ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

राष्ट्रिय धर्मशभा दिवस / गणेश चतुर्थी





बिसं २०७४ भाद्र ९ गते


बिसं २०६६ बाट हरेक बर्ष भाद्र ९ गतेका दिनमा नेपालभरि राष्ट्रिय धर्मशभा दिवस मनाउने चलन छ । आउनुहोस् आज यसै पेरिफेरिमा कुरा गरौं ।
आजभन्दा करिब ११३ बर्ष पहिलेको नेपालमा लिएर जान चाह्यौं जतिबेला चन्द्रशमसेर नेपालमा श्री ३ प्रधानमन्त्री थिए । नेपालको आधुनिक इतिहासमा बिसं १९६१ मा प्रथमपटक धर्मशभा भएको पाइन्छ जब चन्द्रशमसेरले सम्पूर्ण बिद्धान अनि पण्डितहरुलाई निम्तो दिएर एकहप्ता लामो धर्मशभा गरेका थिए । त्यस धर्मशभा पछि नै नेपालको आधिकारीक र औपचारीक संबत बिक्रम संबत भएको हो ।
सनातन संस्कार अनि परम्पराले भरिपूर्ण नेपाल बास्तवमै एउटा अनेकतामा एकता भएको देश हो र धर्मशभा मार्फतवाट सम्पूर्ण धर्म, समुदाय अनि परम्पराहरुको रक्षा गर्ने साझा थलोको निर्माण गर्ने कुरा राष्ट्रिय धर्मसभा नेपालका अध्यक्ष अनि पञ्चागं निर्णयक समितीका पूर्व अध्यक्ष गुरु माधव भट्टराईले हाम्रो पात्रोलाई बताउनुभयो ।

राष्ट्रिय धर्मशभा नेपाल एउटा सस्थांकारुपमा नेपालीजनको धर्म अनि सनातन संस्कारमात्र नभई सम्पूर्ण नेपालीका पहिचान र परम्परा जोगाउने कार्यमा निरन्तर लागेको गुरु माधव भट्टराईले बताउनुभयो ।
बिसं २०६६ सालमा तत्कालिन नेपाल सरकारले ३ वटा असंबेदनशील निर्णय लिन खोजेको थियो । नेपालको औपचारीक संबतलाई ई सं बनाएर केवल ११ महिनाको एक बर्ष बनाउने सरकारी कदम थियो र साथसाथै पशुपतीमा नेपाली भट्ट पुरोहीत राख्ने निर्णय पनि त्यतीबेलाकै रहेको वहाँले बताउनुभयो ।
बिक्रम संबत आँफैमा नेपाल संबत र ई सं दुबैका बहुल गुणहरु सहित बैज्ञानीक मात्र नभई नेपाली पहिचानको कडी हो । त्यसपश्चात नेपाली परम्पराको रक्षार्थ औपचारीक रुपमा धर्मशभाको दर्ता गरिएको थियो । तीजपछिको गणेश चतुर्थिका दिन हरेक बर्ष राष्ट्रिय धर्मशभा मनाउने चलन रहेको पनि गुरु माधव भट्टराइले हाम्रो पात्रोलाई बताउनुभयो ।

यसरी नेपाली सनातन अभ्यास, पहिचान, बैदिक चलन, अन्य धर्म संस्कृतीको रक्षार्थ धर्मशभाले पञ्चागं निर्णयक समितीसँग पनि नजिकै रहेर कार्य गर्ने, हरेक बर्षका पात्रोहरुमा समावेशी चाड अनि तिथीहरु समावेश गराउने सम्मका कार्यहरुको पनि पहरेदारी गर्दछ ।
यसैक्रममा हरेक बर्ष धर्मशभा समितीले पण्डित सम्मेलन गर्दै तिथीमिती अनि चाडपर्व लगायतमा कुरा अनि नियमहरुको रक्षा र सम्बर्धन गर्ने कार्य गरेको छ । यसबर्षपनि भाद्र १२ र १३ गते राष्ट्रिय पण्डित सम्मेलन हुने भएको छ, थप जानकारीकालागि धर्मशभा समितीको टेलिफोन ०१ ४२४१४३४ मा बुझ्न सकिन्छ ।
यस बर्षको धर्मशभा दिवसले आगामी बर्षहरुमा पनि नेपालीजनको पहिचान, आस्था, परम्परा र रितीलाई जोगाउने कुरामा अग्रगामी कदम चालोस् । नेपालीजनको पर्याय मोबाइल सहयात्री आफ्ना सम्पूर्ण प्रयोगकर्ताहरुमा धर्मशभा दिवसको शुभकामना दिन चाहन्छ ।


गणेश चतुर्थी

तीजको भोलीपल्टको चतुर्थि नै गणेश चतुर्थि हो । तीजको ब्रतको भोलीपल्ट भएकाले महिलाहरुकालागि भनें एकदिन अगाडीको ब्रतका कारणले केही कमजोरी महसुस भएको हुनसक्दछ ।
हिजोको ब्रत अनि नाचगानको संझना सहित आजको दिन बिहान भुलुक्क उमालेको गुन्द्रुक अनि सिन्की भातको स्वाद जिब्रो र आँत दुबैलाई सन्तुष्ट पार्ने हुन्छ, हैन त ?
जे होस् यस बर्षको तीजले बिदा माग्यो, बर्खामास सकिन आँट्यो अनि अब त हिजोका राता सारी अनि लुगाहरु पनि पट्याएर राख्ने बेला आए, कि कसो ?
आज गणेश चुतर्थि, विनायक चतुर्थि अनि तराइतिर चौथीचाँद भन्ने चलन पनि छ ।
पण्डाल अर्थात अस्थाई मन्दिर, र यस्ता पण्डालमा गणेशको माटाको मुर्ती राखेर १० दिनसम्म पूजाअर्चना गरिने चलन छ । पूजाअर्चना पछि गणेशको मुर्तीलाई लगेर नदि या तालतलाउमा सेलाउने चलन पनि छ । गणेश चतुर्थिको यो रौनक आज नेपाल, भारत, फीजी, मरिसस लगायत अमेरिका र यूरोपका धेरै देशहरुमा भएका सनातन समुदायले मनाउदछन् । १०८ नाम भएका देवता गणेश आँफैमा कला, साहीत्य अनि सीपका देवता हुन् । सबैभन्दा शुरुमा यिनै देवताको पूजा गरेर शुभकार्य गरिने चलन भएकाले पनि सनातन संस्कारमा कुनै पनि नयाँ कार्यको थालनीलाई श्री गणेश भन्ने चलन पनि छ । शुक्ल चतुर्थीबाट अनन्त चुतर्दशीसम्म गणेश अर्चना १० दिन का लागि हुने गर्दछ ।
गणेश चुतर्थीको अर्को एउटा महत्वपूर्ण पक्ष भनेंको आजको चन्द्रमामा भएको दोष हो, किम्बदन्ति र लोकोक्ति अनुसार आजको दिनको चन्द्र हेर्नाले चोरीको आरोप लाग्ने संभावना रहन्छ । तसर्थ आजको दिन छिमेकीका घरबारीमा भएका फलेका फलहरु चोरेर खाएमा दोष काटिने बिश्वास छ ।
तराईमा भनें आजको दिन अत्यन्त हर्ष र रमाइलोका साथ लिइन्छ । गाँउको बीचमा डोरीले बाँधेर माटोको घैंटोभित्र फलफूल, मिठाई र दहिदुध राख्ने र त्यसलाई उचाईमा चढेर लठीले हानेर फुटाउने चलन पनि छ ।
गणेश चतुर्थीको दिनमा फलफूल र तुलतरकारी चोरेर खाने सामान्य रमाइलो चलनलाई उपध्रोका रुपमा लिने क्रम पनि बढ्दो छ । बास्तवमा एउटा सौहार्दपूर्ण पर्व गणेश चुतर्थीलाई संयम र सदाशयताका साथ मनाउन हाम्रो पात्रो आव्हान गर्दछ ।
सुखद दिनको श्री गणेश होस् ।


Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.28
  • 102.88
  • European euro
  • 120.62
  • 121.33
  • UK pound sterling
  • 131.03
  • 131.8
  • Swiss franc
  • 105.7
  • 106.32
  • Australian dollar
  • 80.87
  • 81.34
  • Canadian dollar
  • 81.37
  • 81.85
  • Singapore dollar
  • 75.09
  • 75.53
  • Japanese yen (10)
  • 9.36
  • 9.42
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.35
  • 15.44
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.27
  • 27.43
  • Qatari riyal
  • 28.09
  • 28.26
  • Thai baht
  • 3.07
  • 3.08
  • UAE Dirham
  • 27.85
  • 28.01
  • Malaysian ringgit
  • 23.9
  • 24.04
  • Korean Won (100)
  • 9.04
  • 9.09
  • Swedish Krone
  • 12.63
  • 12.71
  • Danish Krone
  • 16.22
  • 16.31