Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users


ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

महाशिबरात्री





आज शिवरात्री- आराध्यदेव भगवान् महादेवको पूजा अर्चना गरी मनाइदैछ । हरेक बर्ष फाल्गुन महिनाको कृष्ण चतुर्दशीका दिन शिवरात्री पर्दछ । पाशुपत क्षेत्रमा आज हजारौं दर्शनार्थीहरु भीड छ भने देशभरका शिवालयहरुमा हजारौं दर्शनार्थीको घुँइचो लागेको छ । पशुपतिनाथ मन्दिरमा दर्शन गर्नका लागि विहान सवेरैदेखि भक्तजनहरुको घुँइचो लाग्ने हुँदा आज मन्दिरका चारै ढोका खोलिन्छ । आज हिन्दु धर्मावलम्वीहरुले नदी, कुण्ड एवं तलाउहरुमा नुहाई-धुवाई चोखो भई भगवान् शिवलाई वहाँका प्रिय मानिएका वस्तुहरु बेलपत्र, धतुरो र दुध चढाउने गर्दछन् । आज भक्तजनहरुले बिहानै शिवालयमा गई श्रद्धाभक्तिपूर्वक भगवान शिवको पूजा–आराधना गर्दछन् । शिवरात्रीका दिन घर, चोक र मठमन्दिरहरुमा धुनि जगाउने र भजन किर्तन गर्ने गरिन्छ । शिवरात्रीका दिन पशुपतिमा बर्षेनी १० लाख भक्तजनले दर्शन गर्दै आएकाछन् । यहाँ दर्शनका लागि भारत लगायतका मलेसिया, श्रीलङ्का र मौरिससबाट उल्लेख्य संख्यामा भक्तजनहरु आउने गर्दछन् । पूजा अवधि भर विभिन्न स्वयंसेवी संघसंस्थाहरुले नि:शुल्क रुपमा स्वास्थ्य उपचार र चियापान गराउँदछन् ।

भगवान् ब्रह्माले रूद्ररूपि शिवजीलाई उत्पन्न गरेको दिन तथा शिव पार्वतिको विवाहको महत्वपूर्ण दिनका रुपमा समेत शिवरात्री मनाईन्छ । सृष्टिकालमा आजकै दिन भगवान् शिव मध्यरात्रीकालमा ब्रह्माबाट रुद्रका रूपमा अवतरण भएको धार्मिक कथन रहेको छ । भगवान शिवले ताण्डव नृत्य गर्दै तेस्रो नेत्र खोल्दा त्यसबाट निस्किएको ज्वालाले ब्रह्माण्डलाई समाप्त पार्ने प्रलयकालका रुपमा आजको दिनलाई लिइन्छ । यसको मतलव आजकै दिनबाट ब्रम्हाले पनि नयाँ वैदिक शक्तियुक्त श्रृष्टिको शुरुवात गर्दछन् । त्यहि भएर यस पर्वलाई महाशिवरात्री भनिन्छ । शिवभक्तहरुले कालरात्री, मोहरात्री, सुखरात्री र शिवरात्री गरी चारवटा रात्रीहरु विशेष रुपमा मनाउँदछन् । उक्त रात्रीमध्ये सवैभन्दा महत्वपूर्ण र पवित्र भएकाले शिवरात्रीलाई महाशिवरात्री भन्ने गरिएको हो । शिवले महाशिव महादेव र रात्री शब्दले अज्ञानतायुक्त अन्धकार बुझाउँदछ । त्यहि अज्ञानतायुक्त अन्धकारबाट मुक्त हुन शिवरात्रीका दिन शिवभक्ति गर्नु पर्दछ । शिवरात्रीले परमात्मा नै ज्ञानका सागर हुन्, शिवरात्रीले सत्य र ज्ञानका माध्यमबाट अन्धकारदेखि उज्यालोतर्फ लैजाने भनाई रहेको छ ।

महाशिवरात्रीकै रात शिव पार्वतिको विवाह भएको प्रसंग अनुसार आज शिवजीको जन्ती निकालेर उत्सव गर्ने चलन रहेको छ । कतिपयले शिवरात्रीलाई ऋषि बोधोत्सवका रूपमा मनाउने गरेकाछन् । निर्जल व्रत, रात्री जागरण, चार प्रहरको पूजा, शिवलिङ्गमा दुग्धाभिषेक र शिव महिमायुक्त किर्तन गरी शिवरात्रीको ब्रत उत्सव मनाइन्छ । शिवरात्रीलाई धार्मिक अनुष्ठानको राजा दिन भनिन्छ । शिवरात्रीका बेला पूजन वा शिवार्चनमा इशानमूर्तिको दूधले स्नान गरिन्छ भने अघोरमूर्तिमा दहिले स्नान गराइन्छ । त्यस्तै वामदेवमूर्तिलाई घिउले र सद्योजात लिंगोद्भवमूर्तिलाई महले स्नान गराइन्छ ।

शिवरात्रीलाई कष्टकर जीवन विताईरहेका समस्त प्राणीका हृदयमा शिव भाव छर्ने र उनीहरुको सुखमय दिनको शुरुवातको रेखा कोर्ने दिनका रुपमा लिइन्छ । व्रतोत्सवहरु मध्ये सर्वोत्तम मानिएको महाशिवरात्रीका दिन उपवास बसी "ॐ नमः शिवाय" मन्त्र जपेका खण्डमा सर्वसिद्धी लाभ हुने विश्वास रहेको छ । यसोगर्दा यमलोक जानु नपर्ने धार्मिक विश्वास छ । हिन्दू समुदायको धार्मिक आस्था जोडिएको तथा आर्युवेदिक औषधिका रुपमा पनि प्रयोग हुने रुद्राक्षलाई शिवरात्रीकै अवसरमा धारण गर्ने चलन पनि रहेको छ । आज आफ्नो राशि अनुसार रुद्राक्ष धारण गरेमा फलिफाप हुने विश्वास छ । चतुर्दशी तिथिका स्वामी शिव हुन् । अत: ज्योतिषशास्त्रमा यस तिथिलाई परम शुभफलदायी तिथि भनिएको छ ।

भगवान् शिवकी पत्नि पार्वति हुन् । उनी तीनै लोककी अपार सुन्दरी तथा शीलवति गौरी हुन् । त्यस्ति पार्वतिलाई अर्धाङ्गिनी बनाउने शिव भने प्रेत तथा पिशाचहरूबाट घेरिएर बस्दछन् । शिवको शरीरमा मसानको भस्म, गलामा सर्पको माला, कण्ठमा विष, जटाहरूमा जगत् तारिणी पावन गङ्गा तथा मस्तिष्कमा प्रलयङ्कर ज्वाला छ । साँढे वाहनको रूपमा रहेको छ । संसारका सवै अमङ्गलहरुसंग बास बस्ने त्यस्ता शिव आफ्ना भक्तहरूलाई भने मंगल प्रदान गर्दछन् ।शिवरात्रीका अवसरमा हरेक वर्ष झैं यसबर्ष पनि पशुपति क्षेत्रमा साधु सन्तबाबाहरुको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको छ । उनीहरु खरानी घसि शिव सुगन्धयुक्त वस्तुहरु जाँगा, भाँङ, धतुरो इत्यादि सेवन गरी धुनी जगाई बसेका हुन्छन् । शिवरात्रीका समयमा पशुपति क्षेत्रमा यस्ता साधुहरुको संख्या एक हजारभन्दा बढिको संख्यामा हुने गर्दछ । शिवरात्रीका समयमा आराध्यदेव पशुपतिनाथको दर्शन व्यवस्थापनका लागि तीन हजार बढि स्वयंसेवक परिचालन गरिन्छन् । पशुपति क्षेत्रका विभिन्न ठाउँमा सिसिटिभी जडान गरिएको र शिवरात्रीभर सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको हुन्छ ।

शिवरात्रीकै अवसरमा नेपालकै एकमात्र जुङ्गे महादेवको मुर्ति रहेको नेपालगन्जस्थित बागेश्वरी मन्दिरमा पनि दर्शनार्थीहरुको भिड लाग्ने गर्दछ । यहाँ पनि दर्शनका लागि भारतका विभिन्न स्थानबाट हजारौं भक्तजन आउने गर्दछन् । सनातन हिन्दु धर्मावलम्बीहरुले आज बिहानै स्नान गरी नजिकका शिवालयमा गएर श्रद्धाभक्तिपुर्वक शिवको पूजा गर्दछन् । शिवरात्रीका दिन दिनभर उपबास र रातभर जाग्राम बसिन्छ । महाशिवरात्रीका अवसरमा पशुपतिनाथ सहित झापाको अर्जुनधारा, सुनसरीको रामधुनी र पिण्डेश्वरी, खोटङ्गको हलेसी महादेव, मोरङ्गको किराँतेश्वर, गुल्मीको गलेश्वर जस्ता शिवबासालयमा दर्शनार्थीहरुको भिड लाग्दछ ।

- हाम्रो पात्रोको लागि बाबुराम भण्डारीले तयार पार्नु भएको



Share this

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 108.44
  • 109.04
  • European euro
  • 115.76
  • 116.4
  • UK pound sterling
  • 131.94
  • 132.67
  • Swiss franc
  • 107.96
  • 108.56
  • Australian dollar
  • 81.71
  • 82.16
  • Canadian dollar
  • 83.04
  • 83.5
  • Singapore dollar
  • 76.37
  • 76.79
  • Japanese yen (10)
  • 9.59
  • 9.64
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.81
  • 15.9
  • Saudi Arabian riyal
  • 28.91
  • 29.07
  • Qatari riyal
  • 29.78
  • 29.95
  • Thai baht
  • 3.07
  • 3.09
  • UAE Dirham
  • 29.53
  • 29.69
  • Malaysian ringgit
  • 24.29
  • 24.42
  • Korean Won (100)
  • 9.3
  • 9.35
  • Swedish Krone
  • 12.18
  • 12.24
  • Danish Krone
  • 15.57
  • 15.65