ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

निजामती दिवस




सबै प्रशासक, कर्मचारी भ्रष्ट हुन भन्न खोजिएको हैन, यहि नेपाली समाज हो जसले श्री लिलामणी पाैडेल र जनसेवक श्री रमेश खरेल जस्ता चुस्त, सक्रिय र इमान्दार प्रशासक पायो । अर्थात् यहाँ दिल खोलेर जनतामाझ अाफ्नो प्रशासकिय अनुभवको प्रभाव जमाउने धेरै त्यस्ता राष्ट्रसेवक कर्मचारी छन् जो अहोरात्र जनताप्रति गुम्दै गरेको विश्वासलार्इ सकारात्मक पार्ने प्रयास गरिरहन्छन् ।


निजामती दिवस एउटा चुस्त र इमान्दार प्रशासनको परिकल्पना

देश चलाउन प्रशासन चाहिन्छ अनि सरकारी रुपमा नियूक्त प्रशासक या भनौ राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरूको विशेष दिन अर्थात् अाज निजामती दिवस । निजामती सेवाको आदर्श र अस्तित्व राज्यसंग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ र राज्यले आफ्ना नागरीकलाई आफ्नो उपस्थिती न्यायमा आधारित प्रशासनको मार्फत गराइरहेको हुन्छ र त्यस्ता अनेक प्रशासन र सोसंग सम्बन्धित अनेक हांगाविंगाले जनता, राज्य र सरकारसंग सम्बन्धित नियमित कार्यहरू सम्पादन गर्न चुस्त दुरूस्त निजामती कर्मचारीहरुको भूमिका अतूलनिय हुन्छ र यिनै कर्मशील राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरूप्रति समर्पित भएर अाजको दिन अर्थात् भाद्र २२ नेपालभर निजामति कर्मचारी दिवस भब्य रूपमा मनाइन्छ ।

निजामती सेवाको आदर्श र यस क्षेत्रमा अन्य क्षेत्रहरुबाट ब्यवहारले सु-शासन र प्रशासनप्रति जनविश्वास जाहेर गर्दछ । जर्मनका विश्वप्रसिद्ध समाजशास्त्री एवं दार्शनीक म्याक्श वेवरले कर्मचरीतन्त्र या भनौ निजामती तन्त्रलाई आफ्ना विभिन्न पुस्तक र बिचारहरुमा एकदमै गहन, संवेदनशील र आदर्श कर्मचारीतन्त्रका रुपमा ब्याख्या गरेका छन् ।

राज्यको इच्छालाई साकार तुल्याउन अनि राज्यलाई नागरीकहरुको घरदैलोसम्म पूर्याउने पुल नै निजामती सेवा हो । राज्य भनेको आफैमा कुनै बेग्लै कुरो नभएर हामीले चुनेर पठाएका प्रतिनिधीहरु र तिनको जनताप्रतिको अभिभारा वहनगर्ने निकाय हो । कार्यपालिका, न्यायपालिका र ब्यवस्थापिका मिलेर राज्यकालागी चाहिने नियम कानुनको निर्माण, त्यसको पालना अनि कानुन विपरित गर्नेहरुलाई दण्ड सजायको ब्यवस्था गर्ने गर्दछन् । राज्य चलाउन हाैसला र कुशलता सहितको चौतर्फि हात जनताको हुने कुरा प्रजातान्त्रिक अभ्यासले सुनिश्चीत गरेको भएतापनि नेपालको हकमा धेरैजसो सामान्य जनताहरु सहज प्रशासन अनि सुलभ राज्यसंगको पहुँचमा अझै पुग्न सकेका छैन । राज्य र इमान्दार प्रशासनको उपस्थिति अझै प्रभावकारी हुन सकेको छैन ।

भाषा, भुगोल अनि वर्णका आधारमा प्रशासनिक कठिनाइमा कुनै पनि नागरीकले दुःख पाउन नपरोस, अर्कोतर्फ कर्मचारितन्त्र भित्र पनि समान अवसरको सृजना होस्, नातावाद, कृपावाद र चाप्लुसि तन्त्रको अन्त्य भई स्वच्छ संरचना खडा होस, उत्प्रेरणा र प्रोत्साहनकालागि प्रयोगमा ल्याइएका निजामती पुरस्कारहरु इमान्दार र कर्मठ राष्ट्रसेवक  कर्मचारीको पोल्टामा परोस् ।

राज्य अहिले पूर्नसंरचनाको क्रममा छ र यस क्रममा राष्ट्रसेवक निजामति कर्मचारीहरुको भुमिका अझै महत्वपूर्ण छ भने अर्कोतर्फ राज्यले पनि कर्मचारीलाई जीवन चलाउन सक्ने सम्मानजनक वेतन/तलब प्रदान गर्न सकोस ताकि उनिहरुले आफ्नो दायित्व पूरा गर्ने क्रममा कुनै चोरबाटो अवलम्बन गरी जनतको खल्ति खालि गर्ने हिम्मत नगरोस् र गरिहाले राज्यले त्यसलार्इ निर्मूल गर्ने साहषि उदाहरण प्रस्तुत गर्न सकोस् ।

बनेका अनेक प्रतिवेदन र योजनाहरु केवल माइन्यूट/निर्णय अंकित फाइलमा मात्र थन्किनुको साटो वास्तवमैं जनताले महशुस गर्ने किसिमले लागू होस् नयाँ नेपाल सृजनामा राष्ट्रसेवक निजामती कर्मचारीको आदर्श र मनोवलमा कतैबाट आँच नआओस् । सुन्दा माथि उल्लेखित कुराहरू बुढापाका मान्यजनहरूले बडादशैंका दिन दिएको अाशिष झै लाग्ला तर वास्तविकता यहि हो, अझै साधारण सरकारी कामकाजमा जनताहरूले दुःख पाइरहेको समाचार दैनिक कुनै न कुनै सञ्चार स्रोतहरूबाट अाइनै रहन्छ, हरेक दिन कोही न कोही कर्मचारीतन्त्र र सिस्टमको नाममा दुःख पाइनै रहन्छन् । अब अाइन्दा यस्तो नहोस्, अथवा यस्ता घट्ना भएर विश्व समूदायले जारी गर्ने भ्रष्टाचारको सूचीमा सूचीकृत हुनुपरेको समाचार सुन्न, पढ्न र देख्न नपरोस् ।

फेरी यो लेखि रहँदा सबै प्रशासक, कर्मचारी भ्रष्ट हुन भन्न खोजिएको हैन, यहि नेपाली समाज हो जसले श्री लिलामणी पाैडेल र जनसेवक श्री रमेश खरेल जस्ता चुस्त, सक्रिय र इमान्दार प्रशासक पायो । अर्थात् यहाँ दिल खोलेर जनतामाझ अाफ्नो प्रशासकिय अनुभवको प्रभाव जमाउने धेरै त्यस्ता राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरू छन् जो अहोरात्र जनताप्रति गुम्दै गरेको विश्वासलार्इ सकारात्मक पार्ने प्रयासमा सेवारत छन् ।

हामीमध्ये धेरैजना हातमा लोकसेवाका पुस्तक र पाठ्यक्रम लिएर भविष्यमा निजामती सेवामा कार्य गर्ने चाहना राखिरखेका छौं, भोलि गएर निजामति सेवालाई अझ प्रभावकारी र स्वच्छ बनाउने हाम्रो उत्कट चाहना रहन जरुरी छ । मुख्यतया हामीले तिरेको करबाट चलेको यो कर्मचारीतन्त्र जनतामुखी होस, राजनिती र कर्मचारीतन्त्रबिच स्पष्ट सिमाङ्कन होस, एउटा पारदर्शि, सेवामुखी र भ्रष्टाचारविहिन प्रशासनको परिकल्पना पूर्ण होस् । शुभकामना ।

----
प्रस्तुत सामाग्री हाम्रोपात्रोकोलागि सुयोग ढकालले तयार पार्नुभएको ।

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 102.84
  • 103.44
  • European euro
  • 114.82
  • 115.49
  • UK pound sterling
  • 130.8
  • 131.56
  • Swiss franc
  • 105.88
  • 106.5
  • Australian dollar
  • 77.84
  • 78.3
  • Canadian dollar
  • 77.77
  • 78.22
  • Singapore dollar
  • 74.14
  • 74.57
  • Japanese yen (10)
  • 9.24
  • 9.3
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 15.04
  • 15.12
  • Saudi Arabian riyal
  • 27.42
  • 27.58
  • Qatari riyal
  • 27.98
  • 28.15
  • Thai baht
  • 3.03
  • 3.05
  • UAE Dirham
  • 28
  • 28.16
  • Malaysian ringgit
  • 23.98
  • 24.12
  • Korean Won (100)
  • 9.04
  • 9.09
  • Swedish Krone
  • 11.75
  • 11.82
  • Danish Krone
  • 15.44
  • 15.53