवासनको कुरा गर्दा विभिन्न कारणले शरणार्थी बनेका मानव अनि तिनका पीडाहरु पनि सम्झिन जरुरी छ । इराक, अफगानिस्तान, सिरिया, लिविया लगायत देशका शरणार्थीहरु अनि उनिहरुले भोगेका शारीरिक, मानसिक तथा देश छाड्नु पर्दाको भावनात्मक पीडाले दिएको दुखाइमा सारा संसारको एक्यवद्धता सहितको स्वर जरुरी छ ।


    -  Dec 10 2016

विश्व पर्वत दिवस्

पर्वतीय क्षेत्रमा हुने अव्यवस्थित बसोवास तथा पानीका श्रोतहरूमा भइरहेका अनेक विकास निर्माणका कार्यहरूले अनावश्यक रूपमा प्राकृतिक सन्तुलनमा नराम्ररी असर पारीरहेको छ । रूख काटिएका छन्, डाँडाकाँडा सम्म पारिएका छन्, विशाल ढुङ्गा फोरीएका छन्, नदीनाल गीट्टी बालूवा विहिन बन्दै गइरहेका छन् पर्वतीय खजानामाथि भएका निरन्तरको यो अप्राकृतिक दोहनले त्यहाँ आश्रित अनेक जीव जन्तु तथा चराचरहरूको दैनिकीलार्इ नराम्ररी असर गरेको त छ नै कतिपय दूर्लभ जीवजन्तु तथा जडीबूटीहरू त लोप पनि भइसके भने धेरैको अवस्था नाजूक छ ।


    -  Dec 15 2016

धनु संक्रान्ति

आजका सक्रान्ति तिर्थाटनकालागि एकदमै जरुरी छ, आजकै दिन श्रीकृष्ण मथुरा गएको र हिंसक मामा कंसको संहार गर्ने क्रम अगाडी बढेको जनविश्वास रहेको छ । भागवत पुराणका अनुसार आज कंशले कृष्ण र बलरामलाई धनुयात्रामा निमन्त्रणा दिएर मार्ने योजना गरेका थिए । आजका दिन सूर्य देव र भगवान शिवको पूजा गरिन्छ । सूर्यलाई विभिन्न प्रकारको अर्घ अनि प्रसादहरु चढाउने अनि शिवलाई नैवेद्य तथा सुगन्धित पुष्पहरु चढाउने गरिन्छ ।


    -  Dec 12 2016

उधौली पर्व | योमरि पुन्हि

योमरिको त्रिकोणत्मक आकारले षडकोणको अर्धभागको रुपमा सरस्वती अथवा ज्ञानको प्रतिविम्बको रुपमा लिइन्छ । पानीको देवताकारुपमा काठमाडौवासीले मछिन्द्रनाथलाई मानेजस्तै अन्न अनि उब्जनीकी माता अन्नपूर्णलाई नयाँ उब्जनी अनि त्यसबाट बनेको खानेकुरा योमरि चढाउने परम्परा शदिअाैंदेखि चलि अाएको हो । "सोई साई ला एएएए~~~~~" 'हुर्रे हा हा , सोई ढोले सोई एएए अर्को ढोले खै?' भन्दै यस दिन पारम्परीक सामूहिक नृत्य तथा गीत प्रस्तुत गरिन्छ । साथमा परम्परागत बाजागाजाहरु एवं विशेषतः किराँत संस्कृतिको अमूल्य साङ्गीतिक बाजाहरू ढोल, झ्याम्टा आदि बजाईन्छ । बहुतै संयमित अनि सुस्तरी नाचिने यी नृत्यहरु देख्दा जस्तै नाच्न नजान्ने र विरसिलो मान्छे भएपनि कम्मरको तालमा साङ्गीतिक मर्काई अवश्य अाउँछ अाउँछ ।


    -  Dec 09 2016

विश्व मानब अधिकार दिवस

विकासका आधारहरुमा समृद्ध जीवनशैली खोजेका मान्छेहरुले अझै पनि एकअर्काप्रतिको आत्मियता र मैत्रीपूर्ण ब्यवहार सिक्न जरुरी छ । दिगो विकासकालागि मानव अधिकारको प्रत्याभूती जरुरी छ, धर्म, भाषा अथवा लिङ्गका नाममा मानव माथी हिंसा र आक्रमण भईरहेको वर्तमान परिपेक्ष्यमा समानताका लहरहरुको आवश्यत्तालाई मानव अधिकारका धारणाले मात्र सम्बोधन गर्न सक्दछन् ।


    -  Dec 06 2016

अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्ययन दिवस

वास्तवमा भन्ने हो भने हवाई उड्ययनले संसारलाई एकसुत्रमा वाँधिदिएको छ । एउटा कुनाबाट अर्को कुना खासै पर छैन् र त्यससँगै यसका चुनौतीहरु पनि आएका छन् । सन् २०१४ मा मलेसियाको क्वालालम्पूर विमानस्थलबाट चीनतर्फ उडेको मलेसियन एयरलाईन्सको जहाज अझै भेटिन सकेको छैन् । धेरै यात्रुवाहक विमानहरु यूद्धको अावेषमा भएका प्रहारले खसालिएकाछन् अनि कैयन विमानहरु अनि तिनका अवशेषहरु अझै फेला पर्न सकेका छैनन् । विमान दूर्घटनामा यात्रु बाँच्नसक्ने संभावना अत्यन्त कम हुन्छ, चाहे घोप्टे भिरमा खसेको थाईएयरको प्रसँग होस् या सन् 2006 मा ताप्लेजुङ्गको घुन्सामा खसेको हेलिकोप्टरमा विश्व प्रसिद्ध भू-वैज्ञानिक, मानवशास्त्रि तथा World Wildlife Fund (WWF) का जीव वैज्ञानिक हर्क गुरूङ सहित २६ जना विश्व प्रकृति तथा जीव विज्ञानका महत्वपूर्ण अनुसन्धानकर्ता दूर्घट्नामा परेको प्रसङ्ग होस्, गुमाएका आफन्त अनि घाउले लागेको दाग कहिल्यै मेटिने छैनन ।


    -  Dec 04 2016

स्वंयमसेवक दिवस्

स्वयमसेवा मानवताको पर्याय पनि हो । जीवनको मूल्य भनेको ब्याङ्कमा रहेको पैसा, चढ्ने गाडि, विदेश भ्रमणको संख्या अनि लगाएका बहुमूल्य वस्त्राभूषण मात्र हैन्, यी सबै औसत सपना भन्दा पर एउटा निस्वार्थ समाजसेवाको भावना र स्वंसेवकको अस्तित्व रहन्छ । आखिर यो समाजलाई हामीले के दियौं त? हामीबाट अरुले के सिके त रु अनि हामीले गर्दा कतिजनालाई जीवन जिउन सजिलो भयो भन्ने कुरा महत्वपूर्ण रहन्छ ।


    -  Dec 01 2016

अन्तर्राष्ट्रिय दासता उन्मुलन दिवस्

नेपालमा भने श्री ३ चन्द्र शमसेर जंग बहादुर राणाले आजभन्दा करिब ९१ वर्ष अगाडी विसं १९८३ मा दास प्रथा उन्मुलनको घोषणा गरेका हुन् । तथापि विभिन्न स्वरुप र तवरमा दासताका घाउ बनाउने भिन्नाभिन्नै सामाजिक स्वरुपहरु नेपालीमाझ कायम नै छ । अहिले पनि पश्चिम नेपालमा पीढिदरपीढि मालिकको घरमा बधूवा कम्लरी बस्नुपर्ने प्रथाको नमिठो अनुभूतिबाट बाहिर पूर्णत् निस्कन सकेको छैन । फेरि दाहोर्याउन मनलाग्यो कि शुरुवातमा ललाईफकाई चेलीबेटीहरुलाई भारत लगेर बलजफ्ती यौनदास बनाउने अर्थात् बेचबिखनको कार्यले धेरै नेपाली चेलीहरुले आफ्नो अनमोल सपना र जीवनको तिलाञ्जली दिएका छन् भने दासताको नविनतम स्वरुपका रुपमा वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीहरु अनि उनिहरुमाथी गरीने शारिरिक, मानसिक दमनका विभिन्न अमानविय व्यवहारका समाचारहरू बेलाबखत अाइ नै रहेका हुन्छन् । ह


    -  Nov 24 2016

महिला हिंसा अन्त्यकालागि दिवस्

हाम्रो समाजमा पनि छोरा र छोरीकाविचमा धेरै भेदभाव गरिन्छ, यो छोराले गर्ने काम, छोरा भनेको आँटी हुनपर्छ अनि छोरी पराईको घर जाने जात, छोरी भएर पनि बोल्ने बानी नराम्रो आदिजस्ता हाम्रो अाफ्नै व्यवहार अनि भनाइहरु नै महिला विरुद्धको हिंसाको प्रारम्भ हुने कारण हो, जुन हाम्रो मष्तिश्कमा जरा गाडेर बसेको छ । छोरी होस् या छोरा समाज-परिवार अनि राष्ट्रले समान ब्यवहार नगरेसम्म महिला हिंसा विरूद्धको अभियान सफल हुनेवाला छैन । महिला हिंसाका कथाहरु अनि ब्यथाहरु धेरैजसो गुपचुप अनि अभिब्यक्त नै नभएर हराउँदछन् । खासगरी नेपाल सरकारले महिला पुरुष कानुनतः समान र सक्षम छन्, तपाईमाथी कुनैपनि प्रकारका हिंसा भएका छन् भने सम्बन्धित निकायमा खबर गरेर न्याय पाउन सक्नुहुनेछ ।


    -  Nov 18 2016

विश्व शौचालय दिवस्

शौचालयको प्रयोगपछी नछुटार्इ गर्नुपर्ने पहिलो काम भनेको साबुनपानीले हात धुने र साबुन नभएमा खरानीपानीले धुनपर्ने कुराहरु पनि विभिन्न सञ्चार श्रोतहरूमार्फत् जस्तैः टिभी, रेडियोमा प्रचार प्रशार गर्ने गरीएको छ । अझैपनि शौचालय प्रयोग गरिसकेपछी पानी हाल्नुहोला, सफा गर्नुहोला भन्नेजस्ता सन्देशहरु सार्वजनिक शौचालयहरुमा लेखिएको पाइन्छ, यसअर्थमा शौचलय प्रयोग पनि एउटा सभ्यता हो जुन हामीले अवलम्बनगर्न जरुरी छ ।


    -  Nov 17 2016

विद्यार्थी दिवस्

स्कूले जीवन र कलेजको जीवनको विद्यार्थी हुनुमा धेरै फरक छ । कलेजको जीवनका विद्यार्थीहरू स्कूले विद्यार्थीहरूभन्दा तुलनात्मक रुपमा अलि बढि स्वतन्त्र हुन्छन् । आजभोलीको शिक्षा पद्यतिमा शिक्षक शिक्षिकाभन्दा पनि सहजकर्ता या सुझावकर्ताजस्ता विशेषणहरु प्रयोग गर्न थालिएको छ । वास्तवमा विद्यार्थी परिवेश कालखण्ड अनुसार परिवर्तन हुँदै गएको छ । गुरु द्रोणाचार्यको गुरुकुल शिक्षादेखि गुरुकुलको शिक्षण पद्धति हुँदै आजका दिनसम्मको विद्यार्थीको दिनचर्या अनि पद्धती फरक भइसकेको छ । जे जस्तो भएपनि अनुशासनमा बसेर अनि गुरुहरुको सम्मान गर्दै शिक्षा आर्जन गर्नु नै विद्यार्थीको मूलभुत धर्म हो ।


    -  Nov 16 2016

वृश्चिक संक्रान्ति

आजबाट सूर्य वृश्चिक राशिमा प्रवेश गर्दछ, तसर्थ आजको दिनलाई बृश्चिक संक्रान्ति पनि भन्ने गरिन्छ । हिन्दु पात्रो या क्यालेन्डरमा कुल १२ वटा महिनाका १२ वटै संक्रान्तिहरु हुन्छन् र आजको दिन यो वर्षको आठौँ सक्रान्ति हो । अस्ति भर्खर नयाँ वर्षको शुभकामना आदान प्रदान गरेको जस्तो लाग्दछ तर हेर्दाहेर्दे समयले मज्जैले लामो दाैडमा सहभागी भएर आठौँ महिनामा प्रवेश गरिसकेछ ।


    -  Nov 09 2016

विश्व स्वतन्त्रता दिवश

अमेरिकीहरुले विशेष जोड दिएर आजको दिनलाई विश्व स्वतन्त्रता दिवसका रुपमा मनाएपनि विश्वका अन्य राष्ट्रहरु विशेषतः यूरोपी राष्ट्रहरु भने आजको यस दिनलाई विश्व स्वतन्त्रता दिवसका रुपमा मनाउन उदासिन देखिन्छन् । शितयूद्धकालदेखिनै संसारमा पूजिँवादी, कम्यूनिष्ट र केही समाजवादी देशहरुमा वैचारीक, कार्यगत अनि प्रणालीगत विवाद रहिआएको छ ।


    -  Nov 10 2016

फाल्गुनान्द जयन्ति

हाम्रो समाजमा धेरै समय लगाएरमात्र यूगपुरुषहरुको धर्तीमा प्रार्दुभाव हुनेगर्दछ, यि महान ब्यक्तित्वहरुले आफ्नो ज्ञान, अनुभव र सीपको आधारमा यूगौँ गूगसम्म समाजलाई सकारात्मक पथतर्फ उत्प्रेरित गर्ने मार्ग देखाएर जाने गर्दछन् र आज त्यस्तै एकजना पुरुषको जन्म जयन्ति रहेको छ ।


    -  Nov 07 2016

विश्व रेडियोग्राफी दिवस

हरेक वर्षको नोभेम्वर ८ मा विश्व रेडियोग्राफी दिवस मनाइन्छ, विलहेल्म रोईन्टेनले सन् १८९५ मा आजकै दिन रेडियोग्राफी को आविष्कार गरेका हुन् । रेडियोग्राफीलाई सामान्यतया हामी एक्स रे अथवा विकिरण भनेँर बुझ्दछौ र आधुनिक सरल चिकित्साप्रणलीमा यस्को ठूलो महत्व छ ।


    -  Sep 27 2016

बिश्व पर्यटन दिवस

अतिथि देवो भवः अर्थात पाहुना हाम्रा भगवान हुन । नेपाल एउटा पर्यटकीय गन्तब्य हो, हिमश्रृख्लाहरु, मनोरम हरियाली, जैविक अनि सास्कृतीक विविधता लगायत शान्तिप्रय वुद्धभुमीका शालिन हामी नेपालीहरुनै नेपालको गहना हो । हरेक वर्ष नेपालको हिमशयलमा रमाउन, हिमालहरु आरोहण गर्न, पदयात्रागर्न, धार्मिक पर्यटन गर्न अनि अन्य विभिन्न कुराहरु अवलोकन गर्न लाखौँ पर्यटकहरु नेपाल आउनेगर्दछन, तर पर्यटनको अधिक संभावना हुदाहुदै पनि नेपालले पर्यटनवाट उचित लाभ लिन सकेको छैन ।


    -  Oct 05 2016

शिक्षक दिवस

शिक्षकहरुबिना यो मानव रुपान्तरण संभव छैन । राष्ट्रको भावी पुस्ताहरुको वैचारीक शिल्पको शिल्पकार नितान्तरुपमा शिक्षकहरुनै हुन, आफ्नो ज्ञान, सीपको माध्यमले तठस्त र स्वतन्त्ररुपमा आफ्ना विधार्थीहरुलाई ज्ञान दिने दायित्व बोकेका शिक्षकहरुलेनै हामीलाई समाजको पहिलो प्रतिविम्ब र परिवेशसँग साक्षात्कार गराएका हुन । शिक्षकहरुबाट हामीले धेरै कुराहरु पाएका छौं, हामीलाई चाहिएको बेलामा वहाँहरुले हाम्रो आत्मविश्वाशलाई वृद्धी गरिदिनुभएको छ, समस्या परेको बेलामा अतिरिक्त सहयोग पाएका छौं, अनुशासनको अभ्यासहरु अनि चाहिएको समयमा एउटा सहयोगी उपस्थिती नै शिक्षकहरू हुन् ।


    -  Sep 22 2016

रेबिज बिरुद्ध दिवस

सेप्टेम्वर २८ प्रान्सका माइक्रो बायोलोजिस्ट लुइस पास्चरले मृत्यूवरण गरेको दिन पनि हो र उनले रेविज विरुद्धको खोप पत्ता लगाएर धेरै जनाको ज्यान जोगाउन उनले गरेको अध्ययन, मिहिनेतकालागि उनको सम्झना गर्ने गरिन्छ । यस वर्षको 'रेविज विरुद्धको दिवस'को नारा जनचेतना, खोप र उन्मुलन भन्ने रहेको छ । तपार्इ-हामीले पनि पालेको जनावर र विशेषगरि कुकुरलाई समयमैं रेविज विरुद्धको खोप लगाइदिन जरुरी छ । यदि लगाइसकेको भए पनि अन्य संक्रमित जनावरहरुसंग उनिहरुको सम्पर्क र संसर्ग नहोस भन्ने कुरामा विशेष सचेतना हुनु अावश्यक देखिन्छ ।


    -  Sep 16 2016

संविधान दिवस

स्वततन्त्रता र सार्वभौम राष्ट्रहरूको उदाहरणमा नेपाल विश्वमै एउटा उदाहारणीय देश हो । नेपाली माटो र नेपालीहरु अहिलेसम्म कुनैपनि देशको उपनिवेश या पराइको अधिनमा रहेकाे इतिहास छैन । राष्ट्र निर्माता पृथ्वीनारायण शाहले एकिकरण गरिसकेपछि बाइसे र चाैबिसे राज्यहरुको समग्र भू-भाग एउटा सार्वभौम अनि स्वतन्त्र देश नेपाल आफ्नो स्वतन्त्रता अनि सार्वभौमिकतालार्इ विभिन्न चरणमा कहिले राणा शासकहरुबाट त कहिले राजसंस्थाबाट खोसेर फिर्ता लिएको इतिहास जिवन्त छ । चाहे त्यो ७ साल, १७ सालको क्रान्ति होस्, ३६ सालको जनमत संग्रह होस् या ४६ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलन पश्चात् १० बर्षे स-शस्त्र द्वन्द्वपछीको ६२ र ६३ को जन-आन्दोलन नै किन नहोस नेपालीहरुले यूग र पीढि सापेक्ष ढंगको आफ्नो स्वतन्त्रताको नयाँ खाका कोरी नै रहेकाछन् ।


 Suyog Dhakal   -  Sep 09 2016

कन्या संक्रान्ति/ सोह्र श्राद्ध / विश्वकर्मा पूजा

दैलोमा दशै आएको कुरालाई सोह्रश्राद्ध को शुरुवातले आजवाट विगुल फुकेको छ । पितृहरुलाई हरेक वर्ष संझनास्वरुप १६ दिन सोह्रश्राद्धका रुपमा छुट्याइएको छ । मृत्यू भएको तिथिका दिन वहाँहरुलाई श्राद्ध या तर्पण दिइन्छ, पिन्ड चढाइन्छ र धार्मिक अनि सास्कृतिकरुपमा संझना गरिन्छ ।


    -  Sep 12 2016

राष्ट्रिय बाल दिवस

निर्दोष आखा, हैरान पार्ने दोहोरिएका सामान्य प्रश्नहरु, तोते वोली, कार्टुनमा रमाउने वानी, वदमाश र शैतानी ब्यवहारहरु अनि तिनिहरुका अवोध वानीहरु, वालवालीका जादुईआखाहरु अनि ति भित्र रहेका सामान्य सपनाहरु का अगाडि त शायद प्रकृतीले हामी मानिसलाई पनि यहि रुपमा रहिरहनका लागी वनाएका हुन कि जस्तो पनि लाग्छ । भदौ २९ गते हरेक वर्ष नेपालले यिनै वालवालिका र तिनको सुरक्षा अनि संरक्षणकालागी वाल दिवस मनाउने गर्दछ ।


 Suyog Dhakal   -  Sep 06 2016

विद्यापति स्मृति पर्व

एहिबेरक कार्तिक धवल त्र्योदशीक तिथिपर काठमांडु मे विद्यापति स्‍मृति पर्व समारोहक आयोजनाक निर्णय कैल गेल अछि। युवा अभियानी प्रशान्त अर्जुन झा केर नेतृत्व मे होवय जा रहल ई आयोजन दुइ दिवसीय समारोहपूर्वक कैल जायत जाहि मे चर्चित – समर्पित युवा अभियानी निराजन झा सेहो अपन सक्रिय योगदान देबाक प्रतिबद्धता प्रकट केलनि अछि।


    -  Sep 06 2016

निजामती दिवस

बनेका प्रतिवेदन र योजनाहरु केवल माइन्यूट/निर्णय अंकित फाइलमा मात्र थन्किनुको साटो वास्तवमैं जनताले महशुस गर्ने किसिमले लागू होस् नयाँ नेपाल सृजनामा राष्ट्रसेवक निजामती कर्मचारीको आदर्श र मनोवलमा कतैबाट आँच नआओस् । सुन्दा माथि उल्लेखिक कुराहरू बुढापाका मान्यजनहरूले बडादशैंका दिन दिएको अाशिष झै लाग्ला तर वास्तविकता यहि हो, अझै साधारण सरकारी कामकाजमा जनताहरूले दुःख पाइरहेको समाचार दैनिक कुनै न कुनै सञ्चार स्रोतहरूबाट अाइनै रहन्छ, हरेक दिन कोही न कोही कर्मचारीतन्त्र र सिस्टमको नाममा दुःख पाइनै रहन्छन् । अब अाइन्दा यस्तो नहोस्, अथवा यस्ता घट्ना भएर विश्व समूदायले जारी गर्ने भ्रष्टाचारको सूचीमा सूचीकृत हुनपरेको समाचार सुन्न, पढ्न र देख्न नपरोस् ।


    -  Sep 09 2016

इद उल जोहा /विश्व प्राथमिक उपचार दिवस

अर्कोतर्फ आज अल्लाहको आफूप्रतिको माया र आशिषकालागि मुस्लिम धर्मावलम्बिहरूले जनावरहरुलाई कुरवान गर्ने चलन पनि छ । गरिएको कुर्वानीको तिन भाग लगाइन्छ जसमा पहिलो भाग इष्ट मित्र अनि छिमेकिलाई दिइन्छ, दोश्रो भाग गरिब र विपन्नहरुकालागि दिइन्छ भने तेश्रो भाग चाँही कुर्वानी गर्ने परिवारले राख्दछन् । यो पर्व तीन दिनसम्म मनाइन्छ र यसरी कुर्वानी गर्न नपाउने मुसलानहरुले आफ्नो गाउँ लगायतका उद्गम स्थानमा पैसा पठाउने गर्दछन् । आजको यो चाड सद्भाव र शुभेच्छाको चाड हो, सद्भाव शुभेच्छा अनि सहकार्य कायम रहोस, सम्पूर्ण इस्लाम अनूयायी दाजूभाई तथा दिदि बहिनीमा 'इद उल जोहा'को शुभकामना ।


    -  Aug 17 2016

सिंह संक्रान्ति

बर्षाका दिनहरु सकिन आँटेका छन्, हिलो-मैलोका दिनहरु घट्दै गएको छ, अब एकमासको घाम अनि बर्षा पछिको शितलता अनि थप आद्रता सहितको गर्मी शुरु हुने तरखरमा छ, अबका घामको ताप र अाैसत शितलताले दशैंको आगमनको सकेंत दिनेछन र विशेष निलो अनि सफा आकाश खुल्ने भएकोले गर्दा बर्षायामबाट आजित आखाँहरुले नयाँ अनि बद्लिंदो माैसमको फरक दृश्य र फरक दैनिकी महशुस गर्न पाउनेछन ।


    -  Aug 06 2016

तुलसीदास जयन्ति

धार्मिक साधकहरु चाहे कालिदास हुन या तुलसिदास , यिनीहरुका रुपान्तरणका कथाहरु अहिलेपनि मैथिल र अवध गाउहरुमा बडो रसका साथ सुनाइने गर्दछ । तुलसीदास शुरुवातकालीन दिनमा आफ्नो पत्नीप्रति एकदमै आशक्त थिए, श्रिमती माइत गएको बेला एकदिन पनि छुटिएर बस्न नसक्ने तुलसीदास एकदिन साँझमा लुकेर ससुरालीको भिक्ता चढेर श्रिमतीको कोठा पुगेका थिए, झुक्किएर डोरी भनेर सर्प समातेर चढेको उनिलाई श्रिमतीले तपाई म प्रति कत्ति आशक्त हुनुभएको यो आशत्ति धर्म र भगवानमा भइदिएको भए आज तपाई कति ठूलो साधू हुनुहुने थियो भनेर भनेपछि धर्म र साधना प्रति लागेको जनविश्वाश र किवंदन्ती अझै गाउँ गाउँमा गुञ्जिने गर्दछ ।


    -  Jul 28 2016

विश्व आदिवासी दिवस

हरेक वर्षको अगस्त महिनाको ९ गते विश्व आदिवासी दिवस मनाइन्छ, यस वर्षको विश्व अादिवासी दिवस "आदिवासीहरुको शिक्षा प्रतिको अधिकार" भन्ने नाराका साथ मनाइदै छ । मानव सभ्यताको विकाससंगै अनि क्रमिक बसार्इ-सराइको क्रम शुरु भएपछि क्रमशः आप्रवासीहरुको घनत्व बढ्न गई उनिहरुको पहिचान, अस्तित्व, फरक गुण अनि रितीहरुमा कमी आउन थालेको छ ।


 Suyog Dhakal   -  Jun 30 2016

कर्कट संक्रान्ति/लुताे फाल्ने दिन

विशेषत्ः हरियाे चुरा, लुगा, पोते र हात अनि गोडामा मेहन्दीको बुट्टा लगाएर शिव मन्दिरहरुमा साउनको सोमबार महिलाहरुका बाक्लो उपस्थिती रहनेगर्छ, यो रंगीन महिनाको शुरुवातनै कर्कट संक्रान्ति हो । हरियो रंगको यस पर्वको विशेष अर्थ रहेको पाइन्छ । आफूले चाहेजस्तो जीवनसाथीको अाकांक्षा र यसका अलावा परिवारजनमा सुख, शान्ती र कान्ती छाइरहोस भनेर पनि रंगीन चुराहरु लाउने गरिन्छ ।


    -  Jun 26 2016

'हरिशयनी एकादशी'

यस एकादशीमा सुतेका हरि कार्तिक महिनाको हरिबोधिनी एकादशीमा मात्र जाग्ने जनविश्वास पाईन्छ । यस एकादशीमा पूजा अर्चना र व्रत बस्नाले सम्पूर्ण पापको मोचन हुने विश्वाश रहिआएको पाइन्छ । भविष्योक्तरा पुराणमा उल्लेख भएअनुसार सर्वप्रथम यस एकादशीको महिमा भगवान ब्रह्माले नारदजीलाई भनेको र पछि युधिष्ठिरले भगवान कृष्णलाई पनि भनेको उल्लेख छ ।


    -  Jun 25 2016

'भानु जयन्ती'

भानुभक्तका कृतिहरुमा नेपाली समाज र परिवेषको मिठास आउने गर्दछ । समाजका यथार्तपरक घटना र परिवेषलाई चित्रण गर्दै साहित्यमा उतार्ने भानुभक्तका लेखाइमा सरलता, धार्मिकता र राष्ट्रियताको अदभूत संगम पाईन्छ । कतिपय भानुभक्तका रचना र सृजनाहरु कवि मोतिराम भट्टले जर्गेना र प्रचार प्रसार गरेका छन यस अर्थमा मोतिराम भट्ट र भानुभक्त दुवैको नाम अन्योन्याश्रित रहेको पनि पाइन्छ ।


    -  Jun 27 2016

'इद उल फितर'

मस्जिद या प्रार्थना भेलामा जाँदा घरबाटै तक्विर अर्थात् अल्लाहको महिमा उच्चारण गर्दै उक्त स्थानसम्म पुग्ने गर्दछन र बाटोमा भेट हुने सम्पूर्णसँग शुभकामना आदान प्रदान गर्दै जाने चलन छ । प्रार्थनामा जाँदा र फर्कदा सकेसम्म फरक फरक बाटो प्रयोग गर्नुपर्ने चलन छ । प्रार्थना पश्चात् परिवारहरुमा सामूहिक भेला हुनेगर्दछ र सामूहिक रुपमा भोज गर्दै इद उल फितर को हर्ष उल्लासपूर्ण स्वागत गरिन्छ...


    -  Jun 29 2016

दहि चिउरा खाने दिन/राष्ट्रिय धान दिवस

अाषाढ माटोको महिना हो, अाषाढ पानीको महिना हो अनि अाषाढ कृषकको महिना हो । अाषाढको पन्ध्र, अर्थात अाषाढ महिनाको मध्यबिन्दु भन्दा पनि हुन्छ । अाषाढ महिनाको हाम्रो समाज र जीवनशैलीमा ठूलो महत्व छ, कृषीप्रधान हाम्रो देशमा अाषाढ भनेको मानो खाएर मुरी उब्जाउने बेला हो, धान रोप्ने र त्यो रोपाईंसँगै बर्षभरिलाई खान पुग्ने अन्न भित्र्याउन पाइयोस भन्ने आशा पनि रोपिन्छ ।


तुलसी विजारोपण

आज जेष्ठ शुक्ल एकादशी अर्थात निर्जला एकादशी - भगवान् विष्णुको प्रतिरुप मानिएको वनस्पति तुलसीको बिउ रोपेर मनाइदैछ । घरको दब्रेपटि बनाएको मठमा तुलसीको विज अर्थात बिउलाई रोपिन्छ ।


मिथुन संक्रान्ति

हरेक महिनाको पहिलो दिनलाई संक्रान्ति भनिन्छ । हरेक संक्रान्तिमा सूर्यले राशि परिवर्तन गर्दछ । सूर्य एक राशिबाट अर्को राशिमा प्रवेश हुँदा महिना फेरिन्छ ।


वन उपभोक्ता दिवस

आज वन उपभोक्ता दिवस मनाइदैछ । वनै वनका कारण 'हरियो वन नेपालको धन' भन्ने नाराले चिनिएको नेपालमा यहि वन क्षेत्रको संरक्षण, सम्वर्द्धन र उपभोगमा संलग्न उपभोक्तालाई थप जागरुक बनाउन वन उपभोक्ता दिवस मनाउने गरिन्छ ।


विश्व धुम्रपान रहित दिवस

सुर्तीजन्य वस्तुहरुको प्रयोग विरुद्ध सचेतनामुलक कार्यक्रम गर्दै आज विश्व धुम्रपान रहित दिवस मनाईदैछ । हरेक वर्ष मे ३१ तारिखमा विश्वभर धुम्रपान रहित दिवस मनाउने गरिन्छ ।


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ९)/ जैविक विविधता दिवस

आज मे २२ अर्थात अन्तर्राष्ट्रियजैविक विविधता दिवस- नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइदैछ । जैविकविविधताको महत्वलाई दर्शाउन यो दिवस विश्वभर मनाइन्छ ।


गणतन्त्र दिवस

आज नवौं गणतन्त्र दिवस । विक्रम सम्वत् २०६५ साल जेठ १५ गते ऐतिहाँसिक संविधानसभाको पहिलो बैठकले एक शताब्दी लामो राजतन्त्रको अन्त्य गरी नेपाललाई संघीय गणतान्त्रिक मुलुक घोषणा गरेको थियो ।


वृष संक्रान्ति

राशि चक्र अनुसार वृष दोश्रो राशि हो । सौर्यमान अनुसार सूर्य वृष राशिमा प्रवेश गर्ने हुनाले वृष संक्रान्ति भनिएको हो । सामान्य भाषामा संक्रान्ति भन्नाले महिनाको पहिलो दिनलाई बुझिन्छ ।


आमाको मुख हेर्ने दिन / किरात समाज सुधार दिवस

मातृदेवो भव । पितृदेवो भव ।। आचार्यदेवो भव ।।। 'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी' 'कुपुत्रो जायते क्वचिदपि कुमाता न भवति’ उल्लेखित संस्कृत श्लोकहरुले आमा अर्थात मातृ महिमाबोकेका छन् । आज वैशाख कृष्णपक्षको औंसी- यिनै महिमा बोकेकी आमाको मुख हेर्ने दिन अर्थात मातातीर्थ औंसी । शास्त्रहरुमा आमालाई पिताभन्दा उच्च स्थानमा राखिएको पाइन्छ ।


अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवस

आज मे १ तारिख- १२७औं अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवस । ‘संसारका मजदुर एक हौं’ भन्ने मुल नारा बोकेर यो दिवस मनाइँदैछ । १७औं शताब्दीताका भएको मजदुर संघर्षको स्‍मरण गर्दै यो दिवस मनाइन्छ ।


विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस

हरेक वर्षको नोभेम्बर ९ तारिखका दिन संयूक्त राज्य अमेरिकामा विश्व स्वतन्त्रता दिवस मनाइने गर्दछ । अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपती जर्ज डब्लु बुशले जर्मनीको वर्लिनमा रहेको पूर्वि र पश्चिमी वर्लिनलाई विभाजन गर्ने पर्खाललाई फुटाएको र मध्य र पूर्वि यूरोपमा कम्यूनिष्ट शासनको औपचारीक अन्त्यभएको उपलक्ष्यमा सोही दिन अर्थात नोभेम्वर ९ तारिखका दिन विश्व स्वतन्त्रता दिवसको घोषणा गरेका हुन् । सन् २००१ मा जर्ज डब्लु वुशले विश्व स्वतन्त्रता दिवसको घोषणा गरेका हुन् ।


पृथ्वी दिवस

आज विश्व पृथ्वी दिवस । हरेक बर्ष झैं अप्रिल २२ का दिन विश्व पृथ्वी दिवस मनाइँदैछ । पृथ्वीमा बढिरहेका अप्राकृतिक समस्याहरुसँग जुध्नका लागि प्रेरणा र जागरुकता पैदा गराउने उदेश्यले यो दिवस विश्वभर मनाउने गरिन्छ ।


विश्व सम्पदा दिवस

ती सम्पदाहरु सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, लुम्बिनी, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र काठमाडौं उपत्यका हुन् । विश्व सम्पदा दिवसका अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकाको मुख्य सात सम्पदाहरुमा विविध कार्यक्रमहरु गरिंदैछ भने अन्य सम्पदा क्षेत्रमा राष्ट्रियस्तरको कार्यक्रम बनाई सोहि अनुसार चेतनामुलक गतिविधीहरु गरिन्छ ।


छन्द दिवस

साहित्यको कविता विधामा प्रयोग हुने छन्दको संरक्षण सम्बन्धि कार्यक्रमहरु गरी आज छन्द दिवस मनाईंदैछ । कविता साहित्यमा छन्दको प्रयोग घट्‍दै गएको बिषयमा चिन्ता जनाउँदै कवि माधव वियोगीले वि.सं. २०५३ साल बैशाख ८ गते छन्द बचाउ अभियान सुरु गरेका थिए ।


लोकतन्त्र दिवस/ विश्व पुस्तक दिवस

आज राजाको प्रत्यक्ष शासन अन्त्य र लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संस्थागत पुनर्आगमन भएको दिन- देशभर १०औं लोकतन्त्र दिवसका रुपमा भव्यताका साथ मनाइँदैछ ।


महावीर जयन्ती

जैन धर्मका प्रवर्दक स्वामी महावीरको आज जन्म जयन्ती मनाइदैछ । हरेक बर्ष चैत शुक्ल पक्ष त्रयोदशी तिथीका दिन महावीर स्वामीको जन्म जयन्ती मनाउने गरिन्छ । त्यहि भएर आज बैशाख ७ गते जैन धर्मावलम्बीका लागि सवैभन्दा प्रमुख दिन हो । 'जैन धर्म' भन्नाले जिनद्वारा प्रवर्तित धर्म भन्ने बुझिन्छ ।


राम नवमी

आज राम नवमी- असत्यमाथि सत्यका विजय प्रतिक भगवान श्रीरामको जन्म दिन श्रद्धा, भक्ति र आराधनापूर्वक मनाइदैछ । आज देशभरका राम मन्दिरहरुमा भक्तजनहरुको बिहानैदेखि घुइँचो लाग्दछ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले भव्यताका साथ राम नवमी पर्व मनाउँदछन् ।


चैते दशैं

देशका प्रमुख शक्ति पिठहरुमा दुर्गा भवानीको पुजा गर्दै आज देशभर चैते दशैं मनाइदैछ । पुजाका लागि शदशै अर्थात नेपालीहरुको महान चाड अनि नवरात्रिका रुपमा प्रसिद्ध छ । यो चैते दशैँ पनि एउटा महत्पूर्ण अनि असोन कार्तिकमा आउने मुख्य दशैको एउटा प्रतिबिम्ब चाड हो । पुराना कथनहरुका अनुसार पहिले पहिले मुख्य दशैँ चैतमा पर्ने गर्दथ्यो तर उक्त समयमा सुख्खा भएर खडेरी पर्ने भएकाले दशैको गरिष्ठ भोजन अनि हिँडडुलले धेरैजना बिरामी परेपछी दशैलाई वर्षको मध्यमा सारीएको भनिन्छ ।क्ति पिठहरुमा घुइँचो लागेको छ ।


घोडे जात्रा/ विश्व रंगमञ्च दिवस

घोडेजात्राका अवसरमा सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा प्रत्येक बर्ष नेपाली सेनाले कला कौशलताका साथ घोडादौडाउने गर्दछ भने ललितपुरको पाटन बालकुमारीमा एक आँखा नदेख्नेएक्लो घोडा दौडाएर घोडेजात्रा मनाउने गरिन्छ । भक्तपूरको पचपन्न झ्याले दरबार परिसरमा सिंगारिएको घोडा दौडाएर जात्रा मनाइन्छ ।


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २३ )

Geography(218) ComputerScience (230)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २२ )

Physics (210) Political Science (258)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २७ ) अक्षय तृतीया/ परशुराम जयन्ती

Dance (250) History (256)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २६ )/ कानुन दिवस

Chemistry (212) Economics (226)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २३ )

Geography (218) Computer Science (230)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख २० )

Compulsory English (Regular) (004)


पाप मोचिनी एकादशी

पञ्चाङ्गको एघारौं तिथि अनुसार आज चैत्र कृष्ण पक्षको एकादशीलाई पाप मोचिनी एकादशी भनिन्छ । प्रत्येक एकादशीको महत्व अलग-अलग हुने हुँदा पाप मोचिनी एकादशीको पनि निकै महत्व रहेको छ ।


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ १२)

Optional English (120) Principle of Accounting I (124)


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ११)

Biology (Botany + Zoology ) 114 Teaching Mathematics (138)


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ १०)

Instructional Pedagogy (New Course) 136 Educational Pedagogy (Old Course) 136


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ७)

Geography (118) Computer Science (130)


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ६)

Chemistry (112) Economics (126)


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ५)

Compulsory English (Partial English) 002


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ४)/ विश्व दूरसंचार दिवस

आज विश्व दूरसंचार दिवस मनाइदैछ । संचार प्रविधिबारे नागरिकहरुलाई सुसूचित गर्दै हरेक वर्ष मे १७ तारिखमा यो दिवस मनाउने गरिन्छ । सन् १८६५ मे १७ मा आयोजित पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय टेलिग्राफ सम्मेलनले अन्तर्राष्ट्रिय टेलिकम्यूनिकेशन यूनियन स्थापनाका लागि आधार तयार गरेको थियो ।


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ ३)

Compulsory Nepali (003) Alternative English (007)


कक्षा ११ परिक्षा (जेष्ठ २)/ अन्तर्राष्ट्रिय परिवार दिवस/ सीता जयन्ति

Compulsory English (Regular Student) (002) अनिवार्य वैकल्पिक संस्कृत रचना (001)


कक्षा १२ परिक्षा (बैशाख ३१)

Agriculture (278) Business Mathematics (908)


कक्षा १२ परिक्षा ( बैशाख ३०)/ विश्व नर्स दिवस

Compulsory Nepali (006)


कक्षा १२ परिक्षा (बैशाख २९)

Compulsory English (Partial Student) (004)


कक्षा १२ परिक्षा (बैशाख २८)

Mathematics (216) BOOM (222)


एसएलसी-२०७२

परीक्षा नियन्त्रणकार्यालय सानोठिमी, भक्तपुरले वर्ष २०७२ को प्रवेशिका अर्थात एसएलसी (SLC) परीक्षा चैत्र १८ गतेबिहिबारदेखि संचालन गर्दैछ । परीक्षा तालिका अनुसार १८ गते अनिवार्य अंग्रेजी र १९ गते अनिवार्य नेपालीको परीक्षा हुँदैछ


अन्तरिक्ष यात्रा दिवस

संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् २०११ को अप्रिल ११ मा गरेको निर्णय अनुसार हरेक वर्ष अप्रिल १२ तारिखका दिनलाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष यात्रा दिवसका रुपमा मनाउने गरिन्छ ।


तराई होली

होलीकै कुरा गरौ न । काठमाडौका रगं खेलाडिहरु थाके अझ भनौ नेपालको पहाडी, भित्री मधेश अनि मध्य पहाडी भेगमा होलीका खेलाडिहरुले हिजो नै रगं अनि उमगं साटासाट गरिसके अब पालो तराईको, अझ भनौ मधेशको ।


विश्व क्षयरोग दिवस

यसै नाराको साथसाथै विश्वभरि विभिन्न स्वास्थ्य सँस्था, स्वास्थकर्मी, सरकार, सरोकरवाला, संक्रमीत, विश्व स्वास्थ्य संगठन लगायत सबैजना मिलेर आज विश्व क्षयरोग दिवस मनाँउदैछन् । हरेक वर्ष मार्चको २३ तारिखका दिन विश्व क्षयरोग दिवस मनाईन्छ, यो क्रमको शुरुवात विश्व स्वास्थ्य संगठनको अगुवाईमा सन् १९९५ वाट शुरु भएको हो ।


मीन संक्रान्ति

हरेक महिनाको पहिलो दिनलाई संक्रान्ति भनिन्छ । संक्रान्तिको अर्थ सूर्य एउटा राशिबाट अर्को राशिमा प्रवेश गर्नु भन्ने हुन्छ । संक्रान्तिलाई धन र पुन्य कार्यका लागि विशेष दिनका रुपमा लिइन्छ । यसरी बर्षको १२महिना र हरेक महिनाको पहिलो दिनबाट सूर्यले राशि फेर्ने भएकोले प्रत्येक महिनाको सुरुवात फरक फरक नामका संक्रान्तिबाट सुरु हुन्छ ।


जातीय उत्पीडन विरुद्धको दिवस

संसार अनि सभ्यता अनौठो छ, शुरुशुरुमा ससाना समुह र समुदायमा बस्ने मान्छेहरुले क्रमशः समाज, सभ्यता, भाषा, कृषी, पेशा, शिक्षा, ब्यवसाय, मुद्रा अनि थुप्रैकुराहरु आविष्कार र प्रयोग गर्दै यो सभ्यता आजको २१सौ शताब्दीसम्म आईपुगेको कुरा जगजाहेर नै छ । तर यहि सभ्यताका क्रममा केही असमानता अनि गैरमानवीय चलनहरु पनि भित्रिएको छ, त्यस मध्य एउटा चलन अनि प्रयोग हो, जातीवादी परम्परा ।


अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस्

२१ अाैं शताब्दिको यो अत्याधूनिक यूगमा बोक्सिको अारोपमा मानव मलमूत्र खुवाइन्छ, जङ्गली समाजिक संरचनाका छवीहरू तब देखिन्छन जब एउटी महिला निरिह कुटिन्छिन, पिटिन्छिन, अपमानित हुन्छिन् । पुरानो उखान छ, ''यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवता''... अर्थात्, ''जहाँ नारी पूजिन्छिन त्यहाँ देवता रम्दछन्" । तर लक्ष्मी पूजिने देशमा लक्ष्मीको अस्मिता निरन्तर लुटिएकै छ, चुटिएकै छ...


अमलकी एकादशी

हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसार महिनाको दुई पटक आउने एघारौं तिथिलाई एकादशी भनिन्छ । फाल्गुन शुक्ल पक्षमा पर्ने एकादशीलाई आमलकी एकादशी भनिन्छ ।


श्री पञ्चमी/ रेडियो दिवस/ कुम्भ संक्रान्ति

विद्याकी अधिष्ठात्री, ज्ञान, विज्ञान र कलाकी साक्षात् देवी,साहित्य, सङ्गीतकी जाज्ज्वल्यवान् दीप्ति- परा एवं अपरा शिक्षा साधक, वाद्ययन्त्रका वादक, शिल्प प्रवीणहरुका आराध्य माता, हिन्दु संस्कृतिकीयुगौंदेखिकी सम्मान्या र सम्पूज्या माता ‘सरस्वती’ को पुजा गर्दै आज श्री पञ्चमी पर्व मनाइदैछ ।


प्रेम दिवस/भ्यालेन्टाईन डे

प्रेमलार्इ केवल प्रेमी प्रेमीकासंग मात्र के जोड्नु, संसारै मायामै अड्केको छ । यहाँका सबै प्राणीहरुविचमा मायाको शितल आँचल लहराईरहोस्, माया नै धर्म हो, शक्ति हो अनि शान्ति पनि । माया र अाफ्नू मायालुप्रति बफादार बनौं पनि । माया गरेको मान्छेसँग टाढा हुनुहुन्छ भने एकफेर बात मारेर बताईदिनुहोस्, तपार्इ कति माया गर्नुहुन्छ भनेर ? भेट्न संभव छ भने भेटिदिनुहोस्, एक कप चिया मात्रै खाए पनि हज्जारौं वर्षलाई पुग्नेगरी माया मुटुभरि भर्नुहोला ।


भीमा एकादशी

माघ शुक्ल पक्षमा पर्ने एकादशीलाई भीमा एकादशी भनिन्छ । अन्य एकादशीहरु झैं भीमा एकादशीलाई पनि पाप हरण गर्ने अर्को महत्वपूर्ण एकादशी मानिन्छ । भीमा एकादशीको ब्रतबाट मनुष्यले भोग र मोक्ष दुवै प्राप्त गर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ ।


 Suyog Dhakal   -  Feb 18 2017

प्रजातन्त्र दिवस

फाल्गुन ७, आज प्रजातन्त्र दिवस् । गएको माघमा हामीले शहिद दिवस मनायौ अनि फाल्गुनको आजको दिनमा तिनै विर विरागंना शहिदहरुको बलिदानले आएको प्रजातन्त्रको सम्मानमा नेपालले भब्यतापूर्वक प्रजातन्त्र दिवस मनाउदै छ ।


श्री स्वस्थानी व्रतकथा समाप्ति

पौष शुक्ल पूर्णीमाका दिनवाट शुरुभएको श्री स्वस्थानी माताको महीमा वर्णन गर्ने कथाहरुको वाचन आजवाट समापन हुँदैछ । आजवाट श्री स्वस्थानी परमेश्वरीको पुस्तकलाई वर्ष दिनकालागी थन्क्याईन्छ, परमेश्वरीको कृपाले उक्त पुस्तक फेरि नखोलुन्जेलसम्म हरेक नेपाली दलिन अनि बलेसीहरुमा शुभ समाचार अनि प्रेरणादायी वाणीहरु छेलोखेलो होस् ।


सामाजिक न्याय दिवस

आज विश्व सामाजिक न्याय दिवस । संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा हरेक वर्ष फेब्रुअरी २० मा अन्तर्राष्ट्रिय सामाजिक न्याय दिवस मनाउने गरिन्छ । सन् २००७ को २६ नोभेम्बरमा बसेको राष्ट्रसंघको महासभाले सामाजिक न्याय दिवस मनाउने घोषणा गरेको थियो ।


अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस

हरेक बर्ष फेब्रुअरी २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसका रुपमा मनाइदै आएको छ । तत्कालिन पुर्वी पाकिस्तान (हालको बंगलादेश) मा बंगाली भाषा (मातृभाषा) बोल्न पाउनुपर्छ भनेर माग गर्दा सन् १९५२ मा त्यहाँका विद्यार्थीहरु मारिएको दिनको संस्मरणमा यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।


विजया एकादशी

फूलपाती पनि भित्राइयो, अष्टमीमा बलि पनि चढाइयो होला, नितान्त पारिवारीक माहोलमा रमाइरहेकाहरु देखि परिवार अनि देशलाई सम्झेर परदेशमा टीको थाप्न तैयारी गरिरहनुभएको तपाई सबैलाई महादशमीको शुभकामना । गाँउगाउमा आज विहानैदेखि एउटा स्वच्छ रौनक छ, नयाँ लुगा लगाएर केटाकेटीहरु यता र उता दौडिदै दैलो दैलो पुगिसके पो होलान् ?


विश्व सिमसार दिवस्

आउनुहोस आज केही भौगोलिक कुराहरुलाई ब्याख्या गरौ किनभने आज विश्व सिमसार दिवस हो अनि विश्वको पर्यायवरणमा सिमसारको भुमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण छ । समुन्द्रलाई नछोएको भुपरिवेष्ठित देश भएपनि नेपाल जलश्रोतमा अत्यन्त धनी छ किनभने हामीसँग भएका नदिनाला, तालतलैया अनि कुवापोखरीहरुको कुल पानीको मात्रा धेरै छ । अझै स्पष्ट पार्न चाह्यौ, वास्तवमा सिमसार भन्नाले पानी र जमिन मिश्रित दलदल भएको र सधै अर्थात बाह्रैयाम पानी नसुक्ने भुमीहरु हुन् जस्मा सामान्यतया दलदल या हिलो सधै कायम रहन्छ ।


विश्व क्यान्सर दिवस्

अध्यनहरुका अनुसार संसारभरिका क्यान्सरले गराउने मृत्युको कूल २२ प्रतिशत सुर्तिजन्य पदार्थ सेवनका कारणले हुने पाईन्छ । १० प्रतिशत भने धेरै खाना खाएर या पौष्टिक आहारको कमीका कारण, मदिरा सेवन र नियमित ब्यायामको कमीले हुने रोग र सक्रंमणका कारणले हुने क्यान्सरले हुनेरहेछ । बाँकी क्यान्सरका कारणहरुमा विकिरणहरु अनि अन्य संक्रमणहरु रहेका छन् । विकासोन्मुख देशहरुमा भने हेपाटाईटीस बि, सि अनि "ह्यूमन प्यापीलोमा" भाईरसहरुका कारणले पनि क्यान्सर भएको पाईन्छ । केही क्यान्सरहरुभने पुस्तैनीरुपमै जिनमा आउने हुन्छ, कूल क्यान्सरको ५ देखि १० प्रतिशतसम्म यस्ता पुस्तैनी रुपमा आउने आनुवांशिक क्यान्सर पर्दछन् ।


षटतिला एकादशी

पद्म पुराणमा सवै प्रकारका एकादशीको महत्वबारे विशेष रुपमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ । त्यहि पद्म पुराणमा उल्लेख भए अनुसार माघ महिनाको कृष्ण पक्षको एकादशीलाई षटतिला एकादशी भनिन्छ ।


श्री स्वस्थानी ब्रतारम्भ

स्कन्दपुराणमा स्वस्तानी व्रतको वारेमा ब्याख्या गर्दै स्वस्तानीको महिमा झल्किने कथाहरु खण्ड खण्डमा माघ महात्मेका रुपमा प्रस्तुत छ । हिन्दुजनको अपरिहार्य यो व्रतकथा आजवाट शुरु भएको छ, शुद्ध चित्त अनि सफा सकंल्प लिएर भक्ति अनि श्रद्धाकासाथ अर्चना गर्ने हरेक श्रद्धालु भक्तजनको मनोकाक्षां पुरागर्ने देवी स्वस्थानीका चारवटा हात छन् र हातहरुमा चक्र त्रिशुल तरवार अनि कमलको फूल रहेका छन् ।


अन्तर्राष्ट्रिय भन्सार दिवस

सामान्यतया सरकारले आयात र निर्यातमा लगाउने करलाई भन्सार भनिन्छ, भन्सार भन्नाले एउटा देश र अर्को देश विचको सिमामा भएको वस्तु र सामानको लेखाजोखा राख्ने अड्डालाई जनाँउदछ । नेपाललाई दुई ढुगां विचको तरुलका रुपमा परापूर्वकालदेखिनै ब्याख्या गरिदै आएको छ, भारत र चिनसगँ नेपालका पनि धेरै भन्सार कार्यलयहरु छन् । विहानै उठ्ने वित्तिकै हामीले चिया खाने कपहरु, या प्रयोग गरेका विभिन्न प्रकारका विदेशी रिकापी अर्थात कचौराहरु, चम्चाहरु, विदेशमा बनेर आयात गरिएका सम्पूर्ण सामानहरु, लताकपडाहरु अनि प्रयोग गरिने मोवाईल लगायत कम्प्यूटरहरु यिनै विभिन्न भन्सार कार्यलयहुँदै आयात गरिएका हुन् ।


कुष्ठरोग दिवस

आज ६३औँ विश्व कुष्ठरोग दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरि मनाइदैछ । कुष्ठरोगीसंग भेदभाव नगरौँ, कुष्ठरोगीलाई माया गरौँ, कुष्ठरोगी प्रति हुने भेदभाव अन्त्य गरौँ भन्ने जस्ता नारा लेखिएका प्लेकार्डहरु लिएर र्याली प्रदर्शन गरिंदैछ । कुष्ठरोगका विरुद्ध सर्वसाधारणमा जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले देशका ग्रामीण क्षेत्रमा पनि र्याली तथा अन्य कार्यक्रमहरु आयोजना गरिंदैछ ।


पुत्रदा एकादशी

पौष शुक्ल पक्षको एकादशीलाई पुत्रदा एकादशी भनिन्छ । हिन्दु धर्म परम्परा अनुसार यस एकादशीलाई बैकुण्ठ एकादशी पनि भनिन्छ । पौष शुक्ल पक्षका अलवा श्रावण शुक्ल पक्षको एकादशीलाई पनि पुत्रदा एकादशी भनिन्छ ।


सन् २०१७ प्रारम्भ

महाकाली नदिको छालदेखि मेची नदिको गहराईसम्म, सगरमाथाको टुप्पोदेखि महोत्तरी जिल्लाको मुसहरनियासम्म नेपालीपनको भाव, नेपाली हुनुको गर्वमा चमक छाइरहोस् । सन् २०१७ सालमा गज्जबका सपनाहरु साँच्न पाईयोस अनि तिनलाई पुरागर्न अगाडी बढ्ने कलात्मक अवसरहरु पाईयोस् । राज्यले पसिना बगाएर कमाउन देअोस् र त्यसरी बगेकाद पसिनाको उचित मूल्य पाईयोस् । यसरी प्राप्त अटल मुस्कानले नेपाली अनुहारहरु शोभायमान बनाईरहोस् । सन् २०१७ का हरेक दिन मंगलमय हुन्, चित्त शुद्ध होस अनि शान्ति फैलियोस् । शुभकामना !


सफला एकादशी

हिन्दू धर्मशास्त्रमा एकादशीको ठूलो महत्व रहेको हुन्छ । बर्षको चौबीसवटा एकादशी मध्ये सफला एकादशी पौष महिनाको कृष्णपक्षको एकादशी हो । सफला एकादशीको ब्रतको फल ठुलाठुला महायज्ञभन्दा पनि धेरै हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ ।


अन्तर्राष्ट्रिय अपाङ्ग दिवस

अपाङ्गता भएका ब्यक्तिहरुले गर्नुभएको सकारात्मक र उपलब्धिमूलक कथाहरुलाई पनि आज विश्व समूदायले विभिन्न माध्यम मार्फत् अवलोकन र श्रवण गर्नेगर्दछन् भने अर्कोतर्फ अपाङ्गमैत्री समाज अनि संरचनाकालागि पैरवी पनि गरिन्छ । हरेक सरकार अनि सङ्गठनहरुले अपाङ्गगता भएकाहरूलाई प्राथमिकतामा राख्ने अनि समान वातावरण दिने प्रतिवद्धता राखेका हुन्छन र आज त्यो वाचा गरेका कुराहरू उपलब्धिका रूपमा कति प्राप्त भए वा भएनन भन्ने याद दिलाउने दिन पनि हो ।


मोक्षदा एकादशी

श्रीमद्भागवत् गीता महापूराण अनुसार मोक्षदा एकादशी मंसिर शुक्ल पक्षको एकादशीलाई भनिन्छ । महाभारत युद्धमा अर्जुनले आजकै दिन भगवान श्रीकृष्णबाट मानवतालाई नयाँ दिशा दिने गीता उपदेश प्राप्त गर्नु भएको थियो । त्यहि भएर यस एकादशीलाई गीता जयन्तिका रुपमा पनि मनाइन्छ ।


अन्तर्राष्ट्रिय अपाङ्ग दिवस

हरेक बर्ष डिसेम्बर ३ तारिखका दिन अन्तर्राष्ट्रिय अपाङ्ग दिवस मनाइदै आएको छ । नेपालमा पनि यस दिवसका अवसरमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुप्रति सरोकारवालाको दायित्वबारे बुझाउन चेतनामुलक कार्यक्रम आयोजना गरिदै छ ।


नागरिक उड्ययन दिवस

अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठन (आइकाओ) स्थापनाको स्मरणमा यो दिवस नेपालमा पनि विविध कार्यक्रम गरी मनाइदैछ । आइकाओ हवाई उड्डयन सुरक्षा तथा अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन नियमन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय निकाय हो ।


काल भैरव जयन्ति

अत्यन्त कालो, विशाल अजंग रुप, अंगार जस्तै आँखा, कालै बस्त्र, रूद्राक्षका मोटा-मोटा माला, हातमा फलामको भयानक दण्ड बोकेर कालै कुकुरमाथि सवार हुने मृत्युभय युक्त देवता महाभैरवको आज पूजा गरिंदैछ । पौराणिक कालदेखि नै भैरवलाई मृत्यूभन्दा कठोर र उग्रस्वभावका देवताका रुपमा पूजा गरिन्छ ।


विश्व एड्स दिवस

नेपाल र भारतको खुल्ला सिमा अनि मौसमी कामकालागी भारत तथा वैदेशिक रोजगारीकालागि जाने नेपाली यूवाहरुको लश्कर लामै हुने भएकाले अनि ति यूवाहहरुलाई यौनजन्य संक्रमण लगायत एचआईभीको बारेमा जानकारी दिन नसकेकाले पनि उनिहरु यस्ता जोखिमपूर्ण यौन क्रियाकलापमा संलग्न हुन्थे । फर्कदा रगतमा एचआईभी संक्रमण लिएर फर्कने यो जमातले आफ्ना श्रीमतीहरुमा यो संक्रमण जानअञ्जानमा सार्न पुग्दथे । त्यसपश्चात जन्मेका धेरै एचआईभी संक्रमित बालबालिकाहरु आज पनि हामीमाझ समाजभित्रै छन् ।


 Suyog Dhakal   -  Nov 20 2016

विश्व टेलिभिजन दिवस्

केही विदेशी लेखकले टिभीलाई श्रापित ढुगांको विम्वको रुपमा असामाजिक तत्व भन्दै आख्यान अनि निवन्धहरु पनि लेखिदिए तर हरेक कुराको असर प्रयोग कसरी गरिन्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ । गुलियो चिनी पनि अत्यधिक खाएमा तितो हुन्छ त्यस्तै संधै टिभीमै घोरिएमा फाइदा कम नोक्सानी धेरै हुन सक्छ । यद्धपी टिभीमार्फत नयाँ कुरा, ज्ञान, सिप अनि अनुभवहरु लिन सकिन्छ, नदेखेको ठाँउ देख्न सकिन्छ अनि कतिपय महत्वपूर्ण कुराहरु प्रत्यक्ष हेर्न सकिन्छ ।


अन्तराष्ट्रिय बाल दिवस

बाल दिवसलाई विभिन्न देशमा भिन्दा भिन्दै मिती मा मनाउदै आएको भए ता पनी अन्तराष्ट्रिय रुपमा भने प्रत्येक बर्षको नोभेम्बर २० तारीकमा मनाइन्छ । संयुक्त राष्ट्रिय सघं द्धारा १९५४ नोभेम्बर २० तारीकमा बिश्व भरीका बालबालीकाहरुको आधारभुत आवश्यक्ता हरु पुर गरी उनीहरुमा खुसियाली शान्ती र राहत उपलब्ध गराउने उद्देश्यले यो दिवस मनाउन शुरु गरीएको हो । जसमा बालबालीकाहरुको हक अधिकार माथी छलफल गरी उनिहरुको आधारभुत अधिकार समेत तोकिएको थियो ।


रमा एकादशी

हिन्दु धर्ममा एकादशी ब्रतको धेरै महत्वरहेको पाईन्छ । कार्तिक कृष्णपक्षमा पर्ने रमा एकादशीको सवैभन्दा महत्वपूर्ण पक्षभनेको ठूला पापहरुको नास गर्नु हो ।


संयुक्त राष्ट्र संघ दिवस

यूक्त राष्ट्रसँघ हामी सबैले देखिआएका, सुनिआएका र पढीआएका सस्थाँ हो, यूद्धग्रस्त क्षेत्र देखि प्राकृतीक प्रकोपले गस्त क्षेत्रहरुसम्म सहयोगका हातहरु, ओखती, सफा खाना, पानी, कपडा आदिका साथ यो सस्थाँ पुग्ने गर्दछ । नेपालमा पनि हामीहरु धेरैजसोले विभिन्न प्रकारका निला झण्डाहरु अकिंत अनि निलो नम्वर प्लेटका सवारी साधनहरु देखिआएका छौ । संयूक्त राष्ट्रसँघले आफ््ना सदस्य राष्ट्रहरुमा विश्व शान्ति तथा सदभावको वकालत अनि आधारभुत मानव अधिकारको प्रत्याभुती प्रवर्धन गर्ने, सामाजिक र आर्थिक विकासको सहयोग गर्ने अनि संसारभरि कुनै अकाल, प्राकृतीक प्रकोप र हिंसाभएमा शान्तिको पूर्नस्थापना अनि पिडीतहरुलाई सहयोग गर्ने कार्य गर्दछ ।


पापकुंश एकादशी

हिन्दु तिथीको ११औँ दिनलाई एकादशी भनिन्छ, एकादशी अर्थात दशको एकाहा अर्थात एघारौँ तिथी र यो तिथीमा वर्त वस्ने, फलाहारहरुमात्र सेवन गर्ने अनि एकादशी महात्मयको कथा सुन्ने चलन छ । सरदर महिनामा दुइपटक पर्ने यस्ता एकादशीहरु एक वर्षमा यस्ता २४ वटा हुन्छन्, भागवत पुरानका अनुसार भगवान विष्णुका भक्तहरु अर्थात वैष्णवहरुकालागी यस्ता एकादशीले विशेष महत्व राख्दछ । दशैको टीकाको भोलीपल्टपर्ने यो एकादशीको पनि आफ्नो विशेष महत्व छ । दुर्गा भवानीको अर्चना गरिएको नवरात्रि पछि ठ्याक्कैपर्ने यो एकादशीको नाम अनुसार पाप गर्नेहरुलाई नाश गर्ने एकादशीकारुपमा प्रख्यात छ । पर घर भएका आफन्त, छोरीचेली अनि ढिलो आउने मान्छेहरुलाई आजवाट कोजाग्रत पूर्णिमा सम्म दशैको टीका र जमरा लगाइदिने चलन धेरै ठाँउमा छ, आजको दिन पनि घरघरमा टीका थाप्न जानेहरुको विशेष चहलपहल रहन्छ ।


तुला संक्रान्ति / अन्तराष्ट्रिय गरिबी निवारण दिवस

यस दिन बसिने व्रतले चिताएको शुभफल दिने जनविश्वास रहेको छ । वैदिक सनातन् हिन्दू क्यालेन्डर अनुसार अाजदेखि सातौं महिना अर्थात कार्तिक शुरु भयो । यस दिन खेतमा अन्न वालीहरु सप्रियोस र राम्रो हिसाबले कुनैपनि प्राकृतिक विपत्तिविनानै अन्न भित्राउन पाइयोस भनेर पूजाअर्चना गरिन्छ ।


अन्तराष्ट्रिय गरिवी निवारण दिवस

आज अक्टोबर १७, अन्तर्राष्ट्रिय गरिवी निवारण दिवस । यस बर्ष "गरिवी र विभेद अन्त्यका लागि जुटौं, दिगो भविष्य निर्माण गरौं" भन्ने नाराका साथ मनाईंदैछ । यो दिवस राष्ट्रसंघीय बैठकको प्रस्ताव नम्बर ४७/१९६ पारित भएपछि सन् १९९३ देखि मनाउन थालिएको हो । यो दिवस मनाउनुको मुख्य उदेश्य चैं चरम गरिवी विरुद्ध एकजुट भएर लड्न तथा गरिवी सम्बन्धि जानकारीहरु विश्वभर आदानप्रदान गर्नु रहेको छ ।


सर्बपितृ मोक्ष औंसी

आज सोह्र श्राद्धको अन्तिम दिन अर्थात आश्विन कृष्ण पक्ष औंसीलाई सर्व पित्री मोक्ष औंसी भनिन्छ । आज तिथि मिति थाहा नभएका र अन्य कारणले श्राद्ध रोकिएका सवै मृतकहरुको सम्झनामा श्राद्ध गरिने हुँदा यस दिनलाई सोह्र श्राद्धको सवैभन्दा महत्वपूर्ण दिन मानिन्छ ।


इन्दिरा एकादशी

पञ्चाङ्गको एघारौं तिथिलाई एकादशी भनिन्छ । पूर्णिमा पछि र औंसीपछि एकादशी महिनाको दुई पटक आउँछ ।


जितिया पर्व (जितिया मनाउनेहरुका लागि)

संस्कृतमा 'जिवित पुत्रिका', हिन्दीमा जियतिया र नेपालमा तराइवासी मधेशी महिलाहरू 'जितिया'लार्इ अाफ्नो सन्तानको सुख, अानन्द र प्रगतिका निमित्त मनाइने एउटा उत्साहजनक चाड हो । यसलार्इ जिवित पुत्र पर्वको रूपमा मनाइन्छ । यो पर्व अाश्विनको (अष्ठमी तिथीको कृष्ण पक्ष)को दिन मनाइन्छ । यो पर्व खासगरि अामाहरूले अाफ्नो जिवित पुत्रहरूकालागि व्रत बस्ने गर्दछन् । महिलाहरु 'निर्जला' अर्थात पानी समेत सेवन नगरिकन २४ घण्टासम्म भगवान 'जीतमहान गोसार्इँ' को पूजाअाजा गरी कठोर व्रत बस्ने परम्परा रहिअाएको छ ।


 Suyog Dhakal   -  Sep 15 2016

इन्द्रजात्रा

नेपाली माैलिक सांस्कृतिक विविधता सहितका विभिन्न महत्वपूर्ण पलहरू झै यस विशेष महत्व बोकेको इन्द्रजात्राका प्रारम्भ गर्नुअघि राष्ट्रप्रमुखको उपस्थिति हुने परम्परा जयप्रकाश मल्लको पाला देखि चलिआएको छ र कान्तिपुर (काठ्माण्डाै)का अन्तिम मल्ल राजा जयप्रकाश मल्लले जिवित देवी कुमारीको रथ जात्रा चलाई आफू स्वयम रथमा बसी नगर परिक्रमा गर्ने गर्दथे भन्ने लोक कथन छ। हनुमानढोकाको गद्दीबैठकमा राष्ट्रप्रमुख उपस्थित भइ गणेश भैरव र कुमारीको पूजा गरी जात्रा हेर्नुपर्ने प्रचलन अहिलेपनि यथावतै रहेको छ |


बकर इद

बकर इद मुस्लिमहरुको एक महान पर्ब हो। बकरी ईद आजभन्दा चार हजार वर्षपहिला हजरत इब्राहिमले आफ्ना पालनहार अल्लाहका सम्मुख प्रस्तुत गरेका कुर्वानीको सम्झना स्वरूप मनाइने पर्व हो। यही दिन देखि हिजारी संवतको नयाँ बर्षको सुरूवात हुने गर्दछ।नेपाल सरकारले बकरी इदको अवसरमा सार्वजनिक बिदा समेत दिने गरेको छ। यस दिन बिहान सबैरै उठेर नुहाइधुवाई गरी शुद्ध हुने र खुलास्थान वा मस्जिदहरूमा गई नमाज पढ्नुका साथै अङ्गालोमा बाँधिएर एक आपसमा शुभकामना आदान प्रदान गर्ने गरिन्छ।


सोह्र श्राद्ध आरम्भ

आजदेखि सोह्र श्राद्ध शुरु भएको छ । पितृहरुकोउद्दारका लागि घरघर र तिर्थस्थलमा श्राद्धकर्म गरि पितृहरुको सम्झना गर्ने धार्मिकप्रचलन रहेको छ । प्रतिपदा तिथीदेखि दशैं शुरु हुने जमरे औंसीसम्मको १५ दिनपितृहरुलाई सम्झने गरिन्छ । यस १५ दिनभित्र आफ्ना दिवंगत आफन्तको पुण्यतिथीमाचोखोनितो गरी महालय श्राद्ध गरि तर्पण र पिण्ड दान दिईन्छ । यसरी तर्पण दिनाले पितृलेआफ्ना सन्ततिहरुलाई ऋणमुक्त गरिदिने, पितृहरुप्रतिको दायित्वबोध गराउने रचित्त शुद्ध गराउने धार्मिक मान्यता रहँदै आएको छ ।


जेष्ठ नागरिक दिवस

आज अन्तर्राष्ट्रिय जेष्ठ नागरिक दिवस । सन् १९९१ देखि हरेक वर्ष अक्टोवर १ माअन्तर्राष्ट्रिय जेष्ठ नागरिक दिवस मनाउने गरिन्छ । ज्येष्ठ नागरिकहरुलाई सम्मान र अधिकारमापुहँच पुर्याउने उदेश्यका साथ संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा विश्वभर यो दिवसमनाईन्छ । विक्रम सम्वत २०६८ सालको जनगणना अनुसार नेपालमाकुल जनसंख्याको ९ प्रतिशत अर्थात २५ लाख वढी जेष्ठ नागरिकहरु रहेकाछन् ।


हरिपरिवर्तिनी एकादशी

हरिपरिवर्तिनी एकादशीलाईजयन्ती एकादशी र वामन एकादशी पनि भनिन्छ । पापहरुको नाश गर्न यस एकादशीकोब्रतभन्दा ठुलो अरु कुनै उपाय नभएको शास्त्रीय मान्यता रहेको छ ।


गणेश चतुर्थी

भाद्र शुक्ल चतुर्थी अर्थात मंगलमुर्ति श्रीगणेश भगवान् जन्मिनु भएको दिनकारुपमा आज विविध धार्मिक कार्यक्रमका साथ गणेश चतुर्थी मनाईदैछ । काठमाडौं लगायतकादेशका प्रमुख गणेश मन्दिरहरुमा आज शिव–पार्वती पुत्र गणेशको जन्मोत्सव पुजा आराधनागर्दै मनाईन्छ । यसदिन गणेशलाई विभिन्न ८४ परिकारबाट बनेको समयबजी तथा फलफूल चढाउने चलन छ ।


कुशे औंशी/बुवाको मुख हेर्ने दिन/मोतीराम जन्मजयन्ति

"यी छोराछोरी बढलान, कमाई गर्लान, दुधभात देलान मलाई" भनेर हरेक आमाबावुले आफ्ना छोराछोरी सँग अपेक्षा राखेका हुन्छन, सानामा आफूले थाङ्गना धोएर, को खाई को खाई गरेर खुवाएर, रुँदा फकाएर, माया गरेर हुर्काएको छोराछोरीहरुले पछि हुर्किएर आफूलाई दूधभात अर्थात् मिठो पोषिलो खानेकुरा देलान, माया गरेर राख्लान भन्ने आशा हुन्छ । एउटा सामान्य मानव जीवन आधा राम्रो छोराछोरी वन्ने उत्कट चाहना र आधा राम्रो बुवा-आमा वन्ने अभ्यासमैं वित्छ, कर्तब्यको यो जीवन स्वरुपमा बुवा-अामाको महत्व धेरै हुन्छ । एउटा बच्चाले सफा र फोहोर जान्दैन, लगाएको लूगामै पनि दिशापिशाब गरिदिन्छ र ति सबै फोहोरहरुलाई सफा गर्दै बुवा-आमाले छोराछोरीहरुलाई नुहाइधुवाई पुनः सफा कपडा लगाइदिन्छन् र त्यसरी हुर्केको बच्चाले भविष्यमा ठूलो भएर आफ्ना बुवाआमाको ख्याल राख्दछ, माया दिन्छ अनि सम्मान पनि ।


अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस

प्रत्येक बर्ष जुलाईको पहिलो शनिबार अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउने गरिन्छ | यो दिवस सन् १९२३ बाट मनाउन शुरु गरिएको हो | बिश्वमा सहकारीका माध्यमले सामाजिक, आर्थिक रुपान्तरण भएका थुप्रै उदाहरण छन् | खाश गरी कृषिका बिविध पक्षहरुमा यसको उल्लेख्य भूमिका अग्रणि छ | ब्यावसायिक खेति, दुग्ध उत्पादन र प्रशोधन, सहकारी उद्योग, बैंक एवं बित्तिय संस्थाहरुको उल्लेख्य भूमिका अतुलनीय छ |


अन्तर्राष्ट्रिय शरणार्थी दिवस

जुन २० तारिख अर्थात् अन्तर्राष्ट्रिय शरणार्थी दिवस | सयुंक्तराष्ट्र संघले २००१ जुन २० देखि अन्तर्राष्ट्रिय सरनार्थी दिवस मनाउने घोषणा गरेकोहो | शरणार्थीको हकअधिकारका लागि काम गर्ने विभिन्न संघसंथा र नेपालमा रहेकाशरणार्थीले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउँदै छन् | विश्व शरनार्थी दिवस नेपालमा पनिविभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाउने गरिन्छ | हरेक बर्ष बिभिन्न नाराका साथ यो दिवस बिश्वभरि मनाउने गरिन्छ |


विश्व योग दिवस/ संगीत दिवस

चित्त र वृत्तिलाई ठीक बाटोमा डोहोर्याउने साधनका रुपमा योग शिक्षालाईस्विकार्दै आज विश्वभर योग दिवस मनाइदैछ । योग- कर्मयोग, ज्ञानयोग, ध्यानयोग जस्ता अनेकौं रुपमा सवैधर्म र साँस्कृतिक व्यवहारभित्र लुकेको हुन्छ । सर्वप्रथम योगको वैज्ञानिक व्याख्या पतञ्जलिले गरेका हुन् ।


विश्व वातावरण दिवस

जुन ५ तारिख अर्थात विश्व वातावरण दिवस, नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम गरीयो दिवस मनाइँदै छ | विश्व वातावरण दिवश नेपाल लगायत विश्वभर बाताबरण संरक्षण सम्बन्धी बिबिध कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाउने गरिन्छ | विश्वव्यापी रुपमासमुद्री सतह वृद्धी रोक्न आह्वान गर्दै दिवस मनाइए पनि नेपालमा भने हिमाली क्षेत्रको संरक्षणमा जोड दिंदै मनाउने गरिन्छ |


विश्व खेलकुद पत्रकार दिवस

जुलाइ २ तारिख अर्थात विश्व खेलकुद पत्रकार दिवस | सन् १९२४ मा फ्रान्सको पेरिसमा भएको ओलम्पिक खेलको समाचार संकलनका लागि द ईन्टरनेशनल स्पोर्टस् एण्ड प्रेस एशोशिएसन गठन भएको दिनको सम्झनामा विश्व खेलकुद पत्रकार महासंघको आव्हानमा हरेकवर्ष जुलाई २ तारिखमा यो दिवस मनाउने गरिएको छ | विश्व खेलकुद पत्रकार दिवस अन्र्तराष्ट्रिय स्तरमा मनाउने गरिएको छ |


विश्व खाद्यान्न दिवस

हरेक वर्षको अक्टोवर १६ को दिन विश्वभरि खाधान्न संकट र भोकमरिको विरुद्ध एक्यवद्धभर्इ लड्नकालागि विश्व खाद्यान्न दिवस मनाइन्छ । विश्व खाद्यान्न तथा कृषी संगठन एफ.ए.ओ. का अनुसार जलवायू परिवर्तनले निम्त्याएको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको खाद्यान्न संकट नै हो । स्थानीय विशेषता रहेका अन्नवाली विस्तारै उत्पादन हुन छाड्नु, अत्यधिक विषादीको प्रयोगले उत्पादनशिल विशेषतायूक्त माटोको क्षमतामा ह्रास अाउनु र विस्तारै रैथाने विउ विजन लोप हुँदै जानू २१ अाैं शताब्दिको खाद्यान्न व्यवस्थापनको चुनाैति हो ।


विश्व अहिंसा दिवस

अक्टोवर २ अर्थात विश्व अहिंसा दिवस, विश्वमै अहिंसाकालागी असाध्यै मानिएका नेता महात्मा गान्धीको आज जन्म दिन पनि हो । आजभोली विश्वमा हिंसाका घटनाहरु दिनानुदिन वढदै गएको छ, हिंसात्मक कार्यहरुलाई सस्थागत रुपमा अभ्यास गरिने गिरोहहरु संसारका हरेक कुनाहरुमा संलग्न छ भने अर्कोतर्फ हिंसाका विरुद्ध वोल्न, लेख्न अनि अभिब्यक्तगर्नसक्ने आवाजहरुको कमीले निम्त्याएको मौनताले गर्दापनि हिंसात्मक तत्वहरु उत्प्रेरित भएका हुन ।


रक्तदाता दिवस

आज विश्व रक्तदाता दिवस मनाइदैछ । मानव रगत समूह पत्ता लगाउने वैज्ञानिक कार्ल ल्याण्डस्टिनरको जन्मदिन १४ जुनको अवसर पारेर रक्तदाता दिवस मनाइदैछ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको आह्वानमा सन् २००४ देखि योदिवस मनाउन सुरु गरिएको थियो ।


अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस

दिनहुँजसो वाकसबन्द भएर आउने नेपाली युवाका शवहरु अनि तिनका आश्रित परिवारका आशुँको हिसाब आजको दिनमा सरकार र सरोकारवाला संयन्त्रसँग माग्ने बेला आएको छ । युवाहरु गहना हुन भने देशको सम्पतिलाई विदेशिनै नपर्ने वातावरण सृजना होस, हाम्रो देशमा युवाशक्तिको सबैभन्दा बढी आवश्यक्ता छ, पुल पुलेसा, बाटो-घाटो अनि विभिन्न पूनर्निर्माणका विविध संरचना निर्माण तथा विकासको अग्रगामी सोंच र त्यो सोंचमा भरपर्दो ताकत भरेर देशलाई समृद्ध बनाउन युवाहरुको ब्यापक भुमिका छ, "हे युवा जय युवा" ।


अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता दिवस

अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता दिवस विश्वभरि प्रत्येक बर्ष अंग्रेजी महिना अगस्ट महिनाको पहिलो आइतबार मनाउने गरिन्छ | आफ्ना हितैषी मित्रहरुसंग एक आपसमा उपहार र शुभकामना आदान प्रदान गरि मनाउने प्रचलन छ | मित्र र मित्रताप्रति समर्पित हुने यो दिवस अमेरिकामा सन् १९३५ देखि मनाउन शुरु गरिएको हो तर अहिले आएर यो बिश्वभरि नै मनाउने गरिन्छ |


विश्व मलेरिया दिवस

प्रत्येक वर्ष झैं यस वर्ष पनि अप्रिल २५ तारिखका दिन विश्वभर मलेरिया दिवस मनाइँदैछ । लामखुट्टेको टोकाईबाट सर्ने मलेरिया रोगलाई नेपाली चलन चल्तीको भाषामा 'औलो' भनिन्छ । यो खतरनाक रोग हो ।


नाग पञ्चमी

यिनै नागहरु अकिंत चित्र र डोराहरु लिएर ब्राह्मण पुरोहितहरु आ-आफ्नो जजमानको घरमा दैलोमा गाइको गोबर, दुबो र डोरो लिएर नाग टाँस्न पुग्दछन् । यसरी दैलो या मूल खाम्बाेमा टाँसिएको नागको चित्रले बर्षभरि रक्षा गर्ने जनविश्वास छ, रक्षार्थ टाँसिने यस्ता चित्रहरु ल्याउने र टाँस्ने पुरोहितहरुलाई जजमानले गक्ष अनुसारको दक्षिणा, नैवेद र भोजन पनि गराउने चलन छ । नाग पञ्चमीको वास्तविक एतिहासिक जरो महाभारतसंग जोडिएको पाइन्छ । परिक्षित नाम गरेका राजालाई तक्शका नाम गरेको नागले डँस्छ र उनको मृत्यु हुन्छ ।


विश्व मधूमेह दिवस

आजभोली धेरै नेपालीको भान्सामा आलु पाक्न छाडेको छ, भातको साटो मकै या पिठोको राटी पाक्दछ, विहानै उठेर योग साधना र मर्निङ्ग वाक गर्ने जमात बढ्दो छ किनकि सबैलाई मधूमेहबाट जोगिनु छ, स्वास्थ्य रहनु छ अनि आफ्नो तौल थोरै कायम गर्नु छ । मानव सभ्यताको विकाससंगै स्वास्थ्यसंग सम्बन्धित प्राचिन दस्तावेजहरूमा रेविज, हैजा, झाडापाखाला, कुष्ठरोग, क्षयरोग आदिले सभ्यता र मानवस्वास्थ्यमा धेरै नकारात्मक असर गर्नुको साथै मृत्यूको संख्यालार्इ समेत बढाएका प्रमाणहरु छन् । पछिल्ला समयमा एच आई भी एड्स, हेपाटाइटीस, मधूमेह, ईवोलाजस्ता नयाँ रोगहरु साथै एकफेर उन्मुलन भइसकेको औंलो र इन्सेफ्लाइटीसजस्ता रोगहरुको पूर्नप्रकोपले पनि मानवजनलाई अकालमै मृत्यूवरण गराइरहेको छ ।


अन्तर्राष्ट्रिय भ्रष्टाचार विरुद्ध दिवस्

आजको दिन संसारभरि भ्रष्टाचार प्रतिको चेतनामा वृद्धी गराउन र जागरण बढाउने कार्यमा केन्द्रित गरिन्छ । मान्छेहरुमा मानवता, नैतिकता अनि लालसाबिनाको साधारण जीवनशैलीको महत्व जगाउनसकेमा भ्रष्टाचारमा कमी ल्याउन सकिन्छ । अर्कोतर्फ भ्रष्टाचारीहरुलाई कारवाही गरेर उदहारण कायम गर्न सकेमा आगामी दिनमा भ्रष्टाचारलाई न्यून गर्दै समूल विकासको बाटो तर्फ अघि बढ्न सकिन्छ । नेपालमा कुनैपनि संस्था या राज्यका विभिन्न अङ्गमा रहि पदमा रहेका व्यक्तिहरुले आफ्नो अधिकारको दूरुपयोग गरेमा कार्वाहि गर्न संवैधानिक निकायका रुपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको गठन गरिएको छ ।


विश्व शान्ति दिवस

हरेक बर्ष सेप्टेम्बर २१ तारिखका दिन विश्व शान्ति दिवस मनाउने गरिन्छ । यो दिवस सन् १९८२ सेप्टेम्बर २१ देखि मनाउन शुरु गरिएको हो । संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाले सन् १९८१ मा संसारका सवै देश र जनतामा शान्तिको कामना सहित अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति दिवस मनाउने प्रस्ताव पारित गरेसंगै यसै दिनको सन्दर्भ पारेर अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा शान्ति दिवस मनाउन थालिएको हो


बिश्व रेडक्रस दिवस

प्रत्येक वर्ष मे ८ मा बिश्व रेडक्रस दिवस मनाउने गरिन्छ | रेडक्रसका संस्थापक हेनरी ड्युनाको जन्मदिनमा उनले गरेको योगदानको कदर गर्दै मे ८ लाई संसारभर रेडक्रस दिवसका रुपमा मनाइने गरिन्छ | हरेक बर्ष संस्थापक हेनरीको सम्झना गर्दै बिभिन्न नाराका साथ रेडक्रस दिवस मनाउने गरिन्छ | विशुद्ध मानविय सेवालाई ध्यानमा राख्दै हेनरीले सन् १८६३ मा रेडक्रस सोसाइटीको स्थापना गरे |


बिश्व खडेरी रोकथाम दिवस

प्रत्येक वर्ष जुन १७ तारिखका दिन बिश्व खडेरी रोकथाम दिवस मनाउने गरिन्छ | बिश्व खडेरी रोकथाम दिवस सन् १९९५ देखि मनाउन शुरु गरिएको हो | विश्वमा पर्न जाने खडेरी र यसबाट पर्ने असरको बारेमा जनचेतना जगाउने उदेश्यले यो दिवस मनाउन शुरु गरिएको हो | सन् १९९४ मा सयुंक्त राष्ट्र संघले जुन १७ लाइ बिश्व खडेरी रोकथाम दिवस को रुपमा मनाउने घोषणा गरेको हो |


बिश्व बालश्रम बिरुद्ध दिवस

हरेक वर्ष जुन १२ तारिखमा बिश्व बालश्रम बिरुद्धदिवस मनाउने गरिन्छ | बाल श्रम विरुद्धको विश्व दिवस नेपालमा पनि हरेक बर्ष बिभिन्न नाराका साथ विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउने गरिन्छ | बालश्रम विरुद्ध सामाजिक सचेतना र सरोकार बढाउने उद्धेश्यले यो दिवस मनाउने गरिएको हो | राष्ट्रिय श्रमशक्ति सर्वेक्षण प्रतिवेदन २००८ अनुसार १६ लाख बालबालिका श्रमिकका रुपमा कार्यरत छन् |


राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवस

भदौ १५ अर्थात् राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवस। हरेक बर्ष भदौ १५ गतेका दिन नेपालमा राष्ट्रिय पुस्तकालय दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरि मनाउने गरिन्छ। नेपालमा औपचारिक रूपमा वि.सं. १८६९भाद्र १५ गते पुस्तकालय सेवा प्रारम्भ भएको दिनलाई ऐतिहासिक उपलब्धिको रूपमा स्मरण गरिन्छ। पुस्तकालयका क्षेत्रमा भएका गतिविधिहरू एवम् पुस्तकालयको आवश्यकता बारे जानकारी गराउने उद्देश्यका साथ नेपालमा वि.सं.२०६५ देखि भाद्र १५ लाई “पुस्तकालय दिवस” को रूपमा मनाउन सुरू गरिएको हो।


बिश्व परिवार दिवस

जीबनमा परिवारको महत्वको स्मरण गर्दै हरेक बर्ष मे १५ तारिखका दिन परिवार दिवस मनाउने गरिन्छ | संयुक्त राष्ट्र संघले सन १९९४ लाई परिवार वर्षको रुपमा घोषणा गरेपछि विश्वभर परिवार दिवस मनाउन सुरु भएको हो । व्यक्ति, समाज र संस्कृतिको महत्व दर्शाउन संयुक्त राष्ट्र संघले शुरु गरेको अभियानलाई निरन्तरता दिंदै सन् १९९५ देखि हरेक वर्ष मे १५ तारिखमा परिवार दिवस मनाउने गरिएको छ |


अन्तर्राष्ट्रिय ग्रामिण महिला दिवस

घरभित्रको काममा सिमित ग्रामीण महिलाहरुलाई परिवार र समाजको महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नसक्ने स्थानमा पुर्याउने पवित्र भावनाले ग्रामीण महिला दिवस मनाईन्छ । ग्रामीण महिलाहरुलाई घरको काम बाहेक आयआर्जन मुलक काममा सहभागीता गराई गरिबी न्युनिकरणमा टेवा पुर्याउनु यो दिवस मनाउनुको अर्को ठुलो उदेश्य हो ।


विश्व जनसंख्या दिवस

हरेक वर्ष ११ तारिखका दिन संयुक्त राष्ट्रसंघको आहृवानमा विश्वभर जनसंख्या दिवस मनाउँदैआइएको छ | संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कोषको गभर्निङ काउन्सिलद्वारा सन् १९८९ देखि११ जुलाई लाई जनसंख्या दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो | यो विश्व जनसंख्या ५ अर्बपुगेको मिति ११ जुलाई १९८७ लाई आधार मानेर तय भएको मिति हो |


विश्व गुणस्तर दिवस

आज अक्टोबर १४, नेपाल सहित विश्वभर ४६औं गुणस्तर दिवस मनाईंदैछ । बेलायतको लण्डनमा सन् १९४६ मा भएको एक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनले गुणस्तर सम्वन्धि काम गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संस्था आइएसओको निर्माण गर्ने निर्णय गरेको थियो । त्यहि दिनको सम्झनामा सन् १९७० देखि अक्टोबर १४ मा यो दिवस विश्वभर मनाउन थालिएको हो ।


किराँत समाज सुधार दिवस

प्रत्येकबर्ष बैशाख २४ गते किराँत समाज सुधार दिवस मनाउने गरिन्छ | किराँत धर्माबलम्बीहरुकोमहागुरु फाल्गुनानन्द लिङ्देनले वि. सं. १९८८ साल बैशाख २४ गते किराँतहरुको बृहत्सभा गरी सातबुँदे सत्यकर्म मुचुल्का पारित गराएको दिनलाई किराँतहरुले समाज सुधारदिवसको रुपमा मनाउने गरेका हुन् | किराँत धर्मगुरु आत्मानन्द लिङ्देनको भनाईहरुलाईसाथमा लिएर किराँत समाज सुधार दिवास मनाउने गरिन्छ |


कानुन दिवस/ विश्व रेडक्रस दिवस

नेपालमा न्यायपालिका स्वतन्त्र भएको दिनको सम्झनास्वरुप आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी ६४औं कानुन दिवस मनाइँदैछ ।


आप्रवासी दिवस

डिसेम्बर १८ अर्थात् आप्रवासी दिवस । नेपाल लगायत विश्वभरी विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइदैछ । सन् १९९० मा विश्व आप्रवासी कामदार र उनीहरुका परिवारको हक अधिकार संरक्षणका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघले अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि पारित गरेको अवसर पारेर हरेक बर्ष डिसेम्बर १८ लाई अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासी दिवसका रुपमा मनाउन थालिएको हो ।


कृष्ण जन्माष्टमी

हामी मध्ये धेरैले कृष्ण र उनको अवतारलाई टिभी सिरियलहरुमा देखेका छौं, उनको अवतार र कृष्ण नामको पात्र हामी मन पनि पराउँछाैं । उनको सुमधूर ब्यक्तित्वको परिकल्पना पनि हामी गर्छाैं, चाहे तपार्इ जुनसुकै धर्म या समूदायको हुनुहुन्छ, कृष्णलाई धर्मभन्दा पर राखेर एउटा स्नेहमयी इतिहासका रुपमा भगवान श्री कृष्णलार्इ लिएर हेरौं, उनका वाक्यहरुमा अर्थात् भागवत् गीतामा एउटा दर्शन छ, एउटा इतिहासको संक्षिप्त सार छ, नैतिक शिक्षा, यूद्ध काैशल, राजनीति अनि एउटा फरक जीवन स्मृति छ ।


दर खाने दिन

सबै मिली बनाइएको विभिन्न मिठा पकवानहरु राती अबेरगरी खाएर भोलिपल्ट बसिने निराहार व्रतकालागि व्रतका क्रममा भोक नलागोस अनि कमजोरी नहोस भनेर आज दर खाने र आफूलाई तिज जस्तो कठोर ब्रतकालागि तयार गर्ने एउटा प्रक्रिया हो दर । तिज पर्वको पूर्व संध्यामा अायाेजना गरिने यो विशेष खानपिनको अवसर विशेषतः बिहे भइसकेका चेलीबेटीकालागि अझ महत्वपूर्ण हुन्छ, माइतीघरदेखि टाढा पुगेका चेलीबेटी माइतीघरमा जम्मा भई बाबुआमा, दाजुभाइ, दिदी बहिनीसंगै बसेर दर खाने गर्दछन् ।


साक्षरता दिवस/निजामति सेवा दिवस/अजा एकादशी

स्थायी सरकार भनेर चिनिएको निजामति प्रशासनमा कार्यरत कर्मचारीहरूले "निजामती सेवाको सपना, समृद्ध नेपालको रचना" भन्ने नाराका साथ आज १२औं निजामति सेवा दिवस मनाउँदैछन् ।


    -  Aug 19 2016

गाइजात्रा

भु-बनोटमा मात्र हैन हामी संस्कार र संस्कृतीमा पनि एकदमै धनी छौं जसका साक्षि हाम्रा हरेक चाडपर्व अनि रितीहरू भर्इ बसेका छन् । हाम्रा रितिरिवाजहरुमा विविधता छन् । जनावर देखि माटोसम्म , रुखदेखि पातसम्म अनि डोरीदेखि सूर्यसम्म हामीले पूजा र अर्चना गरिआएका छौं र यस्ता संस्कार र रितीहरुलाई विस्तृत रुपमा हाम्रो पात्रोले तपाइसमक्ष संधै ल्याएकै छ ।


जनै पूर्णिमा र रक्षा बन्धन

यसरी मन्त्रेको जनै ६ वटा काँचो धागो (६ सूते धागो) लार्इ दुर्इ बेग्लै बेग्लै गाँठो पारीसकेपछि सबैलार्इ एक ठाउँमा राखेर तयार पारिन्छ । जसलाई वार्षिक रुपमा अाजैको दिन परिवर्तन गर्ने चलन रहिअाएको छ । जनैमा रहने दुईवटा शिखाका छ वटा घागो डोरा मध्ये एउटा शिखामा रहेका तीनडोरालाई ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तथा अर्को शिखाको तीन डोरालाई कर्म, उपासना र ज्ञानको योग मानिन्छ ।


शहिद दिवस

पछिल्लो समयमा नेपाली राजनैतिक पृष्ठपोषकहरुले झिना मसिना घटनाक्रम अनि राजनैतिक स्वार्थअनुरुप शहिदहरु तोक्ने अनि खुद्रारुपमै शहिदहरुको फेरिहिस्त तैयार गरिदिएकोमा धेरै जनगुनासोहरु सुनिएको छ । स्वतन्त्रताले अनि सार्वभौमिक्ताको अनुपम अट्टाहसमा मुस्कुराईरहेका हरेक नेपाली अनुहारमा शहिदहरुको अनुहार मुस्कुराईरहेको हुन्छ । हिमाल, पहाड अनि तराई सबै तिर शहिदको रगतको रङ्गहरु माटामा मिसिएका छन्, नेपाली आकाशमा उनिहरुको सपना छ अनि नेपाली प्रजातन्त्रीक अभ्यासमा शहिदहरुको निस्वार्थ वलिदान अतुलनीय छ ।


सोनाम ल्होछार

ल्होसार अर्थात ल्हो भन्नाले नयाँ अनि सार भन्नाले बर्ष , आउनुहोस् आजको यो २८५१ सौ सोनाम ल्होसारको उपलक्ष्यमा हर्ष अनि शुभकामना साटासाट गरौ । तामागं समुदायका वारे लेखिएका विभिन्न पुस्तकहरु अनि शोधहरु अध्यन गर्दा ता भन्नाले घोडा अनि मागं भन्नाले लडाकुहरु भन्ने वुझिन्छ, यसअर्थमा घोडचढीमा निपुण साहसीहरुको समुदाय तामागंहरु वास्तवमै आफ्नो साहस, विरता अनि रण कौशलताकालागी नेपालमात्र नभई संसारभरि प्रचलीत छन् । ुल्होछारु शब्द ुल्होु अर्थात् वर्ष वा साल र ुछारु वा ुसारु अर्थात नयाँ भन्ने दुई शब्द मिलेर बनेको छ ।


 Suyog Dhakal   -  Jul 24 2016

खिर खाने दिन

रोपाई सकिन आँट्यो भनेर या चलिरहेको रोपाईसँगै यो बिशेष दिनलाई खिरको स्वादले अझै स्वादिलो बनाउँछ । श्रावण महिनामा पानी पर्ने भएकाले जताततै हरिया घाँसहरु भएकाले लैनाे गाई र भैंसीहरुले प्रशस्त दुध दिने गर्दछन्, दुधको कमी नहुने यो प्राकृतिक महिनामा खिर खाएर गती परिन्छ भन्ने धारणा छ ।


ग्याल्पो ल्होसार

एक किंवदन्ती अनुसार भगवान बुद्धले बुद्धत्व प्राप्त गरेपश्चात् धर्म प्रचार गर्दै देवलोक पुग्छन् । देवलोक पुग्दा देवता र असुरहरुबीच लडाइँ भईरहेको थियो । तर लडाँईमा देवताहरू असुरसंग पराजित हुन्छन् । त्यहिबेला भगवान बुद्धले ल्हयी ओङ्बु ग्याचेन 'भगवान इन्द्र' का माध्यमबाट विजय शक्ति मन्त्र अर्थात ग्याल्जेन चेमु दिन्छन् । त्यहि मन्त्रको प्रभावले देवताहरूले असुरहरुलाई पराजित गर्छन् । यसै विश्वासका आधारमा शेर्पा समूदायमा ग्याल्जेन चेमु मन्त्र लेखिएको लगंता घरघरमा टाङ्गने प्रचलन सुरु भएको मानिन्छ ।


 Suyog Dhakal   -  Jul 14 2016

गुरु पूर्णिमा

आषाढशुक्ल पूर्णिमा अर्थात गुरु पूर्णिमा, आफूलाई शिक्षा प्रदान गर्ने गुरूप्रति श्रद्दा भाब प्रकट गरी मनाउने गरिन्छ। यस दिन गुरुका रुपमा ज्ञानको पूजा गर्ने गरिन्छ। गुरुप्रति श्रद्दा र सम्मान प्रकट गर्दै यस दिन देशभरि गुरुपूर्णिमा मनाउने गरिन्छ।


गुरु नानक जयन्ती

आजकै दिन अर्थात कार्तिक पूर्णिमाकै दिन शिख धर्मका दश विशेष गुरुमध्येका प्रथम गुरु गुरुनानकको जन्म भएको हो । शिखहरूको दैनिक पूजाअाजाको पवित्र स्थल गुरुद्वारामा धर्मावम्वीहरुको प्रभातफेरिका साथ आजको दिन शुरु गरिन्छ र यस्तो प्रभातफेरिमा विभिन्न प्रकारका मन्त्रोच्चारण गर्दै भजन गाउँदै गुरुको महिमा वर्णन गरिन्छ । विहानको समय यसरी गरिने भजनलाई 'असा दि भार' भनिन्छ । यस्ता भेलाहरुलाई अमृत भेला भनिन्छ र 'अमृत भेला पछी लगांर' अर्थात निशुल्क सामुदायिक भोजन गर्ने चलन हुन्छ र यस्ता भोजहरु गुरुद्वाराका स्वंसेवकहरुले आयोजना गर्दछन् ।


क्रिसमस डे

ल हामीसबैलाई क्रिसमसको शुभकामना छ, मेरि क्रिसमस् है । संसारभरि आज भब्यतापूर्णरुपमा इसाई समुदायका मान्छेहरुलगायत प्रत्यक्ष परोक्षरुपमा धेरैजनाहरुले क्रिसमस मनाँउदछन् , संभवतः संसारभरि धेरै देशहरुमा एकैदिन आजको दिनमा मात्रै सार्वजनिक विदा हुनेगर्दछ ।


वाला चतुर्दशी

अनि जाडो त शुरु भयो त ? दराज, सुटकेश अनि बाकसबाट न्यानो लुगाहरु झिक्नुभयो त ? अब न्याना पहिरनहरूको प्रयोगबाट ज्यान तताउने समय अायो । नियमित गलबन्दि, जुत्ता मोजा, पञ्जा अनि टोपी लाएर हिंड्ने समय हो यो । अब तपाई हाम्रो पात्रोको यो लेखलाई कुनै तातो मरुभुमी या अरब महासागरको किनारमा बसेर पढीरहनुभएको छ या अन्यत्रकतै जाडो ठाँउमै हुनुहुन्छ भने पनि नेपालको सिरेटो, स्याँठ, विहान झर्ने शित, हरीयो मौलाएर सुख्खा बनेको दूबोको शिखाहरु अनि बारीमा रोपिएका आलुका ड्याङ्ग, पिंडालुका गाभा, घ्यू सिमीका लहराहरु अनि भर्खरै धान काटेर गहुँका हरिया गहुँवारी, कोदाका वाला अनि मसुरोका दालका आलीहरुले तपाईंहरुलाई सम्झिंदैछन् । पारिलो घाम प्यारोलाग्ने यस महिनामा एउटा विशेष चाडले आज हाम्रो दैलो ढकढक्याएको छ । आज 'वाला चतुर्दशी' आउनुहोस् आजको यस दिन विशेषको ब्याख्या गरौं।


सप्तमी/फूलपाती

आजबाट दशैको औपचारीक छुिट्ट प्रारम्भ भयो, कतिजना आज घरजाने हिसाबमा गाडि चढेर हिंड्ने तरखरमा या कतिजना भरेभोली घर हिंड्ने तयारीमा हुनुहन्छ होला । कोसेलीपात अनि दशैंको उपहारका किनमेलहरु भए त ? वैकंले नया छापेको नोटहरु दशैंमा टीकाटालोकालागी काठमाण्डौबाट जानेले लगिदिने चलन पनि छ हैन त ? जे होस दशैंले जीवनमा रङ्ग र उत्साह छरेको छ, कि कसो ?


    -  Sep 06 2016

ऋषि पञ्चमी (महिलालाई मात्र)

आजको दिन रजस्वाला हुन शुरुभइसकेका महिलाहरुले रजस्वाला हुँदा आफूवाट केही गल्ति या अमर्यादित क्रियाकलाप भएक भए ती कुराहरुको शुद्धाशुद्धिकालागि पूजा अर्चना गर्ने दिन हो । मानव श्रृष्टि नारीहरु विना संभव छैन र हामीले रजस्वालालाई जत्तिकै लुकाएर अनि छुवाछुतउन्मुख चरित्रमा हेरेपनि श्रृष्टिको प्रथम र पूण्य गुणनै नारीहरुको रजस्वाला हो । रजस्वाला नारीहरुको गर्भाधान गर्नसक्ने क्षमताको प्रतिक अनि उनीहरूमा हुने एउटा नितान्त प्राकृतिक प्रक्रिया हो ।


महानवमी/विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवस

नवरात्रिको नवौं दिन, भोलीपल्ट टीकाको तयारी गर्नु नि छ । कस्तो हुँदैछ त दशैं ? जहाँ हुनुहुन्छ, जे गर्दै हुनुहुन्छ, वडादशैंको शुभकामना । आज नवरात्रिको नवौ दिन, महानवमी हो र आज दुर्गामाताको नवौं शक्तिस्वरुप सिद्दिदात्री को विशेष पूजा अनुष्ठान गरिने दिन हो र उनको साथै आज महालक्ष्मी देवीको पनि पूजा अर्चना गरिन्छ ।


कोजाग्रत पूर्णिमा

अनि कस्तो भयो त यस पटकको दशैं? पक्कै पनि रमाइलो भयो होला ! हामीमध्ये धेरैजना पुनः एकपटक जीवनयापनका नियमीत कार्यमा फर्किसक्यौं होला ! घरको सुखद यात्रा र भेटघाटका रमाइला क्षणलार्इ सम्झनाको कोशेली बनाउँदै अा-अाफ्नो पढाई, काम या ब्यवसायीक जिम्मेवारीमा थप उर्जाका साथ जुट्दै गर्नुस्, अघि बढ्दै गर्नुस् । दशैं सक्कियो भनेर केटाकेटीहरुमा खिन्नता आएको हुन सक्छ, या दशैंमा यत्ति दक्षिणा कमाए भन्ने हिसाबकिताब केटाकेटीले खोज्न सक्लान ! उनरूका प्रस्नको जवाफ दिन तयार रहनुहोला । जे होस चाडवाडका यी दिनहरु मादक छन्, चिसोसँगै राती शीत पनि पर्न थालेको छ, अर्थात् मनशूनले पनि देशबाट विदा लिएर गइसकेको छ र कठ्यांग्रिदो जाडो ल्याउन बद्लिंदो माैसम सक्रिय छ । अबको चिसोलाई कम नआँकौ, विशेषतः केटाकेटी, बुढापाका, सुत्केरीहरूको स्याहारमा विशेष ध्यान दिअाैं । न्यानो शुभकामना ।


म्ह: पूजा

नेवार समुदायले परिवारका सबै सदस्य भेला भएर म्हः पूजा गर्ने चलन छ । नेवारी भाषामा म्हः भनेको शरीर हो । सम्पूर्ण नेवार समुदायद्वारा मनाइने म्हः पूजा नेपाली पर्वमध्ये विशेष पर्वका रुपमा रहिआएको छ । आफ्नो शरीरलाई परमात्मा मानेर आफूले आफूलाई आराधना गरी शरीरभित्रको चेतनालाई पूजा गर्ने यस पर्वको दार्शनिक पक्ष छ ।


काग तिहार

हिन्दु धर्मावलम्बीहरुले वडा दशैं लगत्तै मनाउने अर्को ठूलो र महत्वपूर्ण चाडको हो- तिहार अर्थात यमपञ्चक । यहि तिहारको पहिलो र महत्वपूर्ण दिनलाई नै काग तिहार भनिन्छ । तिहार पर्व अन्तरगत कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी देखि कार्तिक शुल्क द्वितीया तिथिसम्म पाँच दिन मनाइने तिहार पर्वको आरम्भ काग तिहारबाट हुन्छ ।


भाई टीका

यमपञ्चकको पाचौँ दिन आज भाईटीका हो । विहान सखारैवाट घरघरमा चहलपहल शुरुभईसक्यो होला, दिदीवहिनीहरु दाजुभाइलाई टीका लगाउन माईती पुगिसक्नुभयो होला भने कतिजना दाजुभाई आउने प्रतिक्षा र हर्षमा टीको लगाउने सरदम अनि चाँजोपाँजो पो मिलाउदै हुनुन्छ कि ? सप्तरङ्गी टीकाहरु, कहिल्यै नओईलाउने मखमलीको माला अनि मरमसाला लगायतका खानेकुराहरु सहित आज दिदीवहिनीले दाजुभाईको पूजागर्ने चलन छ ।


छठ पर्व

पृथ्वीको के र कसरी सृष्टि शुरु भयो भन्ने विषयमा विभिन्न मतमतान्तरहरु पाईन्छः एडम ईभका कथा, डार्भिनका थियोरी, स्कन्ध पुराणका अध्यायहरु सबैको आ-आफ्नै तर्क रहेको छ तर मानवको सृजनासँगै मानवहरुले देखेको र पूजेको सबैभन्दा महत्पूर्ण र विशालकाय उज्यालो सत्य भनेको सूर्यदेव हुन् । विहान उठ्ने वित्तिकै उदाउने सूर्य, झ्यालका कुनाकाप्चावाट छिर्ने तिनका प्रकाश, वोटविरुवालाई हुर्काउने सूर्य, वादल श्रृजनागर्ने सूर्य, न्यानो दिने सूर्य लगायत यस पृथ्वीमा सूर्यको भुमिका र मानव अनि सूर्यबिचको अन्योन्याश्रित सम्बन्धलाई हजार जिब्रोभएका शेष नागले पनि ब्याख्या गर्न शायद् सक्दैनन् होला ।


हरिबोधिनी एकादशी

दशै, तिहार, छठ लगायत पर्वहरुले गाँसेर गएका रोमाञ्चकता अनि उल्लास अब पर्वहरुको समापन सँगै घट्दै गएको छ । यसैक्रममा हरिवोधनी एकादशीलाई यस वर्षको चाडपर्वहरुको खाता वन्द भएको विगुलकारुपमा लिने गरिन्छ, कोजाग्रत पूणर््िमावाट वाल्न थालिएको आकाशे वत्तिलाई आजवाट वाल्न वन्द गरिने चलन पनि छ । हरिवोधनी एकादशी एउटा महत्वपूर्ण एकादशी हो, यस एकादशीलाई यस्को महिमाका कारणले पनि सबैभन्दा ठूलो अर्थात ठूली एकादशी पनि भन्ने गरिन्छ ।


विवाह पञ्चमी

२४००० वटा पंक्तिभएको अनि ५०० वटा अध्याय र सात वटा खण्डभएको ठूलो खण्डकाब्य रामायण यीनै राम र सीताको जीवनका आरोह अवरोहको कथा हो । पहिलेका रत्नाकर डाँकु पछी गएर वाल्मिकी ऋृषिले लिपिवद्ध गरेको रामायण नेपाल, श्रीलङ्का, थाइल्याण्ड, कम्बोडिया, मलेसिया र ईण्डोनेसियामा पनि एकदमै प्रचलीत छ । रामायणका यीनै पंक्तिहरुलाई वाल्मिकी ऋृषिले रामका पुत्रहरु लव र कुशलाई कण्ठस्त गराएका थिए । रामायणका पंक्तिहरु सुनेपछी रामले आफ्ना छोराहरुलाई ठम्याएका पनि हुन् ।


 Suyog Dhakal   -  Feb 23 2017

महाशिवरात्री

आजको दिन शिवको वरिपरि घुमेको छ, निराकार!! जसको आकारै छैन्, जसलाई आदि र अन्तले विभाजन गर्न सक्दैन अनि जसको रिसको विध्वंशले संसारका सम्पूर्ण अवयवहरुलाई छिन्नभिन्न गरिदिनसक्छ । तिनै शिवको विशेष अनि प्रिय दिन हो आज । शिव अर्थात त्यो तत्व जुन छ पनि र छैन पनि, आजको आधूनिक विज्ञानले सम्पूर्ण कुराहरु जुन श्रोतवाट आउँछने त्यसैमा विलिन हुन्छन भनि अणु अनि परमाणु अवयवहरुको प्रमाण खोजिरहँदा भएर पनि नभएका यी भगवान शिवको अस्तित्वले संसार अनि श्रृष्टिलाई एउटा दृष्टान्त दिइनैरहेको छ ।


फागु पूर्णिमा (होली)

होली हे ............... नेपालीजनको प्रिय अनि अति विशिष्ट यो चाड, होलीको शुभकामना । फागु, होली, फागु पूर्णे आदि यस चाडका थुप्रै नामहरु छन् । मिल्ने भए तपाईको मोबाईल स्क्रीनवाटै पिचिचि पारेर हामी नेपालको चिसो अनि निर्मल पानीका केही थोपाहरु छ्यापी दिने थियौ । आनन्द अनि उत्साहको यो बसन्त क्रृतुको चाडमा आफ्ना लागी केही समय निकाल्नुहोला, आफन्तजनलाई भेट्नुहोला या सन्देश अनि फोन गर्नुहोला, जहाँ हुनुन्छ, जे गर्दै हुनुहुन्छ अनि जुनसुकै अवस्थामा हुनुहुन्छ, होलीको रंगले अनि उत्साहले तपाईलाई छोओस्, छुनैपर्छ । होलीका वारेमा नेपाल अनि भारतमा विभिन्न कालखण्डमा धेरै कालजयी कृतीहरु अनि गीतहरु रचना गरिएका छन्, परापूर्व काल देखि चलिआएको यो पावन पर्वको कृपाले हामीसबैका श्यामस्वेत सपनाहरुले रगं पाउन्, उमगं पाउन् अनि नयाँ ढगं पाउन् ।


महाअष्टमी - AUDIO सहित

आजको दिन हनुमान ढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिरको दशैं घरमा ५४ वटा राँगा र ५४ वटानै बोकाको वलि दिइन्छ । काठमाण्डौ उपत्यका वरिपरिका शक्तिपीठहरु जस्तै दक्षिणकाली, गुह्येश्वरी, मैतीदेवी, कालिकास्थान, नक्साल भगवती, भद्रकाली, शोभा भगवती, विजेश्वरी, इन्द्रायणी, रक्तकाली, बज्रयोगिनी, सङ्कटा, बज्रबाराही लगायतका मन्दिरहरूमा पूजा आराधना गरी बलि चढाउनेहरुको घुइँचो लाग्ने गर्छ । त्यसैगरी सप्तरीको भारदहस्थित कंकालिनी देवीको मन्दिर लगायत सप्तरीकै छिन्नमस्ता मन्दिर, बारा जिल्लाको बरीयारपुरमा रहेको गढीमाई मन्दिर, पर्सा जिल्लाको वीरगञ्जस्थित विर्ता मार्इ, गहवा मार्इ, केहुनियास्थित विन्दवासिनी मार्इ, अर्घाखाँची जिल्लाको सुपा देउराली मन्दिर, मोरङ्ग जिल्लाको विराटनगरमा रहेको काली मन्दिर, अछाम जिल्लाको मार्कुमा रहेको सान्नीकोट मन्दिर लगायत नेपालभरिकै शक्तिपीठहरुमा हजारौंको संख्यामा खसीबोका, राँगा, हाँस र कुखुरालाई वलि चढाइन्छ ।


विजयादशमी

वैदिक सनातन धर्मानुयायीहरूले दशैंको आर्शिवादलाई पौराणीक पात्रहरु र तिनको महारथसँग जोडेका छन् । आज दशमी तिथी अर्थात् विजयादशमीको दशाैं दिन अनि यसै दिनमा पर्ने यो दिन दशमी र दशहराबाट आएको शब्द हो । दशहराको अर्थ हो दशानन रावणको पराजय (दशानन अर्थात् दश = दस + आनन = मुख) । आजैको दिन दुर्गा भवानीले महिषाशुर नामक अशुरको वध गरेको भनेर पनि उल्लेख गरिएको छ । यी टिका, जमरा अनि रमाइलोको माहोल दैत्यहरुमाथी देवताहरुको विजय, असत्यमाथी सत्यको विजय अनि अमानविय तत्वमाथी मानवताको विजयका रुपमा लिइन्छ ।


कुकुर तिहार

तिहार एउटा उपहार आदान प्रदान गरिने, कथा भनिने, सुनिने, दिदी-भार्इ, दाजू-बहिनीको अथाह स्नेहको महत्व राख्ने र मानव समाजलाई अन्य जीव, जीवनसंग सहअस्तित्वको बाटोतर्फ अघि बढ्न प्रोत्साहन गर्ने चाड हो । साँझमा बालिएका बत्तिहरुले अँध्यारोमाथी उज्यालोको उत्सर्ग, अज्ञानतामाथी ज्ञानको प्रवाह र अविभाजित मानव अस्तित्वको अाजम्बरी अनुभूति प्रदान गर्दछ । सनातन धर्म एकदमै पृथक छ र त्यत्तिकै वैज्ञानिक पनि छ । यसका संस्कारका आधारहरु, प्रकृती, प्रेम अनि मानवतालाई अत्यन्त विशिष्ट स्थान दिएको अनि हरेक प्रकृतिका सृजनाहरूमा इश्वरत्व अनुरूप व्याख्या गरिएको छ ।


लक्ष्मी पूजा

उपलब्ध भएसम्म हरियो गोबरले आँगन सफासुग्घर अनि चट्ट पार्नकालागि गार्इको गोबरले लिप्ने गरिन्छ । कमेरो माटोले या राता माटाले भित्तापोतेको घर अनि हरियो गोबरले लिपेको तर पूरापूरी ओभानो नभइसकेको आँगन, बालिएका दियोहरु, झलमल्ल आँगनको प्रवेशद्वार, भान्सामा पाकेको सेलरोटीको एकतमासको मिठो गन्ध अनि प्याट्ट पुट्ट गरेर पड्किरहेका पटाका, झिरझिर गरिरहेको छुरछुरी (झिरझिरे), आकाश छुँला जस्तो गरि उज्यालोको फोहोरा छर्ने फूलझरी लगायतका रौनकहरु आजको दिनको विशिष्टता हो ।


गोबर्द्धन पूजा/म्हपूजा/नेपाल सम्वत्

गोबरधनका साथ आज गोरुको पनि पूजा गरिन्छ र यसकासाथै अाज कृषि औजारहरुको पनि पुजा गरिने दिन हो । श्रावणमा खेत जोतेर राखिएको हलो बिचबिचमा खेतबारी खोस्रन निकालिने गरिन्छ र हलोसँगै हलगोरु पनि जोतिइरहेका हुन्छन् । आजको दिन यि हलगोरु अनि हलोको पूजा गर्ने दिन हो । हलोको तलपट्टि जमिनलाई खोस्रिन धातूबाट बनेको चुच्चोलाई फाली भनिन्छ भने हलो र गोरुको काँधलाई जोड्ने काठलार्इ जुवा भनिन्छ । आजको दिन कृषि कार्यका यी सम्पूर्ण उपकरणहरु लगायत गोठ, पराल अथवा खानेकुरा दिइने नादी, कुटी काट्ने कचिया (गँणासी) इत्यादीको पूजा गरिन्छ ।


घटस्थापना

चाहे गाउँमा वस्नुहुन्छ या शहरमा ? चाहे स्वदेशमा हुनुहुन्छ या विदेशमा ? चाहे परिवारसँग हुनुहुन्छ या परिवार विना तर यस वर्षको दशैको रौनकले तपाइलाई छुनेवाला छ, छुनेवाला छ मात्र हैन किनकि छोइनैसक्यो । ल है जमरा छर्ने दिन अर्थात घटस्थापना आयो, जमरा अर्थात जौ को जिवन, जस्लाई थोरै वालुवा मिसिएको माटोमा छरिन्छ अनि नवरात्रीभरिनै हरेक दिनजसो पूजाअर्चना गरिन्छ ।


माघे संक्रान्ति

हिँउदको बेलामा विहान पत्तो नपाईकनै काममा जाने समय भईसक्छ, सिरक अत्यन्त प्यारो हुनेगर्दछ भने घामको महत्व ज्यादै हुन्छ । आज शनिबार र मुख्यतः अाजको नेपालमा सार्वजनिक विदा हुने गर्दछ । विहान उठ्न उत्ति हतारो नहुन सक्छ तर फेरि आज माघे संक्रान्तिको तयारी पनि त गर्नु छ, कि कसो ? सर्वप्रथम त स्वदेश तथा विदेश तपाई जहाँ हुनुहुन्छ, माघे संक्रान्तिको पावन उपलक्ष्यमा धेरै धेरै शुभकामना ।


बुद्ध जयन्ती/ उभौली पर्व

विश्व शान्तीका अग्रदुत भगवान् गौतम वुद्धको २५ सय ६०औं जन्म जयन्ती, आज विश्वभर बिभिन्न कार्यक्रम गरी मनाईंदैछ । बौद्ध धर्मका अनुयायीहरुले वुद्धलाई एक सम्यक सम्बुद्ध अर्थात महाज्ञान प्राप्त भएका व्यक्तिका रुपमा पुज्दछन् । वुद्ध जयन्तिका अवसरमा नेपाल सहित विश्वभरका वुद्ध धर्मावलम्बीहरुले वुद्धका सन्देशयुक्त प्रवचनहरु सुनाउँदछन् । धर्मसभाहरु आयोजना गर्दछन् ।


मातातिर्थ औंशी

आमाको मुख हेर्ने दिन अर्थात् मातातिर्थ औंसी। योदिन भनेकोआमालाई सम्मान गर्ने र सम्झने दिन हो। नेपाली संस्कृति अनुसार आमाकोमुख हेर्ने दिनवैशाख कृष्ण औंसीको दिनमा पर्दछ।शास्त्रीय मान्यताअनुरुप पिताभन्दा पनि ठूली मानिएकी आमाप्रतिश्रद्धा, भक्ति,सम्मान र आदर गर्दछन।


    -  Sep 04 2016

हरितालिका तीज (महिलालाई मात्र)

रातो पहिरन, छड्के तिलहरी, यार्लिङ्ग, वुलाकी, असर्फि लगायतका विभिन्न गहनाहरु अनि उत्साहपूर्वकको नाचगान । न भोकको संवेदना छ न तिर्खाको संझना, आजको दिन रातो रङ्गको दिन, पवित्रताको दिन, संगीतको दिन अनि नृत्यको दिन ।


नेपाली नयाँ बर्ष २०७४

नयाँ- पुरानोको अन्‍त्य हुनु हो भने पुरानो हुनु भनेको नयाँको शुरुवात हुनु हो । समयले जस्तोसुकै नयाँलाई पनि पुरानो बनाइदिन्छ । कुनै सोच, विचार, काम, इच्छा तथा आवश्यकताहरु नै किन नहोस्- नयाँ हुँदै जानु भनेको पुरानो हुँदै गएर नै हो ।


Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.82
  • 104.42
  • European euro
  • 112.7
  • 113.35
  • UK pound sterling
  • 130.4
  • 131.16
  • Swiss franc
  • 105.3
  • 105.91
  • Australian dollar
  • 79.23
  • 79.69
  • Canadian dollar
  • 77.86
  • 78.31
  • Singapore dollar
  • 74.51
  • 74.94
  • Japanese yen (10)
  • 9.4
  • 9.46
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.1
  • 15.18
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.68
  • 27.84
  • Qatari riyal
  • 28.51
  • 28.68
  • Thai baht
  • 3.02
  • 3.03
  • UAE Dirham
  • 28.27
  • 28.43
  • Malaysian ringgit
  • 23.54
  • 23.67
  • Korean Won (100)
  • 9.34
  • 9.39
  • Swedish Krone
  • 11.82
  • 11.88
  • Danish Krone
  • 15.15
  • 15.24