वासिङ्टनको अझै पनि नयाँ दिल्लीप्रति गलत बुझ्छ....

वासिङ्टन डिसी। भारत-अमेरिका सम्बन्धमा हालैको अशान्तिले विश्वको सबैभन्दा परिणामकारी रणनीतिक साझेदारी मध्ये एक हो कि होइन भन्ने प्रश्नहरू उठाएको छ। ट्रम्प प्रशासनले भारतमा नवीकरण गरिएको कर, अमेरिकी इन्डो-प्यासिफिक कमाण्डको सन्दर्भबाट 'इन्डो' लाई प्रतीकात्मक रूपमा हटाउने, पाकिस्तान-कब्जा गरिएको कश्मीरलाई पाकिस्तानको भागको रूपमा चित्रण गर्ने आधिकारिक नक्सा र इस्लामाबादमा नवीकरण गरिएको पहुँच सहितका निर्णयहरूको शृङ्खलाले नयाँ दिल्लीमा सामूहिक रूपमा असहजता सिर्जना गरेको छ। एकसाथ लिँदा, यी विकासहरूले अप्रत्याशित विपरीत दिशाहरूको सामना गर्ने सम्बन्धलाई सुझाव दिन्छ। तैपनि यस्तो मूल्याङ्कनले राजनीतिक अवरोधलाई रणनीतिक वास्तविकतासँग भ्रमित गर्ने जोखिम राख्छ।

यो ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण छ कि हालका तनावहरू व्यक्तित्व-सञ्चालित र लेनदेनात्मक विदेश नीतिको दृष्टिकोण भन्दा संरचनात्मक भिन्नताको उत्पादन कम हुन्। तिनीहरूले अमेरिकाको दीर्घकालीन रणनीतिक हितहरूको आधारभूत पुनर् मूल्याङ्कनको सट्टा अल्पकालीन सौदाबाजी, प्रतीकात्मक सङ्केत र द्विपक्षीय लाभको लागि राष्ट्रपति ट्रम्पको प्राथमिकतालाई प्रतिबिम्बित गर्छन्। व्यक्तिगत नेतृत्व शैलीहरूले कूटनीतिक वातावरण परिवर्तन गर्न सक्छन्, तर तिनीहरूले भूराजनीतिक वास्तविकताहरू मेटाउन सक्दैनन्। यो भिन्नता महत्त्वपूर्ण छ किनभने भारत-अमेरिका साझेदारी कहिल्यै पनि नेताहरू बीचको व्यक्तिगत रसायन विज्ञानमा मात्र आधारित छैन। नागरिक आणविक सम्झौतादेखि भारतलाई प्रमुख रक्षा साझेदारको रूपमा तोक्ने र आधारभूत रक्षा सम्झौताहरूको निष्कर्षसम्म, क्रमिक अमेरिकी प्रशासनहरूले भारतको अद्वितीय रणनीतिक भूमिकालाई मान्यता दिएका छन्।