Get hamro Patro on the go

Try our free app loved by more than 1,000,000 users


ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

महावीर जयन्ती



जैन धर्मका प्रवर्दक स्वामी महावीरको आज जन्म जयन्ती मनाइदैछ । हरेक बर्ष चैत शुक्ल पक्ष त्रयोदशी तिथीका दिन महावीर स्वामीको जन्म जयन्ती मनाउने गरिन्छ । त्यहि भएर आज बैशाख ७ गते जैन धर्मावलम्बीका लागि सवैभन्दा प्रमुख दिन हो । 'जैन धर्म' भन्नाले जिनद्वारा प्रवर्तित धर्म भन्ने बुझिन्छ । जैन धर्म अनुसार अहिंसालाई सवैभन्दा ठुलो धर्म मानिन्छ । जिन भन्नाले जित्नु अथवा जित्नेहरु भन्ने हुन्छ । जैन धर्म भारतकै प्राचीन धर्म हो । स्वामी महावीरले आफ्नो मन, आफ्नो बोली र आफ्नो शरिरमाथि नै नियन्त्रण गरी जित हाँसिल गरेका थिए । जैन धर्मग्रन्थ अनुसार जीव र अजीव गरी मुख्य दुइवटा पदार्थ तथा बनाउन र हटाउन नसकिने छवटा द्रब्यबाट संसार बनेको हुन्छ । जसलाई जीव, अजीव, धर्म, अधर्म, आकाश र काल भनिएको छ । जैन धर्ममा ईश्वरलाई सर्वशक्तिशाली त्रिलोकज्ञाताका रुपमा मात्रै मानिन्छ । ईश्वरलाई कर्ताका रुपमा मानिदैन । जैन धर्मावलम्बीहरु कर्ता ईश्वरका रुपमा जिन अर्थात अरिहन्तलाई मान्दछन् । जैन धर्ममा २४ तीर्थंकरहरु रहेको उल्लेख गरिएको छ । पहिलो तीर्थंकर ऋषभदेव हुन भने अहिलेसम्मको अन्तिम तीर्थंकर स्वामी महावीर नै हुन् । तीर्थंकर भन्नाले धर्मको मुल बागडोरलाई अगाडि बढाउने सर्वशक्तिशाली गुरु बुझिन्छ ।

महावीरले जूभिका नाउँ गरेको गाउँस्थित ऋजूकूला नदी किनारमा घोर तपस्या सम्पन्न गरेका थिए । उनलाई वैशाख शुक्ल दशमीका दिन ज्ञान प्राप्त भएको थियो । त्यस पश्चात उनलाई महावीर स्वामीका नामले पुकारिएको हो । महावीर अहिंसाका प्रवर्तक थिए । उनलाई जैनहरुले आफ्ना भगवान मान्दछन् । महावीरले सत्य र अहिंसाको मार्ग कोरी मानिसलाई असल बाटो देखाएका थिए । उनले वर्गभेद र आर्थिक असमानता पन्छाउन समताको सिद्धान्त समेत अघि सारेका थिए ।

महावीरको जन्म ईशापूर्वभन्दा ५९९ वर्ष पहिला लिच्छवि वंशका राजा श्री सिद्धार्थ र माता त्रिशला देवीको कोखबाट कुण्डग्राम (अहिलेको बिहार) मा भएको थियो । महावीरको जन्म हुनु पहिला उनकी माता त्रिशलाले १६ खालका सपना देखेकी थिइन् । ती सपनाहरुमा हात्ती, साँढे, सिंह, लक्ष्मी, फूल, पूर्ण चन्द्रमा र सूर्यहरु थिए । जैन धर्ममा तिर्थांकरहरुको जन्म हुनु अगाडि जन्म दिने आमाले उल्लेखित कुराहरु सपनामा देखेका हुन्छन् भन्ने मान्यता रहेको छ ।

जैन धर्मका बारेमा ऋग्वेद लगायतका पौराणिक शास्त्रहरुमा पनि उल्लेख गरिएको पाइन्छ । यसबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि जैन धर्मको अस्तित्व वेद लेखिनुभन्दा अगाडि नै थियो । श्रीमद्‍भागवत महापुराणमा प्रथम तिर्थांकर श्री ऋषभदेवलाई विष्णुको आठौं अवतारका रुपमा चर्चा गरिएको छ । त्यस्तै विष्णुपुराणमा पनि श्री ऋषभदेव, मनुस्मृतिमा प्रथम जिन अर्थात ऋषभदेव, स्कन्दपुराण र लिङ्गपुराण आदिमा बाईसौं तीर्थंकर अरिष्टनेमीका बारेमा उल्लेख गरिएको छ । महावीरलाई फलफुल, चामल, पानी, सुगन्ध र पैसा आदि वस्तु चढाएर पुजा गरिन्छ । महावीर जन्म जयन्तिका अवसरमा जैन मन्दिरहरुलाई विशेष रुपमा सजाउने गरिन्छ । महावीर जयन्तीका अवसरमा जैन धर्मावलम्बीहरुले अहिंसा र्यालीहरु आयोजना गर्दछन् । गरीवहरुलाई भोजन जस्ता सेवामुलक काम गर्दछन् । 

- हाम्रो पात्रोको लागि बाबुराम भण्डारीले तयार पार्नु भएको



Share this

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 108.77
  • 109.37
  • European euro
  • 115.93
  • 116.57
  • UK pound sterling
  • 134.13
  • 134.87
  • Swiss franc
  • 108.07
  • 108.67
  • Australian dollar
  • 81.98
  • 82.43
  • Canadian dollar
  • 81.59
  • 82.04
  • Singapore dollar
  • 76.25
  • 76.67
  • Japanese yen (10)
  • 9.47
  • 9.52
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.82
  • 15.9
  • Saudi Arabian riyal
  • 29
  • 29.16
  • Qatari riyal
  • 29.87
  • 30.04
  • Thai baht
  • 3.08
  • 3.09
  • UAE Dirham
  • 29.61
  • 29.78
  • Malaysian ringgit
  • 24.46
  • 24.59
  • Korean Won (100)
  • 9.25
  • 9.3
  • Swedish Krone
  • 12.2
  • 12.27
  • Danish Krone
  • 15.59
  • 15.68