जैविक धरातलको संरक्षणमा नेपाल अद्वितीय छ

नेपाललाई चिनाउन हामी सगरमाथाको देश भन्छौँ । बुद्धको जन्मभूमि भन्छौँ, कला संस्कृतिको विविधतायुक्त देश भन्छौँ, प्राचीन सभ्यताको खुला सङ्ग्रहालय या यस्तै यस्तै । हो, पक्कै पनि देश सानो छ तर पहिचान विशाल छ । आज हामी विश्व समुदायलाई नेपाल चिनाउने यिनै परिचयभन्दा फरक तर उत्तिकै रोचक पक्ष– जैविक विविधताका विविध आयाम तथा सरोकारका विषयहरूमा चर्चा गर्नेछौँ ।

विश्व मानचित्रमा नेपालले करिब ०.१ प्रतिशत जमिन ओगटे तापनि यहाँको उचाइ भिन्नता विश्वकै दुर्लभ मानिन्छ । औसत १९३ किलोमिटरको चौडाइभित्र समुद्र सतहबाट करिब ५९ मिटरदेखि संसारकै अग्लो स्थानसम्मको उचाइ नेपालमै छ । यति छोटो चौडाइभित्रको गहिरो भिन्नताले यहाँको हावापानी र वनजङ्गलको विविधतालाई फराकिलो पारिदिएको छ । चारैतिरबाट विभिन्न वनस्पति प्रदेशहरूले घेरेको नेपाललाई हिन्दुकुश हिमशृङ्खलाले पनि केन्द्रमा पारेको छ ।