ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

सप्तमी/फूलपाती




अाज सप्तमी (फूलपाती) फूलपाती सम्बन्धि विशेष अडियो सामाग्री

आजबाट दशैंको औपचारीक छुट्टि प्रारम्भ भयो, कतिजना आज घर जान गाडि चढेर हिंड्ने तरखरमा हुनुहुन्छ या कतिजना भरेभोली घर हिंड्ने तयारीमा हुनुहन्छ होला । कोसेलीपात अनि दशैंको उपहारका किनमेलहरु भए त ? बैङ्कले नयाँ छापेको नोटहरु दशैंमा टीकाटालोकालागि काठमाडौबाट जानेले लगिदिने चलन पनि छ हैन त ? जे होस् दशैंले जीवनमा रङ्ग र उत्साह छरेको छ, कि कसो ?

कतिजना भने परदेशमा गएको वर्षको दशैंको सम्झना गर्दे बसिरहनु भएको पनि होला, औंला भाँच्दै कति वर्षदेखि दशैंमा घर जान नपाएको र अब कत्ति वर्ष या महिनापछि घरजाने भनेर पनि बस्नुभएको होला, है ? यो दशैंमा घर आउन नपाएपनि के भयो र ? अर्को दशैं या अर्को वर्ष तपाइले स्वदेशी माटोमा पाइला राख्न आउनुहुनेछ, कि कसो ?
आज सबैजनाकालागि दशैंको फूलपाती विशेष यी शब्दसाम्रगीहरु लगायत गाउँवेसीका यादहरु बोकेर हाम्रो पात्रो आइपुगेको छ ।
  
आज नवरात्रको सातौं दिन, कालरात्रि स्वरुपा माता दुर्गाको पूजाअाराधना गरिन्छ । कृष्णवर्ण अर्थात कालो वर्ण भएकी, तीन नेत्र अनि चारहात भएकी, चारै हातमा क्रमशः तरवार, मसाल, घोरमुद्रा तथा अभय मुद्रा धारण गरेकी, श्वाँस फेर्दा आगो ओकल्ने यीनै देवीले भूँईमा झरेको हरेक थोपा रगतबाट पूर्नजीवन पाउने रक्तबिज नामक दैत्यको संहार गरेकी हुन् । यो दिनलाई फूलपाती पनि भनिन्छ, आजको दिन केरा, हलेदो, धान, अशोक, वेलपत्र, दारिम, धानको वाला, केराको वोट, जयन्ती र उखुलगायतका लहरापात अनि विभिन्न प्रकारको फूलहरुसहितको फूलपाती भित्राइन्छ । यसदिन कालरात्रि देवीका साथै सरस्वती माताको पनि पूजा गरिन्छ ।

गायक प्रमोद खरेलसंग दशैं विशेष कुराकानी सुन्नकालागि यहाँ थिच्नुहोस्

आजको दिन माता दुर्गाको सातौं स्वरुप कालरात्रिको विधिविधान अनुसार पुजा अनुष्ठान गरिन्छ । गणेशको रुपमा स्थापना गरिएको कलशको छेउमा नौ वटा साना साना ढुङ्गाहरुलाई नवदेवीका प्रतिमाका रुपमा स्थापित नैवेद्य, फलफूल आदि चढाएर पूजा गर्ने गरिन्छ ।

कालरात्रि स्तूती मन्त्र
या देवी सर्वभूतेषु माँ कालरात्रि रूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः।।
अर्थात्ः कालरात्रि देवीका रुपमा सवत्र विराजमान अम्वे, म तपाइलाई कोटी कोटी प्रणाम गर्दछु, मलाई शक्ति दिनुहोस् ।

नेपाल एकिकरण पश्चात गोर्खाबाट उठाइएको फूलपाती देशका विभिन्न ठाँउहरुमा रहेका महत्वपूर्ण शक्तिपीठहरुमा पुर्याइने चलन थियो । नेपाल एकिकरणपछि एकता र एकरुपताको संस्कृतीको प्रतिक गोर्खा जिल्लासंग नेपालीको पहिचान जोडिएको छ, गोर्खाको फूलपाती विशेष हुने गर्दछ । काठमाण्डौको हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानीको मन्दिरमा रहेको दशैंघरमा पनि गोर्खाबाट नै ल्याइएको फूलपाती धादिङ्ग जिल्लाको जीवनपुर हुँदै भित्राइने चलन थियो ।

लोकतन्त्र आएपछि यो एतिहासिक चलनलाई निरन्तरता नदिएपनि थोरै फूलपाती भएपनि मोटरसाईकलमा काठमाण्डाैसम्म ल्याइने गरिएको स्थानियले बताए । गोरखकाली मन्दिरमा घाम अस्ताउने बेला भएपछी जब घाम अस्ताउँदै गर्दा र आधा घाम देखिनेगरि हुन्छ तबमात्र फूलपाती भित्राउने चलन छ । फूलपातीको अघिल्लो दिन नै गोरखकाली दरवारका कर्मचारीहरु सदरमुकाम र आसपासका जङ्गल र गाँउबाट फूलपाती संकलन गर्न निस्किन्छन् । यसरी ल्याएको फूलपाती अघिल्लो दिन साँझमा गोरखकाली मन्दिरबाट अलि तल सतिपिपल भन्ने पिपल चौतारीमा राख्ने चलन छ । उक्त फूलपातीलाई सिङ्गारेर अनि झकीझकाउ बनाएर अर्को चौतारीमा ती फूलपातीलाई पर्सिने चलन रहिअाएको छ । दरवारबाट आएका विशेष टोलीहरुले बाजागाजा अनि बढाई गर्दै अनि कलश यात्रा गरेर उक्त फूलपातीलाई दरवार भित्राउने चलन छ । यस्तो शोभायात्रामा प्रमुख जिल्ला अधिकारी लगायतका जिल्लाका मुख्य प्रशासनिक पदका अनि सुरक्षा निकायका प्रमुखहरु उपस्थित हुने चलन छ । यसरी गोर्खामा भेला पारिएको फूलपातीलाई काठमाण्डौ ल्याएपछी नेपाली सेनाको टुकडीले टुँडिखेलमा तोपको सलामी दिने परम्परा समेत चलिअाएको छ ।

अर्कोतर्फ गाँउघरमा आजदेखि औपचारीक रुपमा लिङ्गे पिङ्ग हालिन्छ, खरबाट बनेको डोरी र टुप्पो नकाटिएको हरियो चारवटा बाँसलाई गाडेर बनाइने यो पिङ्ग दशैंको अर्को रौनक हो । मान्छे चढेर मच्चिएपछी बाँसको टुप्पोबाट एक तमासको आवाज आउँछ । दशैंको बेलामा एकफेर भएपनि भूँई छोड्नु भन्ने चलन छ । पिङ्ग चढेको बेला भूँई छोडिन्छ, यो मौलिक चलन दशैंको एउटा विशेष उत्साह हो ।

गाँउघरमा माहौल पक्कै पनि रोमाञ्चक छ, मुग्लान पसेकाहरू कत्तिको फर्केका छन ? शहर बस्नेहरु पनि गाँउ फर्केका छन्, आमा-बुवाका मन हर्षले गदगद होला छोराछोरी, बुहारी अनि नातिना लगायत तीन-चार पुस्तानै घरमा भेला भएको हुनपर्दछ । लिपपोत गरिएको सफा काठले बनेको नेपाली टाँडे घरको रौनक वास्तवमैं अतूलनीय छ, आजैबाट खसीबोका काट्ने अनि वलि दिन समेत थालि सकिएको हुनुपर्छ ।

चाडवाडहरु नभईदिएका भए हाम्रो जीवन कति निरस हुने थियो होला ? चाडपर्वले जीवनलाई एउटा उर्जारस भर्नेगर्दछन । यो दशैंपछि म यो गर्छु, त्यो गर्दिन भन्ने हाम्रा स्वप्रतिज्ञाहरु र योजनाहरु पनि छन्, दशैले सबै पूरा गरोस । तडक भडक भन्दा पनि सामान्य जीवनशैली अनि असामान्य आत्मीयताकासाथ चाड मनाउनुहोला । यो रमाइलो माहौलको शुभकामना
जय होस् ।

हाम्रो पात्रोका लागी सुयोग ढकालले तयार गर्नुभएको ।

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.33
  • 102.93
  • European euro
  • 120.36
  • 121.06
  • UK pound sterling
  • 131.76
  • 132.53
  • Swiss franc
  • 106.04
  • 106.66
  • Australian dollar
  • 81.15
  • 81.63
  • Canadian dollar
  • 81.35
  • 81.83
  • Singapore dollar
  • 75.07
  • 75.51
  • Japanese yen (10)
  • 9.37
  • 9.43
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.34
  • 15.43
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.29
  • 27.45
  • Qatari riyal
  • 28.1
  • 28.27
  • Thai baht
  • 3.08
  • 3.1
  • UAE Dirham
  • 27.86
  • 28.02
  • Malaysian ringgit
  • 23.86
  • 24
  • Korean Won (100)
  • 8.98
  • 9.03
  • Swedish Krone
  • 12.62
  • 12.69
  • Danish Krone
  • 16.18
  • 16.28