ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

दर खाने दिन




अाजको दिन बिहेवारी भइसकेका छोरीचेलीलार्इ माइतिका दाजूभार्इ, अामाबुवाबाट दरको विशेष निमन्त्रणा दिइने र भूगोलको असहजता भएको खण्डमा समेत माइती पक्षले कोशेली स्वरूप मिठा परिकार, पकवान बनाएरसमेत छोरीचेलीसम्म पुर्याउने परम्परा यस पर्वका विशेषता हुन् ।


दर खाने दिन तिजको रहर अायो वरी लै

वैवाहिक सुखकालागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण चाडका रुपमा तिज हिन्दू महिलाहरुको प्रमुख चाड हो । यो चाडले पति पत्नी विचमा यो जुनीकालागि मात्र नभई अाउँदा जुनी जुनीसम्मसगैं हुनपाउँ भनेर ब्रत लिइने गरिन्छ । आत्मा र शरीर शुद्धि लगायत श्रीमान अनि छोराछोरीको सु-स्वास्थ्य, प्रगती अनि दीर्घायूकालागी शताब्दीयौं देखि हिन्दू महिलाहरुले तिजको व्रत बस्दै आएका छन् । आमा, छोरी, वुहारी, सासु, आमाजु, दिदी, वहिनी लगायत सम्पूर्ण महिला नातागोताहरु को साझा चौतारीका रुपमा तिजलाई लिन सकिन्छ हिन्दू सनातन परम्परा र संस्कार तथा महिला साैभाग्यको प्रतिक स्वरूप रातो सारी, छड्के तिलहरी, लगनको पोते लगायतका गरगहना र वस्त्रादि पहिरिएर तिजको दिनमा निराहार व्रत लिएर मठ मन्दिर, टोल छिमेकमा भेलाभई नाचगान गर्दै रमाइलो गर्ने चलन रहि अाएको छ ।

सबै मिली बनाइएको विभिन्न मिठा पकवानहरु राती अबेरगरी खाएर भोलिपल्ट बसिने निराहार व्रतकालागि व्रतका क्रममा भोक नलागोस अनि कमजोरी नहोस भनेर आज दर खाने र आफूलाई तिज जस्तो कठोर ब्रतकालागि तयार गर्ने एउटा प्रक्रिया हो दर । तिज पर्वको पूर्व संध्यामा अायाेजना गरिने यो विशेष खानपिनको अवसर विशेषतः बिहे भइसकेका चेलीबेटीकालागि अझ महत्वपूर्ण हुन्छ, माइतीघरदेखि टाढा पुगेका चेलीबेटी माइतीघरमा जम्मा भई बाबुआमा, दाजुभाइ, दिदी बहिनीसंगै बसेर दर खाने गर्दछन् ।



अाजको दिन बिहेवारी भइसकेका छोरीचेलीलार्इ माइतिका दाजूभार्इ, अामाबुवाबाट दरको विशेष निमन्त्रणा दिइने र भूगोलको असहजता भएको खण्डमा समेत माइती पक्षले कोशेली स्वरूप मिठा परिकार, पकवान बनाएरसमेत छोरीचेलीसम्म पुर्याउने परम्परा यस पर्वका विशेषता हुन् ।

परिवारका महिला सदस्यहरु राती अवेर सम्म वसेर यो दिन पकाएका मिठा मिठा खानेकुराहरु खाने गर्दछन्, यस्ता खानेकुराहरुमा ढकने, आलुदम, खिर, फलफूल, मिठाई लगायत पर्दछन् । दर भन्नाले सामान्यतया दह्रो खाना भन्ने बुझाउँछ जुन खानाले भोलीपल्ट हुने तिज पर्वसंग सम्बन्धित अनेक क्रियाकलाप जस्तै, पूजापाठ, नाचगान इत्यादिको २४ घण्टा समयावधीको निराहार भर्इ गरिने व्रतको समयावधिलार्इ थेग्न सक्दछ ।

तिजमा माइत जाने लालसा, नयाँ सारी लाउने चाहना, गाउँने गीतका भाका अनि अविवाहित महिलाहरुकालागी भनेजस्तो राम्रो जीवनसाथी पाउँ भन्ने अघोषित वरदानहरू तिजका सर्वमान्य तथ्हहरु हुन् । शताब्दीऔंदेखि महिलाहरुको शौभाग्यकालागि बसिने यो तिजका आयामहरु आजभोली समयसँगै आधुनिक हुँदै गएको छ, महिनौ अगाडिदेखि दरखाने चलन, तडकभडक र सामाजिकिकरणको नाममा अतिरञ्जीत गर्दै भड्किलो संस्कार र चलनहरु हामीले देख्दै अाएका छौं । तिजलाई विशुद्ध सरल अनि महत्वपूर्ण चाडका रुपमा मात्र लिइन जरुरी छ र यो चाडलाई गरिब-धनी सबैको पहुँचमा आउने गरि मनाइन जरुरी छ । अर्कोतर्फ गर्मीको मौसम छ, स्वास्थ्यलाई विशेष ख्याल गर्न जरुरी छ, धेरै चिल्लो पिरो खानेकुरा, गरिष्ट र तामसी भोजनको अधिकतम सेवनले थप विरामी गराउन सक्दछ तसर्थ दर खाने क्रममा यी कुराहरुप्रति धेरै ख्याल गर्न जरुरी छ ।

निराहार रही पानीको पनि सेवन नगरिकन तिज मनाउनाले फल प्राप्त गरिन्छ भन्ने धारणा सत्य हैन, अविवाहीताकालागि असल पति र विवाहिताको पति अनि परिवारको स्वास्थ्य एकदिनको तिजले मात्र नभई वर्षभरिको समन्वय, समझदारी र सहकार्यले पनि निर्धारण गर्दछ । यस दिन पुरुषहरुको पनि उत्तिकै दायित्व छ, हाम्रा आमा, दिदी-बहिनी अनि पत्निहरुको हामीप्रतिको यो सहृदयकालागि हामीले पनि जिम्मेवारी उठाउन जरुरी छ, आजको दिन वहाँहरुलाई सम्मान गर्दै अनि ख्याल गरेर असल सहयात्रीको भूमिका निभाउन जरुरी छ, तपाई अविवाहित पुरुष हुनुहुन्छ भने के थाहा तपाइकालागि पनि कोही कतै भोली वर्तवस्नेवाला हुनुहुन्छ कि ?
  
जे होस आज दरखाने दिनको हामी सबैलाई मुरी मुरी शुभकामना, हामी सबैजनाको परिवारको सु-स्वास्थ्य र दिघार्यू कायम होस, भनेजस्तो जीवनसाथी पाइयोस् अनि सम्पूर्ण दिदि-बहिनीहरुको शौभाग्य अटल रहोस् । 

हाम्रो पात्रोकोलागि सुयोग ढकालले तयार पार्नुभएको ।



Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.13
  • 103.73
  • European euro
  • 115.58
  • 116.25
  • UK pound sterling
  • 134.44
  • 135.22
  • Swiss franc
  • 106.06
  • 106.68
  • Australian dollar
  • 76.95
  • 77.4
  • Canadian dollar
  • 76.31
  • 76.76
  • Singapore dollar
  • 74.38
  • 74.82
  • Japanese yen (10)
  • 9.27
  • 9.32
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 14.98
  • 15.07
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.5
  • 27.66
  • Qatari riyal
  • 28.32
  • 28.49
  • Thai baht
  • 3
  • 3.02
  • UAE Dirham
  • 28.08
  • 28.24
  • Malaysian ringgit
  • 23.86
  • 24
  • Korean Won (100)
  • 9.23
  • 9.28
  • Swedish Krone
  • 11.82
  • 11.89
  • Danish Krone
  • 15.53
  • 15.62