ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

गुरु नानक जयन्ती | यूनेस्को दिवस




नेपालमा पनि धेरै ठाँउमा गुरुद्वारा रहेकाछन्, ति सम्पूर्ण स्थानमा अनेक कार्यक्रमको आयोजना गरी गुरू नानकलार्इ सम्झिइने गरिन्छ । काठमाण्डौको कुपण्डोलमा पनि गुरुद्वारा रहेको छ, आजको दिन त्यहाँ भेलाभएका शिख लगायत अन्य धर्म र सम्प्रदायका मान्छेहरुको पनि उत्साहजनक संलग्नता सहभागीता देख्न पाइन्छ ।


गुरु नानक जयन्ती | यूनेस्को दिवस विशेष अडियो सामाग्री

वि.सं. २०७४ साल कार्तिक १८ गते
नोभेम्बर ४ सन् २०१७

आजको दिन गुरु नानक अर्थात शिख धर्मावलम्विका गुरुको जन्मदिन हो । आजको दिनलाई गुरु नानक प्रकासोत्सव र गुरुपर्व पनि भनिन्छ र संसारभरका शिख धर्मावलम्वीहरुले बडो श्रद्धाकासाथ मनाउने गर्दछन् ।

संसारमा धेरै धर्म अनि धार्मिक मार्गहरु छन्, सम्पूर्ण धर्म अनि मार्ग लगायत धर्मका प्रवक्ताले सिकाउने ज्ञान र दिने दिब्योपदेश एउटै छ, माया, सद्भाव, सत्यता अनि अहिंसाको मार्ग । 

कार्तिक पूर्णिमाकै दिन शिख धर्मका दश विशेष गुरुमध्येका प्रथम गुरु गुरु नानकको जन्म भएको हो । शिखहरूको दैनिक पूजाआजाको पवित्र स्थल गुरुद्वारामा धर्मावम्विहरुको प्रभातफेरिका साथ आजको दिनको प्रारम्भ गरिन्छ र यस्तो प्रभातफेरिमा विभिन्न प्रकारका मन्त्रोच्चारण गर्दै भजन गाउँदै गुरुको महिमा वर्णन गरिन्छ । विहानको समय यसरी गरिने भजनलाई 'असा दि भार' भनिन्छ । यस्ता भेलाहरुलाई 'अमृत भेला' भनिन्छ र 'अमृत भेला' पछी 'लगांरु' अर्थात नि:शुल्क सामूदायिक भोजन गर्ने गराउने चलन हुन्छ र यस्ता भोजहरु गुरुद्वाराका स्वंसेवकहरुले आयोजना गर्दछन् । यस्ता भोजहरु आयोजना गरेर कुनै पनि जात, वर्ण, लिंग वा समूदायका मान्छेहरूलार्इ त्यसमा सहभागी हुन छुट हुन्छ । यो सामाजिक सहुष्णिताको एउटा अद्भूत उदाहरण त हो नै भक्ति र सेवाको मार्गमा समाजका सबैजना समान छन् भन्ने सन्देश पनि दिएको छ । 

विशेषगरि दुई दिन अगाडिदेखिनै पवित्र ग्रन्थ 'गुरु ग्रन्थ साहिब'को ४८ घण्टासम्म अध्ययन गरेर गुरुपर्वको दिन विधीविधान अनुरुप समापन गरिन्छ । यस्तो निरन्तर हुने धार्मिक अध्यनलाई 'अखण्डपथु' भनिन्छ ।

यसैक्रममा गुरुपर्वको एकदिनअघि नगर किर्तन गर्ने चलन छ जसमा विभिन्न सांस्कृतीक झाँकीहरु निकालिने गरिन्छ । जसमा गुरुग्रन्थ साहिबको झुलुवा (पालकी) बोकेर भजन किर्तन गर्दै नगर परिक्रमा गरिन्छ । यस्तो झाँकीहरुमा सिख समूदायको परम्परागत हतियारहरु जस्तैः भाला, तरवारहरु, पञ्जाबि फलामे चक्कु आदिको प्रदर्शन र त्यससंग सम्बन्धित अात्मरक्षामा अाधारीत पारम्परीक खेल देखाइने गरिन्छ ।

रात्रिकालिन भजनकिर्तनलाई 'रहरास साहिब पाठ' भनिन्छ । भारतको पञ्जाव, हरियाणा, चन्दिगढ लगायतका ठाँउमा अत्यन्तै उत्साह र उत्सर्गकासाथ यो विशेष दिन मनाइन्छ भने संसारका हरेक कुना कन्दरामा रहेका शिख समूदायहरुले आजको दिनलाई हर्षका साथ मनाउने गरेकाछन् ।

नेपालमा पनि धेरै ठाँउमा गुरुद्वारा रहेकाछन्, ति सम्पूर्ण स्थानमा अनेक कार्यक्रमको आयोजना गरी गुरू नानकलार्इ सम्झिइने गरिन्छ । काठमाण्डौको कुपण्डोलमा पनि गुरुद्वारा रहेको छ, आजको दिन त्यहाँ भेलाभएका शिख लगायत अन्य धर्म र सम्प्रदायका मान्छेहरुको पनि उत्साहजनक संलग्नता सहभागीता देख्न पाइन्छ । 

यस संसारलाई अझै धेरै गुरु नानकहरु जस्ता महान गुरुहरु र महान वचनको खाँचो छ, सत्यमार्ग अवलम्वनगर्ने धैर्यता अनि भक्तिमार्गप्रतिको अटल आशा सदासर्वदा कायम होस् । सम्पूर्ण शिख समूदायमा यस विशेष दिनको शुभकामना । सबैको जय होस् ।

------

यूनेस्को दिवस

सन् १९४२ को प्रसंग जोड्न चाहयौं, विश्वमा दोश्रो विश्वयूद्धले त्राहीमाम मचाएको थियो तब यूरोपका केही देशहरुले दिघो शान्ति स्थापना भएपछि नै आफ्ना शिक्षा र सांस्कृतीक संरचना र प्रणालीलाई कसरी पूर्नस्थापना गर्ने भनेर शिक्षा मन्त्री स्तरिय भेला गरेका थिए । त्यो हिटलरको नाजी सैनिकपीडित देशहरुका शिक्षा मन्त्रालय स्तरिय भेला थियो ।

दोश्रो विश्वयूद्धको बितण्डाका बावजुद भविष्यका सन्ततिलाई यूद्ध पछि शान्ति र सभ्यताको शिक्षा प्रदान गर्न गरिएको यो सम्झौतामा विस्तारै अमेरिका लगायत अन्य देशहरु पनि संलग्न भएका हुन् । १ देखि १६ नोभेम्बर सन् १९४५ मा लण्डनमा पुनः बसेको अर्को बैठकमा ४४ वटा देशहरुले शान्ति र सद्भावको स्थापनार्थ 'ईको' नामक विश्वस्तरिय संस्था गठन गर्ने प्रस्ताव ल्याएकोमा बैठकको अन्तिम दिन नोभेम्बर १६ मा ३७ वटा देशले 'United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization' यूनेस्कोको स्थापना गरेका हुन् ।

यूनेस्कोको प्रथम भेला भनें सन् १९४६ मा फ्रान्सको पेरिसमा १९ नोभेम्बर देखि १० डिसेम्बर सम्म ३० वटा सदस्य राष्ट्रहरुको प्रतिनिधी माझ भएको हो ।  सन् १९४६ को नोभेम्बर ४ बाट यूनेस्को औपचारीक रुपमा कार्यरत भएको संझनामा हरेक बर्ष नोभेम्बर ४ मा बिभिन्न कार्यक्रमकाबिच यूनेस्को दिवस मनाइन्छ ।

यूनेस्कोको मूल नारा नै 'मान्छेको मष्तिष्कमा शान्तिको निर्माण' भन्ने अर्थ लाग्दछ । यसअर्थमा शिक्षा, संस्कार अनि संस्कृतीको सेतू बाँधेर विश्व शान्तिको प्रर्वधनमा यूनेस्कोको ठूलो भूमिका छ ।  अचम्मको कुरा के भने केही देशहरु बिभिन्न कारणले यूनेस्कोको सदस्यताबाट बाहिरिएका छन् । दक्षिण अफ्रिकाले सन् १९५७ देखि सन् १९९४ सम्म, अमेरिकाले सन् १९८५ देखि २००३ सम्म र बेलायतले सन् १९८६ देखि १९९७ सम्म आफ्नो यूनेस्को सदस्यताबाट गयल भएको ईतिहास भेटिन्छ ।

चीन पनि सन् १९७१ बाट अहिलेसम्म यूनेस्कोको सदस्य निरन्तर रहिआएको छ । नेपालमा पनि बिभिन्न सांस्कृतिक धरोहरहरु यूनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा रहेका छन्, भुकम्प पछिको पूर्न निर्माणका क्रममा यूनेस्कोको सक्रिय सहभागीता रहीआएको छ । विस्तारै प्रकृति संरक्षण अनि युवावर्गबीच एकताको सन्देश सहित पनि यूनेस्को विश्वभर सक्रिय रहँदैआएको छ ।

नेपालमा पनि सांस्कृतीक धरोहर संरक्षणका अलावा यूनेस्कोले साक्षरता र जीवनपर्यन्त सिकाई, संघीय संरचना अन्र्तगत स्थानीय स्तरमा शिक्षा र त्यसको प्रभावकारी सुनिश्चितताका परियोजना सञ्चालन गर्दछ ।

शान्ति, सद्भाव अनि दीगो विकासकालागि यूनेस्कोलाई विश्वभरि प्रभावकारी छाप छोड्न सकोस भन्दै शान्तिदूत बुद्धभूमी नेपालबाट शुभकामना !

--
हाम्रो पात्रोकालागि सुयोग ढकालले तयार पार्नुभएको ।

Downloads


Contact

Buddhanagar-10, Kathmandu (Nepal)
Tel: +977 2298599
Email: [email protected]

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.22
  • 103.82
  • European euro
  • 122.48
  • 123.19
  • UK pound sterling
  • 137.5
  • 138.3
  • Swiss franc
  • 105.16
  • 105.78
  • Australian dollar
  • 78.62
  • 79.07
  • Canadian dollar
  • 81.07
  • 81.55
  • Singapore dollar
  • 76.66
  • 77.1
  • Japanese yen (10)
  • 9.26
  • 9.31
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.63
  • 15.72
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.52
  • 27.68
  • Qatari riyal
  • 28.35
  • 28.52
  • Thai baht
  • 3.16
  • 3.18
  • UAE Dirham
  • 28.1
  • 28.27
  • Malaysian ringgit
  • 25.07
  • 25.22
  • Korean Won (100)
  • 9.52
  • 9.57
  • Swedish Krone
  • 12.44
  • 12.52
  • Danish Krone
  • 16.46
  • 16.55

Hamro Team

सम्पादक

सुदिना गौतम

व्यवस्थापक

सन्तोष कुमार देवकोटा

लेखक

सुयोग ढकाल

फोटो पत्रकार

आनन्द कुमार महर्जन

कला पत्रकार

मन्दिप गौतम