कच्ची बाटोबाट एसियाली खेलकुदसम्मको यात्रा: नेपाली साइक्लिङमा आएको रणनीतिक परिवर्तन

एसियाली खेलकुदको विशाल मञ्चमा नेपाली साइक्लिङको उपस्थिति कुनै सामान्य सहभागितामात्र होइन, हाडछाला घोटेर लेखिने एउटा स्वाभिमानको कथा पनि हो । सुरुवाती दशकहरूलाई फर्केर हेर्दा नेपाली राइडरहरूको पाइला एक प्रकारको अपूर्ण तर अभूतपूर्व साहसको साक्षी बनेको देखिन्छ । एकातिर जापान, चीन र दक्षिण कोरियाजस्ता आर्थिक र प्रविधिका महाशक्ति राष्ट्रहरूका खेलाडीहरू हावालाई समेत माथ दिने आधुनिक, अत्याधुनिक एरोडायनामिक साइकल र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका चिल्ला ट्रयाकहरूमा बिजुलीको वेगमा हुइँकिन्थे । अर्कातिर, हाम्रा नेपाली राईडरहरू पूर्वाधारको चरम अभाव र सामान्य बजारिया साइकलका भरमा केवल आफ्नो छातीभित्रको हिम्मत र गाउँघरका कच्ची सडकमा बगाएको पसिनाको अनुभव बोकेर ओर्लिन्थे । त्यो असन्तुलित र असमान युद्धमा जब समय–सीमाको कठोर प्राविधिक नियम लागू हुन्थ्यो, मुख्य पेलोटनले हाम्रा खेलाडीलाई उछिन्थ्यो र स्क्रीनमा “डिड नट फिनिस” (डीएनएफ) को निर्दयी ट्याग झुण्ड्याइन्थ्यो । त्यो डीएनएफ केवल एउटा प्राविधिक पराजय वा रेसबाट बाहिरिनु मात्र थिएन, सीमित साधन–स्रोत र अभावका बीच बुनिएका हजारौँ सपनाहरूको निर्मम अवसान पनि थियो ।

हरेक डीएनएफले खेलाडीको मुटुमा गहिरो चोट पु¥याउँथ्यो, तर ती निराशाजनक हारहरूले नेपाली खेलकुदलाई कहिल्यै घुँडा टेक्न दिएनन् । बरु एउटा नयाँ दृष्टिकोण, गहिरो आत्मसमीक्षा र पुनरुत्थानको मार्ग प्रशस्त गरिरहे । रोड र ट्रयाक साइक्लिङको त्यो असम्भव र निराशाजनक मोडपछि सन् २००० को दशकको अन्त्यतिर नेपाल साइक्लिङ संघले रणनीतिमा एउटा क्रान्तिकारी फड्को मा¥यो । अत्याधुनिक भेलोड्रम र करोडौँका साइकलसँग विदेशी ट्रयाकमा प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा आफ्नै मातृभूमिको माटो, भूगोल र प्राकृतिक बनावट अनुकूल ‘माउन्टेन बाइकिङ’ मा ध्यान केन्द्रित गर्ने साहसिक निर्णय लियो । नेपालका विशाल, ठाडा, भिराला, अप्ठ्यारा र चट्टानी हिमाली तथा पहाडी धरातलहरू नै नेपाली राईडरहरूका लागि प्रकृतिले सित्तैमा दिएका विश्वस्तरीय तालिम केन्द्र बने । चोभारको कठिन डाँडाकाँडामा आयोजित एसियाली माउन्टेन बाइक च्याम्पियनसिपको सफल आयोजनाले नेपाली साइक्लिस्टहरूको आत्मबललाई सगरमाथाजस्तै उच्च बनाइदियो । त्यसलगत्तै दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा पुरुष तथा महिला दुवै विधामा ऐतिहासिक स्वर्ण र अन्य पदकहरू कब्जा गर्दै नेपालले आफ्नो वास्तविक क्षमता र प्रतिभाको फलाम अन्तर्राष्ट्रिय जगतसामु ढाल्यो । दक्षिण एसियाली टोलीहरूलाई पछाडि पार्दै पोडियममा नेपालको झण्डा फहराएपछि, नेपाली साइक्लिङले एसियाली खेलकुदको ठूलो र चुनौतीपूर्ण क्यानभासमा नयाँ आत्मविश्वासका साथ प्रवेश गर्ने बलियो र अभेद्य आधार प्राप्त ग¥यो ।