ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

गणतन्त्र दिवस्




यूगौं-यूगान्तरसम्म सिम्रिक रङ्गले नेपाली पहिचानको बयान गरोस्, अमर ख्याति प्राप्त गर्न सकोस् । मन अनि वन दुबै तर्फ डाँफे उडोस्, नेपाली टोपी र सगरमाथा उच्च रहुन अनि विधीको शासन कायम रहोस्, देशले राजनीतिक, सामाजिक, अार्थिक स्थिरता प्राप्त गर्न सकोस् । गणतन्त्र दिवसको सार्थक शुभकामना, हिमाल, पहाड, तराई सबैतीर गणतन्त्र दिवस र राष्ट्रिय एकताका लहर एकैस्वर भर्इ फैलिउन् ।


गणतन्त्र दिवस् बिशेष अडियो सामग्री

जेष्ठ १५, २०७४ साल

विक्रम सम्वत् २०६५ साल जेठ १५ गते एतिहासिक संविधानसभाको पहिलो बैठकले एक शताब्दी लामो राजतन्त्रको अन्त्य गरी नेपाललाई संघिय गणतान्त्रिक मुलुक घोषणा गरिएको थियो । जनआन्दोलन २०६२/०६३ को जगमा गणतन्त्र घोषणा भएको एतिहासिक दिनको स्मरण गर्दै हरेक वर्ष जेष्ठ १५ गते देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी यो मनाइदैछ । १० वर्षे स-शस्त्र जनयुद्ध र १९ दिने जनआन्दोलको बलमा स्थापित जहानियाँ राजतन्त्र अन्त्य भएर मुलुक गणतन्त्रमय बनेको थियो । एतिहासिक दिनको सम्मान स्वरुप हरेक वर्षको जेष्ठ १५ गते नेपालले आफ्नो गणतन्त्र दिवस मनाउँदछ, नेपाली गणतन्त्र नवौँ वर्ष पूरा गरि १०औँ वर्षमा प्रवेश गरेकोमा हामीसबै नेपालीलाई बधाई छ ।

शुरुवात गर्न चाहयौं गणतन्त्रको अर्थबाट र यहाँ विश्वप्रसिद्ध अङ्ग्रेजी विश्वविधालय क्यामब्रिजको परिभाषा सापट लिंदैछौ जसका अनुसार Republic अर्थात् गणतन्त्रात्मक शासन पद्धति भनेको यस्तो राज्य व्यवस्था हो जहाँ राजा वा रानी नभईकन जनताद्वारा चुनिएका प्रतिनीधीहरुले शासन गर्ने गर्दछन् । नेपालमा गणतन्त्र आउनु अगावै राष्ट्रप्रमुख हुनकालागि राजपरिवारमै जन्मिएका ब्यक्ति अर्थात् राजाका छोराछोरी, राजपाठमा हुर्किएका शाहि सदस्य मात्र हुन पाउने व्यवस्था थियो । समयको परिवर्तन हेराैं आज स्वतन्त्र अनि गणतान्त्रिक नेपालमा जन्मिएका हरेक नागरीकले आफ्नो स्वतन्त्रता, राष्ट्रप्रेम अनि स्वछन्दताका आधारमा भविष्यको राष्ट्रपति हुने सम्भावना बोकेर जन्मिएका छन । अब विस्तारै नेपालमा पनि विभिन्न ७ वटा प्रदेशहरु अनि प्रादेशीक शासन स्वरुपमा गणतन्त्रको नयाँ खाका कोरिंदैछ, संघीय स्वरुपमा ।

नेपाल एकीकरणका नायक पृथ्वी नारायण शाह पश्चात् नै एकात्मक शाषण पद्धतिमा शासित यो देश आफ्ना गणतान्त्रिक पथमा शुरुवातकालिन पाईला चालिरहेको छ । स्मरण रहोस् भौगोलिक, सामाजिक र सांस्कृतीक विभिदताकालागि नेपाल संसारकै पृथक देशहरूमध्ये फरक देशमा पर्दछ ।

जेष्ठ १५ गतेको यसै एतिहासिक दिनको सम्मान स्वरुप सरकारले आज सार्वजनिक विदा दिएर यसलार्इ सम्मान, गाैरव र लोकतान्त्रिक गणतन्त्रिक मुलुकको उपलब्धिलार्इ उत्सवको रूपमा सारा नेपालीले मनाउने गर्दछन् ।

यस विशेष दिनमा भुपी शेरचनको कवीता सम्झना गर्न चित्त परेको छः

हुँदैन विहान मिर्मिरेमा तारा झरेर नगए ।
बन्दैन मुलुक दुईचार सपूत मरेर नगए ।।


अब आज हामी सम्झना गर्न चाह्यौं ति महान शहिदहरुलाई जसले नेपालमा गणतन्त्र स्थापनार्थ आफ्नो प्राणको आहूती दिएका छन् । १० वर्षे स-शस्त्र द्वन्दमा वीरगती पाएका ति तमाम नेपाली अमर आत्माहरुलार्इ चीर शान्ति प्राप्त होस् । वहाँहरूको त्यो बलिदानको वास्तविक कदर कतै कुनै कार्यक्रममा केही लाख रुपैयाँ खर्च गरेर र वहाँहरूको नाममा चोक र चौतारा बनाएर मात्र कदापी हुनै सक्दैन, त्यो केवल गणतन्त्रको संस्थागत् अभ्यासले मात्र हुन सक्छ । सत्ता समिकरणमा अझै पनि उतिबेलाका आन्दोलनको विपक्षी सरकारका पात्रहरु देखिनु अनि शक्ति समिकरणमा आन्दोलनमा बन्दुकको नालले चरा मारेझै मान्छे मार्ने गरेका ब्यक्ति देखिईनु कतै दुःखको अनुभूति होला त कतै लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रङ्गमा सबै मिली अघि बढ्दै गरेको गज्जबको उदाहरण...

तर के वास्तवमैं त्यो उदाहरण नेपाली राजनीतिमा सक्रिय दलहरूले निर्वाह गरीरहेका छन् र जसका कारण विश्वमैं राजनीतिक सदाचारताको उदाहरण बनेका हुन ? भ्रममा कसैले नपारे हुन्छ, भागवण्डाको राजनीतिमा निदाएर राजनीति गरेको ति शहिदले हेरी बसेका छन् होशीयार !

अर्घाखाँचीको सन्धीखर्क होस् या सिन्धुलीको भिमान, जुम्लाको खलंगा होस् या रोल्पाको लिवाङ्ग ! स-शस्त्र द्वन्दका समयमा बन्दुकका भिषण गोलीहरुले घर-घरका भित्ताहरुमा लागेर बनेका खतहरु अझै उस्तै छन्, कति त्यस्ता खतहरूमा माटो अथवा सिमेन्टको लेप लागिसकेको छैन । अनि अझ उस्तै छन् मन भित्रका पीडाहरु, आफन्त गुमाउनुको, अपाङ्गता अपनाउनुको अनि वेपत्ता भएका परिवारजनका सदस्यको अाँखा अगाडि अाइरहने यादका श्रृंखलाहरूको । रगतका खोलाहरु बगेका चोक चौराहमा अझै पनि पीडाका कथाहरू गणतन्त्र बनेर दौडिरहेका छन् । अत्यन्त ठूलो मूल्य चुकाएर प्राप्त भएको गणतान्त्रिक नेपाल अनि नेपाली राजनैतिक संस्था र हस्तीहरुले गणतन्त्रको सही सदूपयोग गर्न सक्नुपर्दछ ।

नेपालीहरुले देशमै बसेर जिविकोपार्जन गर्न सक्ने अवस्था कहिले प्राप्त हुन्छ ? बन्द बाकसमा निदाएका नेपाली बोकेर, अपाङ्ग शरीर बोकेर, बेहोशी बोकेर, ठगीएर, हेपीएर, सतित्व लुटिएर, बेचिएर कहिले सम्म खोजी रहने ठाडो शीर सहितको परिवर्तन । शक्तिको होडवाजीबाट माथी उठेर विकास र विधीको शासन कहिले हुन्छ ? यस्ता कैंयन प्रश्न अनुत्तरित छ है ।

निराशा केवल छैनन, यस वर्ष केही आशाका सञ्चारहरु पनि प्रवाह नभएका हैनन्, नेपालीहरु लोडशेडिङ्गबाट मुक्ति पाएका छन् । अार्थिक वर्षको यो संघारमा देशको आर्थिक वृद्धिका तथ्याङ्क सकारात्मक देखिएका छन्, एतिहासिक संविधान घोषणा भएको छ भने मुख्य कुरा गणतन्त्रात्मक अभ्यासमा २० वर्षदेखि हुन नसकेको स्थानीय निकायको चुनाव प्रथम चरण सकिएर दोश्रो चरण जेष्ठ ३१ गतेकालागि तय गरिएको छ । 

यसपछिका संघिय चुनाव अनि केन्द्रिय चुनाव पनि सु-सम्पन्न होस्, हामी सबैको चाहना त्यही हो ।

आजको दिन एउटा गर्व अनि उत्साहको दिवस हो तसर्थ आज नेपाली सेनाले विहानै विगुल फुकेर जनाउ दिनेगर्दछ । टुँडिखेल काठमाडौ लगायत देशैभरिका थुप्रै ठाँउहरुमा आज भेला, कार्यक्रम अनि अन्तरक्रिया गर्ने गरिन्छ । साँझमा गणतन्त्रका अथक योद्धा शहीदहरुको सम्झनास्वरुप मैनवत्ति बाल्ने कार्यक्रम पनि गरिन्छ । गणतन्त्र दिवसका अवसरमा आज ७५ वटै जिल्लामा प्रभातफेरी, खेलकुद, प्रवचन, गोष्ठी एवं सांस्कृतिक कार्यक्रम समेत हुँदैछ । त्यसैगरी विदेशस्थित नेपाली राजदुतावास, कूटनितिक नियोग तथा वाणिज्य दूतावासहरुमा विभिन्न कार्यक्रम गरिनेछ भने साँझमा दिपावलीको उल्लासमय कार्यक्रमहरू समेत राखिएको छ ।

यसैबिच गणतन्त्र दिवसको उपलक्ष्यमा छिमेकी मुलुकहरु चीन र भारत सहित अन्य मुलुकका प्रमुखहरुले शुभकामना दिंदै नेपालमा शान्ति र समृद्धिको नयाँ ढोका खोलिने विश्वास गरेकाछन् । गणतन्त्र दिवसलाई जनता सार्वभौम भएको सुखद र उल्लासमय दिनका रुपमा मनाइन्छ । स्मरण रहोस् १० वर्षअघि आजकै दिन गणतन्त्र प्राप्तीको उत्साहमा नेपालभरि एतिहासिक दिपावली कार्यक्रम गरिएको थियो ।

नेपाली हामी रहौँला कहाँ नेपालै नरहे?

यूगौं-यूगान्तरसम्म सिम्रिक रङ्गले नेपाली पहिचानको बयान गरोस्, अमर ख्याति प्राप्त गर्न सकोस् । मन अनि वन दुबै तर्फ डाँफे उडोस्, नेपाली टोपी र सगरमाथा उच्च रहुन अनि विधीको शासन कायम रहोस्, देशले राजनीतिक, सामाजिक, अार्थिक स्थिरता प्राप्त गर्न सकोस् । गणतन्त्र दिवसको सार्थक शुभकामना, हिमाल, पहाड, तराई सबैतीर गणतन्त्र दिवस र राष्ट्रिय एकताका लहर एकैस्वर भर्इ फैलिउन् ।

हो म नेपाली हो, नेपाली हुनुमा गर्व छ र यो गर्व शक्ति बनि रहोस् । नेपालीको जय होस्, मेरो नेपालको जय होस् । शुभकामना !!


----
सुयोग ढकाल

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.84
  • 103.44
  • European euro
  • 114.82
  • 115.49
  • UK pound sterling
  • 130.8
  • 131.56
  • Swiss franc
  • 105.88
  • 106.5
  • Australian dollar
  • 77.84
  • 78.3
  • Canadian dollar
  • 77.77
  • 78.22
  • Singapore dollar
  • 74.14
  • 74.57
  • Japanese yen (10)
  • 9.24
  • 9.3
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.04
  • 15.12
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.42
  • 27.58
  • Qatari riyal
  • 27.98
  • 28.15
  • Thai baht
  • 3.03
  • 3.05
  • UAE Dirham
  • 28
  • 28.16
  • Malaysian ringgit
  • 23.98
  • 24.12
  • Korean Won (100)
  • 9.04
  • 9.09
  • Swedish Krone
  • 11.75
  • 11.82
  • Danish Krone
  • 15.44
  • 15.53