उपेक्षामा परेको मेडिकल रेकर्ड समूह

मेडिकल रेकर्डस अर्थात चिकित्सा अभिलेख भनेको बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था, रोग निदान, गरिएका परीक्षणहरू, दिइएको उपचार तथा औषधि सहित चिकित्सक, नर्स र अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरूले क्रमबद्ध र व्यवस्थित रूपमा तयार गरेको लिखित वा डिजिटल दस्तावेज हो अर्थात बिरामीको स्वास्थ्य अवस्थाको ऐना र निजले पाएको सेवाको प्रमाण पनि हो। चिकित्सा अभिलेखको उचित व्यवस्थापन, अभिलेखन तथा प्रतिवेदन मार्फत सबल स्वास्थ्य प्रणाली निर्माण गरी स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर अभिवृद्धि गर्दै अन्ततः नागरिकको स्वास्थ्य सुरक्षा गर्ने कार्यको लागि नेपाल सरकारले मेडिकल रेकर्ड समुहको स्थापना गरेको हो।

नेपालमा मेडिकल रेकर्डसमूहसंघीय कानुन बमोजिम स्वास्थ्य सेवा अन्तर्गत राखिएको तथ्यांककर्मीहरुको प्राविधिक समूह हो। नेपाल विविध सेवा (गठन, समूह तथा श्रेणी विभाजन र नियुक्ति) नियमहरु २०५० मा राजपत्राङ्कित द्वितीय श्रेणी, (उपसचिव वा सो सरह) अन्तर्गत वरिष्ठ मेडिकल रेकर्डर राखिएको थियो र सोहि पदमा कर्मचारी पनि कार्यरत हुनुहुन्थ्यो। पछिल्लो समय उक्त दरबन्दी कटौती गरिएपछि यो समूह स्वास्थ्य सेवा अन्तर्गत अहिले चौंथो तह देखि सातौं,आठौं तह सम्म त्यो पनि अस्पतालमा मात्र रहने गरी दरबन्दी रहेको छ। अहिले सम्म केहि अस्पतालमा मात्र मेडिकल रेकर्ड अधिकृतको दरवन्दी छ। स्वास्थ्य तथ्यांकको केन्द्रीय निकाय स्वास्थ्य तथा खाद्य सुरक्षा मन्त्रालय र एकीकृत स्वास्थ्य सूचना व्यवस्थापन शाखामा समेत उक्त समूहको कुनै पनि दरवन्दी छैन। पछिल्लो समय केहि प्रदेशहरुले मेडिकल रेकर्डको दरवन्दी प्रादेशिक स्वास्थ्य मन्त्रालय सम्म पनि राखेका छन् भने कार्य प्रकृतिको समानताका हिसावले कुनै प्रदेशले आर्थिक योजना तथा तथ्यांक सेवा अन्तर्गतको तथ्यांक समूहमा नै मेडिकल रेकर्ड समूहलाई समूहीकृत गरेका छन्। मेडिकल रेकर्डर सहायक चौथो तह देखि वरिष्ठ मेडिकल रेकर्डर अधिकृत आठौं तह सम्म मात्र पदनाम तथा दरबन्दी रहेका मेडिकल रेकर्ड समुहका अधिकारीहरु पदसोपान र वृति विकासका दृष्टिले निरिह र अत्यन्त कमजोर भए पनि जिम्मेवारी र भूमिकाका हिसावले अत्यन्त महत्वपुर्ण छन्।