छुवाछुतमुक्त समाज निर्माण आजको अपरिहार्य अभियान

छुवाछुत प्रथा अर्थात् जातीय विभेद हाम्रो समाजको विद्यमान एक गम्भीर सामाजिक कुप्रथा हो । यो नेपालका प्रमुख सामाजिक समस्यामध्ये एकका रूपमा अझै पनि कायम छ । जातीय भेदभावले मानवता, समानता र सामाजिक न्यायका मूल्यमान्यतालाई कुण्ठित बनाउँदै आएको छ । त्यसैले यसलाई मानव सभ्यतामाथिको कलंकका रूपमा लिइन्छ । आज विश्वले चन्द्रमामा पाइला टेरेर कृत्रिम बुद्धिमत्ताको युगमा प्रवेश गरिसकेको भए पनि छुवाछुतजस्तो अमानवीय र घृणित परम्परा समाजबाट पूर्णरूपमा अन्त्य हुन सकेको छैन । यस्तो कुप्रथाले सामाजिक सद्भाव, समान अवसर र राष्ट्रिय एकतालाई समेत कमजोर बनाइरहेको अवस्था विद्यमान छ ।

सरकारले वि.सं २०६३ जेठ २१ गते नेपाललाई जातीय छुवाछुत मुक्त राष्ट्र घोषणा गरेको थियो । सरकारले नेपाललाई छुवाछुत मुक्त राष्ट्र घोषणा गरेको आज दुई दशक बितिसक्दासमेत अझै देशका विभिन्न क्षेत्रहरुमा सामाजिक व्यवहारमा भने छुवाछुत र विभेद हट्न सकेको छैन । नेपालको संविधान २०७२ को धारा २४ मा छुवाछुत तथा भेदभावविरुद्धको हकलाई मौलिक हकको रुपमा राखेको छ । राज्यको कानुन, मानवता, सभ्य समाज र आधुनिक राष्ट्रका लागि जातीय छुवाछुत गम्भीर चुनौती रहेको छ ।