Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users


ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

गाइजात्रा




आज त्यस्तै एउटा महत्वपूर्ण र एतिहासिक पर्वको दिन हो गाइजात्रा । जुन अाजदेखि हप्तादिनसम्म मनाइने गरिन्छ र यो दिनले गएको वर्षभित्र आफन्तजन गुमाउने परिवारका सदस्यहरुकालागी एकदमै महत्व राख्दछ ।



हिमालका सेताम्मे टाकुरा देखि हरीया पडाडका चुचरासम्म, ठूला र लामा राजमार्गदेखि गाँउका घरसम्म पूर्याउने गोरेटो अनि घोरेटोसम्म अनि तराइका पराल छरिएका डगर अनि आलीसम्म फैलिएको छ मेरो देश नेपाल, तपाइको देश नेपाल अनि हाम्रो देश नेपाल ।

भु-बनोटमा मात्र हैन हामी संस्कार र संस्कृतीमा पनि एकदमै धनी छौं जसका साक्षि हाम्रा हरेक चाडपर्व अनि रितीहरू भर्इ बसेका छन् । हाम्रा रितिरिवाजहरुमा विविधता छन् । जनावर देखि माटोसम्म , रुखदेखि पातसम्म अनि डोरीदेखि सूर्यसम्म हामीले पूजा र अर्चना गरिआएका छौं र यस्ता संस्कार र रितीहरुलाई विस्तृत रुपमा हाम्रो पात्रोले तपाइसमक्ष संधै ल्याएकै छ । आज त्यस्तै एउटा महत्वपूर्ण र एतिहासिक पर्वको दिन हो गाइजात्रा । यो जात्रा विशेष मुख्यतः गएको वर्षभित्र आफन्तजन गुमाउने परिवारका सदस्यहरुकालागि मृतकको सम्झना, स्नेहसंगको निकटताको कारण एकदमै महत्व राख्दछ ।

गाई र जात्रा अर्थात यस दिन माता र पृथ्वीको रुपमा हिन्दू संस्कामा पूजनीय गाइको जात्रा पनि हो । इतिहासका पन्नाहरुमा लेखिएका र किंवदन्तिहरुका अनुसार यस दिन काठमाडौ उपत्यकाका बासिन्दाहरूले यम् अर्थात् मृत्यूका देवता यमराजलाई पूजा गर्ने गर्दछन् । विक्रम संवत् १६४१ देखि १६६४ मा राजा प्रताप मल्लको छोराको निधनले ठूलो वियोग परेकोथियो जसबाट उनकी रानीलाई उक्त शोकले गर्दा ठूलो आघात पर्न गयो र धेरै समय बित्दा पनि उनि सामान्य जीवनयापन र राजकाजमा फर्किन नसकेर एक्लै टोलाएर बस्ने गरेकि थिइन । राजाले मृत्यू भनेको कसैको नियन्त्रणमा छैन रानी भनेर धेरै संझाउन खोजेतापनि रानीका आँखा ओभाना नभएपछि राजाले उक्त बर्षभरिमा राज्यमा मृत्यूभएका नागरीकहरुका आफन्तलाई गाइसहित जात्रा निकाल्न र दरवार अगाडीबाट रानीले देख्ने गरि जात्रा निकाल्न भनेका थिए ।

उक्त दिन यसरी निकालिएको जात्रा अहिलेको काठमाडौ दरवार स्क्वाएरमा प्रदर्शन गरिएको थियो र उक्त नौलो प्रदर्शनीले सबैको ध्यान तानेको थियो । आफन्त बितेर जात्रा निकाल्ने परिवारको सदस्यहरु देखेपछि रानीलेपनि मृत्यूको शोक आफूलाई मात्र नपरेको वरु आफ्ना जस्ता छोरा, आमा, वुवा लगायतका अन्य परिवारका सदस्यगुमाएका पीडा धेरैले सहन गरेको अनुभूति गरिन् । राजाले उक्त जात्रामा बिभिन्न ठट्टा, चटक र ब्यङ्गहरु पनि समावेश गर्न प्रोत्साहन गरेकोमा रानीले उक्त कुराहरु हेरेर सम्पूर्ण पीडा विसाएर फोहोरा छोडेर हाँसेकी थिइन् । अर्कोतर्फ जात्रामा आएका ब्यक्तिहरुले बिभिन्न प्रदर्शनी र झाँकीका माध्यमले समाजका धनी ब्यत्तिहरुको आडम्बर र गरिबका पीडालाई सांकेतिक रूपमा पनि प्रतिबिम्बित गरेका थिए । अर्थात् यो एउटा सामाजिक स्वरूपको समनतालार्इ वकालत गर्ने चाड पनि हो । सहानुभुतीविहिन समाजले गरिबप्रति गरेको थिचोमिचोलाई पनि उनिहरुले राजा रानीसमक्ष प्रस्तुत गरेका थिए । गाइजात्रामा शुरुवात गरिएको यो ब्यङ्गको चलन पुस्तौपुस्तामा हस्तान्तरण हुँदै आजसम्म पनि राजनितीकर्मी, सञ्चारकर्मी र समाजका अन्य प्रतिष्ठित ब्यक्तिहरुलाई लक्ष्य बनाएर विसंगती, विकृती, कूरिती र आडम्बरलाई छेड हान्ने चलनकारुपमा प्रचलित छ । कसैले पनि गाइजात्रामा गरिएको ब्यङ्गप्रति रिसइवि र इख राख्न पाइदैन ।

आजको दिन यमराज अर्थात मृत्यूका देवताको पूजा अर्चना गरेमा मृतआत्माहरुले मुक्ति पाउने जनविश्वास पनि रहि अाएकोछ । गाइजात्रा निकाल्दा गाइलाई अघि अघि लाएर जात्रा निकालिन्छ र यदि गाई नभएमा कुमार केटोलाई गार्इ जस्तै बनाएर अघि लाइन्छ । बिभिन्न मुखिण्डो र रंगीचंगी पोशाक लगाएका मान्छेहरु बाजागाजाका साथ बेग्लै खाले ध्वजा पताकाहरू तथा वितेका आफन्तजनको तस्विर सहित जात्रामा समावेश हुन्छन् । गाइजात्रा काठमाडौको प्रमुख चाड भएता पनि देशका अन्य ठाँउ र शहरमा पनि गाइजात्राको मनाइदै अाइएको छ ।

यसअर्थमा आजको दिन मुस्कानको हो, समनाताको हो र अाफन्त, प्रियजनको मृत्यूपछि निराशा हैन शक्तिकासाथ अघि बढ्ने एउटा उर्जायूक्त चाड हो, मरेकालाई श्रदान्जली, बाँचेकालाई शक्ति र खुशी । परिवार र समाजमा समानता र शान्ति छावोस, यो वर्षको गाइजात्रामा सबैको जय होस्, ति सम्पूर्ण नेपाली परिवार जसले पछिल्लो समय अाफ्नो कोही न कोही गुमाउनु भएको छ ति मृतअात्माहरूले शान्ति पाउन, सबैमा शुभकामना ।  

हाम्रो पात्रोकोलागि सुयोग ढकालले तयार पार्नुभएको ।



Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.82
  • 104.42
  • European euro
  • 112.7
  • 113.35
  • UK pound sterling
  • 130.4
  • 131.16
  • Swiss franc
  • 105.3
  • 105.91
  • Australian dollar
  • 79.23
  • 79.69
  • Canadian dollar
  • 77.86
  • 78.31
  • Singapore dollar
  • 74.51
  • 74.94
  • Japanese yen (10)
  • 9.4
  • 9.46
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.1
  • 15.18
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.68
  • 27.84
  • Qatari riyal
  • 28.51
  • 28.68
  • Thai baht
  • 3.02
  • 3.03
  • UAE Dirham
  • 28.27
  • 28.43
  • Malaysian ringgit
  • 23.54
  • 23.67
  • Korean Won (100)
  • 9.34
  • 9.39
  • Swedish Krone
  • 11.82
  • 11.88
  • Danish Krone
  • 15.15
  • 15.24