ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

कन्या संक्रान्ति/ सोह्र श्राद्ध / विश्वकर्मा पूजा




   Suyog Dhakal - Sep 09 2016

सोह्र श्राद्ध

दैलोमा दशै आएको कुरालाई सोह्रश्राद्ध को शुरुवातले आजवाट विगुल फुकेको छ । पितृहरुलाई हरेक वर्ष संझनास्वरुप १६ दिन सोह्रश्राद्धका रुपमा छुट्याइएको छ । मृत्यू भएको तिथिका दिन वहाँहरुलाई श्राद्ध या तर्पण दिइन्छ, पिन्ड चढाइन्छ र धार्मिक अनि सास्कृतिकरुपमा संझना गरिन्छ । सोह्र श्राद्धका सोह्र दिनलाई पितृपक्ष पनि भनिन्छ, पृथ्वीलोक र स्वर्गलोक विच पितृलोकको स्थानमा हाम्रा तिनपुस्ताका पितृहरु रहने विश्वास रहेकोमा आजको दिन अर्थात सुर्य कन्या राशीमा प्रवेश गर्ने दिन देखि वृश्चिक राशीमा प्रवेश नगरुन्जेलसम्म अबको एकमहिना पितृलोकवाट पितृहरु आफ्ना सन्ततीको घरमा वस्न आउने जनविश्वास रहेको छ । हिन्दु सस्कारमा पुत्र र पुत्रवधुकालागी पितृ कर्म जस्तै श्राद्ध, पिन्ड, तर्पण अनि दानपुन अनिवार्य छ । मृत्यूकै तिथिमा श्राद्ध गर्न असमर्थ सन्तानहरुले सोह्र श्राद्धको तिथिमा श्राद्धगर्न सक्दछन । चौधौँ दिन चाही घाट अर्थात घायल चर्तुदशीकारुपमा चोटपटक या दुर्घटनामा परेका मान्छेका आत्माकालागी छुट्याइएको हुन्छ ।
महाभारत यूद्धमा मृत्यू भएपछि दानविर कण आत्मास्वरुपमा स्वर्गलोक पुगे, त्यहाँ स्वर्गका राजा इन्द्रले उन्लाई भोजन स्वरुप सुन चाँदी र हिरामोती पस्केर दिएपछि उन्ले इन्द्रसगँ वास्तविक खानाको माग गरे तर दानविर कर्णले जिवनकालमा सुन चादी मात्र दान गरेकाले र उन्ले पितृहरुलाई वास्तविक खाना दान नगरेको कारणले खाना नपाएको जानकारी गराइयो । त्यस्कारण कर्णलाई १६ दिन पृथ्वीलोक फिर्ता जान दिइने भयो ताकि उन्ले आफ्ना पितृहरुकालागी केही खाना र पानी दान गर्न सकुन, यहि १६ दिनलाइनै पितृपक्ष अर्थात सोह्र श्राद्ध भनिन्छ । श्राद्ध सामान्यतया मध्यदिनमा खोलाको किनार या तालतलाउ या आफ्नो वासस्थानमा नै गर्न सकिन्छ । चादी या तामाको भाडामा पकाइएको चोखो खानालाई दुना टपरीमा या केराको सफा पातमा राखेको पितृलाई ससम्मान चढाइन्छ । यस्ता चढाइने खानेकुराहरु सामान्यतया खिर अनि तरकारी लगायत हुन्छ । नुहाएर चोखोनितो भएर अनि चोखो लुगा लगाई कुशको औँठी लगाएर अनि छाती खुल्ला राखेर श्राद्ध कर्म गरिन्छ । यसरी चढाइएको खानेकुरा यमको दुतकारुपमा कागले आएर खाने कुरा उल्लेख छ । 

कन्या संक्रान्ति   


वर्षमा १२ वटा महिना र १२ वटै सक्रान्ति हुन्छ, यी १२ वटा सक्रान्तिहरुलाई ४ वटा वर्गमा वर्गिकरण गरिएको हुन्छ, आयन, विष्णुभा, विष्णुपादी र सदसितामुखी एकादशीहरु । सम्पूर्ण सक्रन्तिहरु दान अनि पुन्य क्रियाकलापकालागी एकदमै महत्वपूर्ण हुन्छन । हिन्दुहरुको सौर्य पाबोका अनुसार छैठौ महिनाको शुरुको दिन कन्या सक्रान्ति हो



विश्वकर्मा पूजा


आजको दिन विश्वकर्मा पूजा पनि हो । विश्वकर्मा देवताहरुका शिल्पविशेषज्ञ र हरेक देवताका भवनहरुको निर्माता, हतियार शिल्पकार र यानहरुका निर्माता हुन, शास्त्रहरुका अनुसार विश्वकर्मा ब्रह्माका पुत्र हुन । हस्तकला, शिल्पकार, हतियारविज्ञका रुपमा उल्लेखित विश्वकर्मा कला अनि हजारौ हस्तकला अनि शिल्पका भगवान हुन । आज नेपालका अधिकांश ग्यारेज, कारखाना अनि धातुका कार्यसमबन्धी कार्यस्थलहरु एकदमै सजिसजाउ अनि झकिझकाउ छ, विश्वकर्मा पुजामा विश्वकर्माको मुर्ती स्थापित गरि उक्त दिन पुजा गर्ने र भोलिपल्ट रितिपूर्वक रुपमा मुर्ती सेलाउने चलन छ । आजको दिन यातायातका साधनहरुको विशेष पुजा गरिन्छ तसर्थ आजको दिन सार्वजनिक यातायातका साधनहरु सहज उपलब्ध नहुन सक्दछन । मानव जिवनका हरेक यन्त्र, यान्त्रीक उपलब्धीले हामीलाई सधै फापोस अनि दुर्घटनावाट सुरक्षा मिलोस । पितृहरुले मोक्ष पाउन अनि शान्ति छावोस, आजको दिनको सबैलाई शुभकामना ।

हाम्रो पात्रोको लागि सुयोग ढकालले तयार पार्नुभएको 



Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 103.13
  • 103.73
  • European euro
  • 115.58
  • 116.25
  • UK pound sterling
  • 134.44
  • 135.22
  • Swiss franc
  • 106.06
  • 106.68
  • Australian dollar
  • 76.95
  • 77.4
  • Canadian dollar
  • 76.31
  • 76.76
  • Singapore dollar
  • 74.38
  • 74.82
  • Japanese yen (10)
  • 9.27
  • 9.32
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 14.98
  • 15.07
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.5
  • 27.66
  • Qatari riyal
  • 28.32
  • 28.49
  • Thai baht
  • 3
  • 3.02
  • UAE Dirham
  • 28.08
  • 28.24
  • Malaysian ringgit
  • 23.86
  • 24
  • Korean Won (100)
  • 9.23
  • 9.28
  • Swedish Krone
  • 11.82
  • 11.89
  • Danish Krone
  • 15.53
  • 15.62