युग परिवर्तनको पानीढलो

नेपालको इतिहासको कालविभाजन गर्दा प्रायः काठमाडौँ उपत्यकामा भएका राजनीतिक परिवर्तनलाई आधार मानिएको छ। त्यसैअनुसार इतिहासलाई लिच्छवि, मल्ल र शाहकाल गरी तीन भागमा विभाजन गरेर पढिँदै-पढाइँदै आएको छ।

तर, इतिहासका कालखण्ड वंश वा सत्ता परिवर्तनले मात्र छुट्टिँदैनन्। महामारी, प्राकृतिक प्रकोप, प्रविधि, शिक्षा, सञ्चार र सामाजिक चेतनामा आएको परिवर्तनले पनि नयाँ युगको आधार तयार गर्छ। यस्ता पक्षबाट नेपालको इतिहासको आलोचनात्मक अध्ययन भने कमै भएको छ।