त्रिपालमुनि निसास्सिएको नागरिकको सास

त्रिपालको ओत विपद्को अल्पकालीन मलममात्र हो, दीर्घकालीन छहारी होइन । तर, गोरखाको उत्तरी गाउँपालिका चुमनुब्री—३, देवल गाउँका ८३ घरपरिवारका लागि यही त्रिपाल पनि पाँच वर्षदेखि निरन्तरको नियति बनेको छ । गाउँमा खसेको पहिरोले घर र गोठमात्रै भत्काएन, उनीहरूको उब्जनी गर्ने पाखोबारी र बाँच्ने आधारसमेत बगायो । विपद्मा परेका नागरिकलाई तत्काल राहतस्वरूप त्रिपाल थमाए पनि, स्थायी र सुरक्षित आवासको प्रबन्ध गर्नु राज्यको प्राथमिक दायित्व हो । विडम्बना ! सुदूर उत्तरी गाउँका यी बासिन्दाका लागि राज्यको उपस्थिति एकादेशको कथाजस्तै भएको छ ।

वस्तुतः देवल गाउँको सिंगो बस्ती नै स्थानान्तरण गर्नुपर्ने गम्भीर अवस्था छ, तर यतिका वर्ष बितिसक्दा पनि राज्यले सिन्को भाँचेको छैन । यहाँका बासिन्दाले पहिरोको सन्त्रास झेल्न थालेको तीन दशक भइसक्यो । पछिल्लो पहिरोले सबैको बास उजाडिदिँदासमेत राज्यले केवल नजरअन्दाजको नीति अपनाउनु चरम अमानवीयता हो । यी ८३ घरपरिवारलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा सार्नुपर्ने निष्कर्ष स्वयं ‘राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण’ले नै निकालेको हो । मुलुकमा विपद् जोखिम न्यूनीकरणको जिम्मेवारी बोकेको सर्वोच्च निकाय यही हो ।