Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users


ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

अन्तर्राष्ट्रिय जातीय भेदभाव विरुद्धको दिवस



आज ५१औं अन्तर्राष्ट्रिय जातीय भेदभाव विरुद्धको दिवस मनाईंदैछ । यस दिवसका अवसरमा आयोजना गरिएका कार्यक्रममा जातीय भेदभाव विरुद्ध अभियान र चेतनामूलक गतिविधिहरु गरिदैछन् । जातिपाति मान्यताका विरुद्ध विश्वभरका मानिसले आज यो दिवस मनाउँदैछन् । नेपालको सन्दर्भमा जातजातिबीचको विभेद अझै कायमै रहेको र विशेषगरी दलित समुदायमाथि अहिले पनि छुवाछुतका नाममा विभेद हुँदै आएको छ । त्यहि भएर सरकारको तर्फबाट राष्ट्रिय दलित आयोग र दलित अधिकारको क्षेत्रमा क्रियाशिल नागरिक समाजले आगुवाइ गरी आज देशभर अन्तर्राष्ट्रिय जातीय भेदभाव विरुद्धको दिवस मनाउँदैछन् । यस दिवसका अवसरमा संघसंस्थामा आवद्ध अधिकारकर्मी, नागरिक समाजका प्रतिनिधी, राजनीतिक दलका प्रतिनिधी, पेशाकर्मी लगायतले सहभागीता जनाउने छन् । यो दिवसका माध्यमबाट कसैलाई पनि जाति, धर्म, वर्ण, लिङ्ग र क्षेत्र विशेषका आधारमा हेप्न तथा मर्यादामाथि चोट पुर्याउन हुँदैन भन्ने सन्देश प्रवाह गर्न खोजिएको हो । जानेकाले नजानेकालाई बुझाउने, बुझेकाले व्यवहारमा लागु गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश पनि दिन खोजिएको हो ।

नेपालमा उपल्लो जात र तल्लो जातका नाउँमा जातीय विभेद हुने गरेको छ । तर यो दिवस अफ्रिकन मुलका काला जाति र अमेरिकन गोरा जातिबीच रहेको विभेदका विरुद्ध उठेको आवाजलाई सम्बोधन गर्दै मनाउन शुरु गरिएको थियो । संसारमा सन् १९६० को दशकलाई जातीय विभेद विरुद्धको आन्दोलन शुरुवातको दशक मानिन्छ । सन् १९५९ को वर्ष दक्षिण अफ्रिकास्थित सार्पभिल् शहरमा गोरा जातिले भेदभावपूर्ण कानुनका आधारमा काला वर्णका मानिसहरु विरुद्ध दासत्व व्यवहारलाई निरन्तरता दिएपछि त्यसको विरुद्ध सुरु भएको आन्दोलनलाई दमन गर्ने क्रममा ६९ जना काला समुदायका व्यक्तिको हत्या भयो र १८६ जनालाई घाईते भए । यो दिवस त्यसै हत्याको स्मरणस्वरुप मनाउने निर्णय भएको हो । त्यो घटना मानव अधिकारको हननको बिर्सन नसकिने घटना भएकोले संयुक्त राष्ट्रसंघले विश्वभर कायम सवै प्रकारका जातीय बिभेद उन्मुलन गर्न २१ डिसेम्बर १९६५ मा सवै प्रकारका जातीय विभेद उन्मुलन सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धी पारित गर्यो । उक्त महासन्धी पारित भएपश्चात जातिभेद तथा रङ्गभेद उन्मूलन दिवसका रुपमा मनाउने घोषणा भएको र सन् १९६६ देखि हरेक बर्ष मार्च २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय जातीय भेदभाव विरुद्धको दिवसका रुपमा मनाउन थालिएको हो ।

रुप-रंग, भुगोल, बोलीचाली, लवाइ-खवाइ, धर्म र मान्यता जस्ता बिषयलाई कारण बनाई व्यक्ति- व्यक्तिबीच भेदभाव गर्नुलाई सामान्य भाषामा जातीय भेदभाव भनिन्छ । सभ्यताले मानवका रुपमा चिनाईसके पश्चात जहाँसुकै भए पनि जोसुकै भए पनि उसको मौलिकतामा भेद हुँदैन । त्यसैका आधारमा रगतको रंग फरक हुँदैन, व्यक्तिका आधारमा पिडा, खुसी वा कुनै अन्य संवेदना फरक हुँदैन, शारिरीक रचना फरक हुँदैन, सिप र क्षमतामा फरक हुँदैन, मौलिकतामा फरक हुँदैन । तर पनि मानव विकासक्रममा बाँच्नका लागि भएको संघर्षनै संस्थागत हुँदै गएर आफ्नो र पराई भन्ने भेद पैदा भयो । त्यहि भेद मौलाएर विशेष रङ्ग वा जातका आधारमा हुने जातीय विभेद हुन पुग्यो । भेदभावपूर्ण समाजकै कारण २७ बर्ष जेल जीवन बिताएका अफ्रिकी महामानव नेल्सन मण्डेलाले रंगभेद तथा जातीय विभेद विरुद्धको आन्दोलनलाई सफलता दिलाए । उनले गोराले काला जातिमाथि र उपल्ला जातिका मानिसले तल्ला जातिमाथि गरेको दमनका विरुद्ध संघर्ष गरे । नेपालले यस जातीय भेदभाव विरुद्धको महासन्धीलाई सन् १९७१ मा अनुमोदन गरेर जातीय भेदभाव विरुद्ध आफ्नो प्रतिवद्धता प्रस्तुत गरेको छ । त्यसैगरी २०६२/६३ को ऐतिहाँसिक जनआन्दोलनबाट पुनस्थापित संसदको २०६३ जेठ १६ गतेको बैठकले नेपाललाई छुवाछुत मुक्त राष्ट्र घोषणा गरेर जातीय भेदभाव विरुद्ध महत्वपूर्ण कदम चालेको छ । नेपालमा जातीय भेदभाव अन्त्यका लागि जातीय छुवाछुत कसुर सजाय ऐन २०६८ जारी गरिएको छ । तर अशिक्षित समाज, चेतनाको कमी र सामाजिक मान्यताका कारण देखाउँदै अहिले पनि जातिका आधारमा गरिने भेदभाव भने पुर्णरुपमा अन्त्य भएको छैन । फैलँदो जातिवाद र जातीय भेदभाव उन्मुलन गर्न चाहिने राजनैतिक सशक्त इच्छा र त्यहि अनुसारको कार्यक्रम हुनु आवश्यक छ । हामी सवैले आशा गरौं कि यस प्रकारका भेदभाव हटाउन राजनैतिक, सामाजिक तथा धार्मिक साँस्कृतिक पक्षमा ठोस सुधारहरु हुनेछन् ।

नेपालमा पहिलो दलित हिरालाल विश्वकर्मा हुन् । त्यसपछि दलितसमुदायका व्यक्तिहरु मन्त्री तहसम्म पुग्न थालेको पाइन्छ । पहिलो संविधानसभानिर्वाचनबाट ५० जना दलित सभासद्/संसदहरु मुलुककोनेतृत्व तहमा पुगेका थिए । त्यसैगरी दोश्रो निर्वाचन मार्फत ४२ जना दलित प्रतिनिधीले संविधानसभामाप्रतिनिधित्व गरेकाछन् ।

- हाम्रो पात्रोको लागि बाबुराम भण्डारीले तयारपार्नु भएको



Share this

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 106.78
  • 107.38
  • European euro
  • 112.6
  • 113.24
  • UK pound sterling
  • 132.65
  • 133.39
  • Swiss franc
  • 105.9
  • 106.5
  • Australian dollar
  • 81.75
  • 82.2
  • Canadian dollar
  • 81.16
  • 81.62
  • Singapore dollar
  • 75.09
  • 75.51
  • Japanese yen (10)
  • 9.4
  • 9.45
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.51
  • 15.6
  • Saudi Arabian riyal
  • 28.47
  • 28.63
  • Qatari riyal
  • 29.33
  • 29.49
  • Thai baht
  • 3.05
  • 3.06
  • UAE Dirham
  • 29.07
  • 29.24
  • Malaysian ringgit
  • 23.96
  • 24.09
  • Korean Won (100)
  • 9.31
  • 9.37
  • Swedish Krone
  • 11.88
  • 11.95
  • Danish Krone
  • 15.15
  • 15.23