डाँडापारिको स्वास्थ्य: भूगोल, समुदाय र जनस्वास्थ्यबीचको सम्बन्ध

सङ्खुवासभा जिल्लाको उत्तरी भेगमा अवस्थित सिलीचोङ गाउँपालिका केवल नेपालको प्रशासनिक नक्सामा रहेको एउटा स्थानीय तह मात्र होइन, प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र मानवीय सहनशीलताको जीवित उदाहरण हो। अरुण उपत्यकाको उकालो–ओरालो, घना वन, चट्टानी भीर, खोल्साखोल्सी र वर्षायाममा झन् कठिन बन्ने पदमार्गहरूले यहाँको भौगोलिक स्वरूपलाई परिभाषित गर्छन्। केही बस्तीहरू अझै पनि सडक सञ्जालसँग पूर्ण रूपमा जोडिएका छैनन्। धेरै ठाउँमा स्वास्थ्य संस्थासम्म पुग्न घण्टौँ पैदल यात्रा गर्नुपर्छ, र आकस्मिक बिरामी पर्दा समयसँगको दौड नै जीवन र मृत्युबीचको दूरी बन्न सक्छ।

जब म सङ्खुवासभाको सिलीचोङ गाउँपालिकामा जनस्वास्थ्य अधिकृतका रूपमा कार्यभार सम्हाल्न यहाँ आइपुगे, मेरो साथमा विश्वविद्यालयमा सिकेको जनस्वास्थ्यको ज्ञान थियो। तर केही दिनमै महसुस हुन्छ, यहाँ जनस्वास्थ्य पुस्तकका पानामा सीमित विषय होइन, मानिसहरूको दैनिकीसँग गाँसिएको जीवन्त यथार्थ हो। यहाँ पाठ्यपुस्तकले सबै उत्तर दिँदैन। यहाँका प्रश्नहरू अझ गहिरा छन्, र तिनका उत्तरहरू तथ्यांकका तालिकाभन्दा धेरै मानिसहरूको जीवन, संघर्ष, आँखा र मुस्कानमा भेटिन्छन्।