डिजिटल प्रविधिसँगै बढ्दो साइबर अपराध: अनलाइन ठगी, बेटिङ र फिसिङले नेपाललाई गम्भीर चुनौती

काठमाडौं- डिजिटल प्रविधिको तीव्र विस्तारले आर्थिक कारोबारलाई सहज, छरितो र समावेशी बनाएको छ । तर यही प्रविधि संगठित अपराधका लागि पनि नयाँ अवसर बनेको छ । विशेषतः अनलाइन जुवा, सट्टेबाजी, नक्कली लगानी योजना, सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने ठगी तथा डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको दुरुपयोग अहिले विश्वव्यापी चुनौती बनेको छ ।

नेपाल पनि यसबाट अछुतो छैन । पछिल्ला वर्षहरूमा विदेशी सर्भरमा सञ्चालित बेटिङ प्लेटफर्म, सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने ठगी, नक्कली एप, फिसिङ, ओटीपी चोरी तथा डिजिटल वालेटको दुरुपयोगका घटना उल्लेखनीय रूपमा बढेका छन् । यस्ता अपराधले नागरिकको आर्थिक सुरक्षामात्र होइन, राष्ट्रिय वित्तीय प्रणाली, साइबर सुरक्षा, सुशासन तथा कानुनी शासनमाथि समेत चुनौती सिर्जना गरेका छन् । यस लेखमा नेपालको वर्तमान अवस्था, कानुनी संरचना, संस्थागत कमजोरी तथा बेलायत, सिंगापुर, अस्ट्रेलिया, अमेरिका, दक्षिण कोरिया, जापान, भारत, युरोपेली संघ, क्यानडा र इस्टोनियालगायतका मुलुकका अभ्यासको तुलनात्मक विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ ।