उपत्यकाको डुबान ‘जलवायु परिवर्तन’मात्रै हो त !

काठमाडौं : काठमाडौंमा बाढी र डुबानको इतिहास नयाँ भने होइन। विक्रम संवत् १९२३ (सन् १८६६) मा बागमती नदीमा यस्तै एउटा भीषण बाढी आएको थियो। त्यसबेला मुलुकमा जंगबहादुर राणाको हुकुमी शासन थियो। बाढीको प्रकोप यति भयावह थियो कि काठमाडौंका सम्पूर्ण सरकारी कार्यालयहरू बन्द गरिएका थिए भने तत्कालीन राजा स्वयम् सुरक्षित रहन नागार्जुन दरबार सरेका थिए।

वरिष्ठ मौसमविद् अजय दीक्षितका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा बाढीको लिखित इतिहास खोतल्दा फेला पर्ने यो नै सम्भवतः सबैभन्दा पुरानो प्रमाण हो। तर, उबेला र अहिलेको बाढीमा आकाश–पातालको फरक छ। दीक्षित भन्छन्, ‘त्यतिबेला माटोका घर र झिंगटीका छाना हुन्थे। जताततै सिमेन्टले ढालिएको थिएन। मुसलधारे वर्षा भए पनि जमिनले पानी सोस्थ्यो र बाढी नदी किनारमा मात्रै सीमित हुन्थ्यो, अहिलेको जस्तो जताततै सहरै डुबानमा पर्दैनथ्यो।’