Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users


ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

घोडे जात्रा/ स्वास्थ्य दिवस



आज घोडेजात्रा मनाइँदैछ । प्रत्येक बर्ष झैं चैत्र कृष्ण औंसीका दिन काठमाडौं उपत्यकामा घोडेजात्रा मनाउने चलन रहेको छ । उपत्यकाको प्राचीन जात्राका रुपमा घोडेजात्रा मनाउने गरिन्छ । 

घोडेजात्राको अघिल्लो दिन अर्थात चैत कृष्ण चर्तुदशीलाई मूलतः नेवार जातिले भोजभतेर आयोजना गरी पिसाच चर्तुदर्शीका रुपमा मनाउने गर्दछन् ।परापूर्व कालमा टुँडिखेलको पुर्व दक्षिण दिशामा रहेको एउटा रूखमा बास गर्ने गुरुमापा नाम गरेको राक्षसले उपत्यकाको मानव वस्तीमा विभिन्न खालको दुःख दिने र बालबालिकाहरु खाइदिने गर्दथ्यो । यस्तो घटना नरोकिएपछि उपत्यका बासीले उक्त राक्षसलाई मार्नका लागि अनेक उपायहरु खोज्न थाले । त्यसै क्रममा उक्त राक्षसलाई घोडाको टापले कुल्चाएर मारिएको र त्यसैको विजय उत्सवका रुपमा घोडेजात्रा मनाउने परम्पराको शुरुवात भएको किंवदन्ती रहेको छ । अहिले पनि दौडने घोडाको टापले त्यस राक्षसको आत्मालाई दबाइराख्ने विश्वास गरिएको छ । यसो नगर्दा उक्त राक्षसको प्रेतात्मा बिउँझिएर शहरमा उधुम मच्चाउन सक्ने बुढापाकाहरुको भनाई छ । अर्कोतर्फ प्रत्येक बर्ष चैत्र शुक्ल प्रतिपदाबाट नयाँ बर्षको थालनी हुने मान्यता रहेको छ । त्यहि आधारमा अघिल्लो दिन चैत्र कृष्ण औंसीमा अश्वयात्रा गरेर अर्थात घोडा हिंडाएर नयाँ बर्षलाई स्वागत गर्ने प्रचलन रहेको छ । 

घोडेजात्राका अवसरमा सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा प्रत्येक बर्ष नेपाली सेनाले कला कौशलताका साथ घोडादौडाउने गर्दछ भने ललितपुरको पाटन बालकुमारीमा एक आँखा नदेख्नेएक्लो घोडा दौडाएर घोडेजात्रा मनाउने गरिन्छ । भक्तपूरको पचपन्न झ्याले दरबार परिसरमा सिंगारिएको घोडा दौडाएर जात्रा मनाइन्छ । घोडेजात्रा हेर्न राष्ट्र प्रमुख सम्माननिय राष्ट्रपति सहित उच्च पदस्थ व्यक्तित्वहरु, कुटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरुलाई टुँडिखेललाई डाक्ने गरिन्छ । घोडेजात्राका अवसरमा सरकारले उपत्यकामा सार्वजनिक बिदा दिँदै आएको छ ।

घोडेजात्रा प्रसिद्ध जात्रा भएकाले नेपाली सेनाले जुद्ध सडकस्थित रेवन्त पीठमा बिहानै बोकाको बलि दिएर जात्रा शुरु भएको जनाउ दिने गर्दछ । नेपाली सेनाका घोडचढीहरुले प्रतिस्पर्धात्मक रुपमा घोडा दौडाउने हुँदा आज टुँडिखेलमा रमिता हेर्नेको भीड लाग्ने गर्दछ । त्यसका अलवा सेनाले शारीरिक व्यायाम, जिम्याष्टिक तथा विभिन्न कला कौशलता देखाउनुका साथै अश्वकला, मोटरसाईकल खेल र युद्धकलाको समेत प्रदर्शन गर्ने गर्दछ ।

टुँडिखेलमा सेनाले घोडेजात्राको बढाईं गरेपछि उपत्यकाका किसानले आफ्नो खेतबारीमा सिमी, बोडी, भटमास, काँक्रो र फर्सी जस्ता तरकारीबालीको बीऊ रोप्ने चलन पनि कायमै छ । हाल घोडेजात्रालाई काठमाडौँमा मात्रै सिमित नराखेर राष्ट्रिय महत्त्व बोकेको जात्राका रुपमा मनाउने गरिएको छ । काठमाडौं बाहेक पाल्पा, धरान र बुटवलमा समेत घोडेजात्रा मनाउने गरिन्छ ।


स्वास्थ्य दिवस

आज विभिन्न कार्यक्रमहरु गरी विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाइदैछ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको स्थापना भएको स्मरण गर्दै यो दिवस मनाउन थालिएको हो । हरेक बर्ष अप्रिल ७ तारिखमा विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाउने गरिन्छ । ७ अप्रिल १९४८ मा विश्व स्वास्थ्य संगठनको स्थापना भएको थियो ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले पहिचान गरेका स्वास्थ्य सम्बन्धि समस्याहरू माथि आपसी सहयोग एवं मानक स्थापित गर्न आवद्ध १९३ सदस्य देशले यो दिवस एकै साथ मनाउँदै आएकाछन् । यो दिवसलाई विश्वव्यापी रूपमा स्वास्थ्य चेतना फैलाउने अवसरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । संगठनले हरेक बर्ष फरक नाराका साथ स्वास्थ्य दिवस मनाउन आह्वान गर्ने गर्दछ । स्वास्थ्य दिवसका अवसरमा स्वास्थ्य मन्त्रालय सहितका स्वास्थ्य क्षेत्रसंग सम्बन्धित संघसंस्थाहरुले चेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गर्दैछन् । नेपालमा यस दिवसको अवसर पारेर साईकल र्‍याली, नि:शुल्क स्वास्थ्य शिविर, अन्तरक्रिया तथा स्वास्थ्य चेतनाका फरक-फरक क्षेत्रमा केन्द्रित भई दिवस मनाइन्छ । 

मानव स्वास्थ्यको बिषय संवेदनशिल भएको हुँदा विश्वव्यापी रुपमा यस दिवसको महत्व बढ्दै गएको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रका समस्यालाई सुधार गर्दै सुलभ उपचार र आम व्यक्तिको पहुँच पुर्याउनु आजको प्रमुख चुनौति देखिन्छ । त्यसैकारण प्रत्येक बर्ष ७ अप्रिलका दिन विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाइदैछ । विश्वमा अस्वस्थ खानेकुराका कारण प्रति बर्ष २० लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने गर्दछ । त्यसरी मृत्यु हुनेमा बालबालिकाको संख्या धेरै पाइएको छ । स्वास्थ्य दिवसले खानेकुरा बनाउने, वितरण गर्ने, खाने प्रक्रियामा सफा सुग्घर विधिहरुको प्रयोग र सफा पानीको प्रयोगका लागि सचेतना गर्नु पर्दछ भन्ने कुरालाई महत्व दिंदै आएको छ । स्वास्थ्य उपचारका लागि अस्पताल पुगेका विरामीहरुलाई गुणस्तरीय र सुलभ उपचार प्रदान गर्नुपनि स्वास्थ्य दिवस मनाउनुको औचित्य पुष्टि गर्नु हो । स्वस्थ्य जिवन बाँच्नका लागि फाष्टफुडको प्रयोगमा न्युनिकरण, समयमा सन्तुलित खानपान, सफा पानीको प्रयोग, नियमित व्यायाम, बार्षिक रुपमा स्वास्थ्य परिक्षण र धुम्रपान तथा मध्यपानको त्याग जरुरी ठानिएको छ ।

- हाम्रो पात्रोको लागि बाबुराम भण्डारीले तयार पार्नु भएको



Share this

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 108.77
  • 109.37
  • European euro
  • 115.93
  • 116.57
  • UK pound sterling
  • 134.13
  • 134.87
  • Swiss franc
  • 108.07
  • 108.67
  • Australian dollar
  • 81.98
  • 82.43
  • Canadian dollar
  • 81.59
  • 82.04
  • Singapore dollar
  • 76.25
  • 76.67
  • Japanese yen (10)
  • 9.47
  • 9.52
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.82
  • 15.9
  • Saudi Arabian riyal
  • 29
  • 29.16
  • Qatari riyal
  • 29.87
  • 30.04
  • Thai baht
  • 3.08
  • 3.09
  • UAE Dirham
  • 29.61
  • 29.78
  • Malaysian ringgit
  • 24.46
  • 24.59
  • Korean Won (100)
  • 9.25
  • 9.3
  • Swedish Krone
  • 12.2
  • 12.27
  • Danish Krone
  • 15.59
  • 15.68