मक्का सम्झौता र युरोपको नयाँ दक्षिणी मोर्चा: के मध्यपूर्वको रणनीतिक उथलपुथलले युरोपलाई झस्काएको छ ?

एथेन्स। विगत चार वर्षयता युरोपले आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान लगभग पूर्ण रूपमा आफ्नो पूर्वी सीमामा मात्र केन्द्रित गरेको छ। रुसले युक्रेनमाथि गरेको आक्रमणले उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) लाई आफ्नो मूल उद्देश्यमा फर्कायो, महादेशभरि रक्षा खर्च बढायो, र युरोपेली सरकारहरूलाई दशकौँको सापेक्षिक उदासीनतापछि सैन्य सुरक्षाको बारेमा गम्भीरतापूर्वक सोच्न बाध्य बनायो। तर, युरोपले पूर्वतर्फ मात्र हेरिरहँदा, त्यसको ठ्याक्कै दक्षिणमा एउटा नितान्त फरक रणनीतिक संरचनाको विकास भइरहेको छ।

गत अगस्ट ७ मा साउदी अरेबिया, टर्की र पाकिस्तानबीच हस्ताक्षर भएको 'मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता' (मक्का सम्झौता) ले युरोपबाट जति ध्यान र चासो पाउनुपर्ने हो, त्यो पाएको छैन। यस सम्झौताले तीनमध्ये कुनै एक देशमाथि हुने आक्रमणलाई सबैमाथिको आक्रमण मानिने सैद्धान्तिक आधार खडा गरेको छ। टर्कीका विदेशमन्त्री हाकान फिदान आफैँले यस सिद्धान्तलाई नेटोको धारा ५ सँग तुलना गरेका छन्। यसका साथै, सम्झौताले विदेश र रक्षामन्त्रीहरूबीच नियमित बैठक बस्ने, साउदी अरेबियामा स्थायी सचिवालय स्थापना गर्ने र यस गठबन्धनमा इजिप्टलाई पनि समावेश गर्ने प्रयास अघि बढाउने व्यवस्था गरेको छ।