मूलको संकटमा खानेपानी आयोजना

पछिल्ला तीन दशकमा नेपालले खानेपानी क्षेत्रमा उल्लेख्य प्रगति गरेको छ। पहाडका हजारौँ बस्तीमा खानेपानी आयोजना निर्माण भएका छन्। वैदेशिक ऋण, विकास साझेदार र सरकारको ठूलो लगानीमा बनेका यी आयोजनाले लाखौँ नागरिकको घर घरमा धारा पुर्‍याएका छन्। एक समय दैनिक घण्टौँ हिँडेर पानी बोक्नुपर्ने बाध्यता भोगेका धेरै समुदायका लागि यी आयोजना जीवनस्तर सुधार्ने महत्त्वपूर्ण आधार बनेका छन्। यो उपलब्धिको सम्मान गर्नैपर्छ।

यद्यपि यही सफलताभित्र एउटा गम्भीर प्रश्न पनि लुकेको छ। किन धेरै खानेपानी आयोजना निर्माण भएको केही वर्षमै पानीको अभावसँग जुध्न थालेका छन्? किन धेरै आयोजनाले नयाँ मुहान खोज्नुपरेको छ? किन प्राकृतिक रूपमा उच्च स्थानबाट पानी बग्ने गुरुत्व प्रणालीबाट सञ्चालन भइरहेका आयोजना अहिले नदीबाट पानी तान्ने लिफ्टिङ प्रणाली वा गहिरो बोरिङतर्फ जान बाध्य भइरहेका छन्?