ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

लोकतन्त्र दिवस




लोकतन्त्र दिवस बिशेष अडियो सामाग्री

लोकतन्त्र दिवस
११ बैशाख २०७४

६२र ६३ को जनआन्दोलनका ज्ञात अज्ञात सम्पूर्ण शहीदहरुलाई सर्वप्रथम सझंना, प्रजातन्त्र सेनानी सबैजना प्रजातान्त्रीक योद्धाहरु, विचारकहरु अनि जनयूद्धमा प्राण गुमाएका सपुतहरुलाई श्रद्धासुमन् । सबैजनाको महान वलिदान र तपस्याको कारण नै आज संघीय लोकतान्त्रीक नेपाल ११ औँ लोकतान्त्रीक दिवसको संघारमा आईपुगेको छ । बैशाख ११ अर्थात नयाँ नेपालको खाँका कोरीएको सुनौलो दिन, नेपालीहरुमा शुभकामना ।

राजसँस्थाको पारिवारीक र जहानिँया प्रत्यक्ष शासन अन्त्य र लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संस्थागत पुनर्आगमन भएको दिन( देशभर ११औं लोकतन्त्र दिवसका रुपमा भव्यताका साथ मनाइँदैछ । २०६२ र६३ को ऐतिहाँसिक दोश्रो जनआन्दोलन पश्चात बैशाख ११ गते निरंकुश राजतन्त्रले घुँडा टेकेको थियो । त्यतिबेला सशस्त्र युद्धरत तत्कालिन नेकपा माओवादी र शान्तिपूर्ण सडक आन्दोलनकारी राजनीतिक दलहरु बीच सम्पन्न १२ बुँदे सहमति पश्चात १९ दिने ऐतिहाँसिक जनआन्दोलन भएको थियो ।

जनआन्दोलनको सफलतासंगै युद्धरत नेकपा माओवादी शान्ति प्रक्रियामा फर्किएको थियो । आजैका दिन तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले विघठित संसद् पुनःस्थापना गर्दै ुजनताको नासो जनतालाई नै दिएँु भनी शासनसत्ता नेपाली जनतालाई सुम्पिएर नारायणहिटी दरबारबाट बहिर्गमन भएका थिए । त्यहि बैशाख ११ गतेको दिनलाई लोकतन्त्र दिवस भनेर मनाउन थालिएको हो । यस दिनको महत्वलाई आत्मसाथ गर्दै अनि लोकतन्त्रको रक्षार्थ पैरवी गर्नकालागी आज नेपालमा सार्वजनीक विदा हुनेगर्दछ ।

६२ अनि ६३ कोआन्दोलनलाई नेपाली राजनीतिकै नयाँ मोड र अत्यन्त महत्वपूर्ण घडिका रूपमा लिइन्छ । देशलाई समृद्धिको बाटोमा हिडाउन संविधानसभाको यात्रा यहि आन्दोलनबाट सुरु भएको थियो । फलस्वरुप सवै नेपालीको आकांक्षा पुरा गर्न २०७२ असोज ३ गते ुनेपालको संविधान(२०७२ु जारी हुन सफल भयो ।

वर्षौसम्म राजसँस्था पद्धतिमा देशको मुख्य शाषक राजा रहने ब्यवस्था थियो । ४६ सालपछी संबैधानिक राजतन्त्रको स्थापना भएतापनि राजसँस्थाको वर्चस्व विभिन्न प्रकारमा शाषन पद्धतीमा रहिनैरहेको थियो ।
देशको शाषन पद्धतिमा मुख्य पदमा रहनकालागी राज परिवारमै जन्मिन पर्ने क्रमको अन्त्य गर्दै आज स्वतन्त्र लोकतान्त्रिक नेपालमा हामीमध्य जो कोहीले पनि राष्ट्रपती हुने संभावना बोकेका छौ । आजको मितीमा संघीय गणतान्त्रीक नेपालको दोश्रो राष्ट्रपती, नेपाली जनताकै छोरी महामहीम राष्ट्रपती विधादेवी भण्डारी पदासीन हुनुहुन्छ । आजको दिन महामहीम राष्ट्रपतीले राष्ट्र र राष्ट्रवासीको नाममा सन्देश दिने चलन छ ।

। यस अवसरमा चोक चौताराहरुमा दिप प्रज्वलन, नगर तथा टोल सरसफाई, प्रभातफेरी र प्रवचन, जनआन्दोलनका शहीदहरुको सम्झना र घाइते तथा उनीहरुका परिवारलाई सम्मान गरिंदै आएको छ । आज मानवअधिकार र लोकतन्त्रका पक्षमा क्रियाशिल दर्जनौं संघसंस्थाहरुले खबरदारी सभाहरु आयोजना गरेका छन् । उनीहरुले ऐतिहाँसिक आन्दोलन पश्चात गठन भएको संविधानसभाले जारी गरेको ुनेपालको संविधान(२०७२ु को प्रभावकारी कार्यन्वयनका लागि सरकार समक्ष माग गरेका छन् ।


लोकतान्त्रीक पथमा ११ वर्ष : अभ्यास र आभाष
राजनैतिक उतार चढाव, धमीलो आर्थिक उन्नती लगायत पराबलम्बी पराराष्ट्र मामिला अनि निरीह नेपाली कुटनितीहरुमा सुधार गर्नुपर्ने प्रशस्त आयामहरु हामीलाई गएका ११ वर्षको लोकतान्त्रीक अभ्यासले दिएका छन् । जनआन्दोलनमा पीडक र हत्यारा करार गरिएकाहरुलाई अहिलेपनि विभिन्न बहानामा ओहोदा दिदै गरिमामय पदमा राखिनु कत्तिको आन्दोलनको मर्म अनुरुप छ, आत्मालोचना जरुरी छ ।
पैसा तिरेर सम्म पनि अत्यावश्यक कुराहरु नपाउनु ? वढ्दो बेरोजगारी, राज्यको उदासिनता, दण्डहीनता अनि पैसा र शक्तिको यो नमिठो चलखेल पक्कै पनि जनआन्दोलनको म्यान्डेड हैन । अर्कोतर्फ पछील्ला ११ वर्षमा नागरीकमा वढेका चेतनाका स्तर, प्रवीधीको विकास अनि स्वतन्त्रताको गहकिलो लहर भने सकारात्मक छ ।

संयूक्त राज्य अमेरिकाले पनि प्रथम पटक पाउन खोजेर पनि नपाएको महिला नेतृत्व अहिले नेपालका मुख्य ३ वटा गरिमामय पदमा महिला नेतृत्वले नेतृत्व गरिरहनु भएको करा उदहारणीय छ । राष्ट्रपती, प्रधान न्यायधीश अनि संबिधान सभाकी सभामुख, यी तीनै पदमा आसीन महिला नेतृत्वले नेपालको शिर विश्व सामु उच्च राख्दै रामराज्य कायम गर्न महत्वपूर्ण भुमिका खेल्ने सबैको विश्वास छ । भुईचालो पीडितहरुको पालको छानामै वितेका हिँउद अनि वर्खाले पनि चिच्याई चिच्याई लोकतन्त्रको गवाही दिईरहेका छन्, वास्तवमा नागरीकको मुलभुत समस्या र मुद्धा अझै पनि राम्ररी सम्वोधन हुन नसक्ने हो भने जून जोगी आए पनि कानै चिरिएका भनेर लोकतन्त्र भोकतन्त्रमा परिणत हुन के बेर ?
यस वर्षको मुख्य उपलब्धी भने लोडशेडिगंको अन्त्य रहेको छ, यस्ता धेरै दुख्खका अन्त्य लोकतन्त्रात्मक शाषन पद्धतीमा नेपालीहरुले देख्न बाँकी छ ।

अब बैशाख ३१ मा हुने भनेको स्थानिय निकायको चुनावमा नातावाद र क्षणिक लालच भन्दा पर उठेर विकास प्रेमी अनि ईमान्दार उमेद्धवार छानेर लोकतन्त्रलाई सस्थागत गर्ने अवसरमा नचुकौ, नयाँ नेपाल बनाउन हामीसबैको दायीत्व सरोबर छ ।

सामन्तवाद, गैरराष्ट्रवाद भनिए पनि सामन्तिका ढुकुटी फुट्नै सकेन । गरिव झन गरिवै नै रहे । जनआन्दोलन पश्चात नागरिकहरुमा पलाएका आशाहरु निराशामा परिणत हुँदै गए ।
सरकार बदलिन्छन् तर प्रवृत्ति उस्तै छन् । दलहरु झनझन आलोचित बन्दैछन् । शहिद र घाइतेका परिवारहरुका पिडा उस्तै छन् । राष्ट्रियताका बग्रेल्ती नाराहरु एकत्रित हुनै सकेका छैनन् । लोकतन्त्र प्राप्तिको दशक पुरा हुँदा समेत नेताहरु भने कुर्सि कसरतमै व्यस्त देखिए । देशमा जातीय र क्षेत्रीय विखण्डनका नारा लगाइन थालेका छन् । र त जुन जुन तन्त्र आए पनि नागरिक चिन्तित नै छन् ।
लोकतन्त्र लाई सच्चा अर्थमा लोकतन्त्र साबित गराईयोस्, छोराछोरीलाई विदेश पठाएर ल्याएको ज्यालालाई रेमिट्यान्स या विपेष्रण जे भने पनि, दिगो हुँदैन । नेपालीहरु ज्यालादारी गरेर कमाउन जाने मजदुर मात्र हैनन, विश्व परिपेक्ष्यमा नेपालीहरुको गहकिलो उपस्थितीलाई लोकतन्त्रले उजागर पनि त गर्न सकेको छैन । यो फितलो संरचना दह्रो बनोस्, न्याय र समृद्धीको वास होस् । हरेक चुल्होमा आगो बलोस्, आँगनमा फुल फूलोस अनि मनमा नेपालीपन होस् ।

लोकतन्त्र दिवसको शुभकामना
हाम्रो पात्रोकालागी सुयोग ढकाल

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.84
  • 103.44
  • European euro
  • 114.82
  • 115.49
  • UK pound sterling
  • 130.8
  • 131.56
  • Swiss franc
  • 105.88
  • 106.5
  • Australian dollar
  • 77.84
  • 78.3
  • Canadian dollar
  • 77.77
  • 78.22
  • Singapore dollar
  • 74.14
  • 74.57
  • Japanese yen (10)
  • 9.24
  • 9.3
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.04
  • 15.12
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.42
  • 27.58
  • Qatari riyal
  • 27.98
  • 28.15
  • Thai baht
  • 3.03
  • 3.05
  • UAE Dirham
  • 28
  • 28.16
  • Malaysian ringgit
  • 23.98
  • 24.12
  • Korean Won (100)
  • 9.04
  • 9.09
  • Swedish Krone
  • 11.75
  • 11.82
  • Danish Krone
  • 15.44
  • 15.53