दक्षिण एसिया मामलामा अमेरिकाले भारतसँग सोध्न छोडेको छ

गत महिना अमेरिकी सेनाले आफ्नो ‘इन्डो–प्यासिफिक कमाण्ड’ को नाम फेरेर ‘प्यासिफिक कमाण्ड’ बनायो । अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन)ले यसलाई केवल ‘पुरानो ऐतिहासिक नाममा फर्किएको मात्र हो र यसको कार्यक्षेत्र भने यथावत् रहेको’ जनाएको छ । तर भूराजनीतिमा नाम केवल नाममात्र हुँदैन । नामहरूले सन्देश दिन्छन्, रणनीतिक सङ्केत गर्छन् र भविष्यको कूटनीतिक तथा सैन्य दिशाको झलक पनि प्रस्तुत गर्छन् । कुन विषयमा अब ध्यान केन्द्रित हुनेछ भन्ने कुरा यस्ता परिवर्तनले स्पष्ट पार्छ ।

‘इन्डो’ शब्द सन् २०१८ मा डोनाल्ड ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा जानाजान थपिएको थियो । त्यसको उद्देश्य नयाँदिल्लीप्रति अमेरिकी प्राथमिकता देखाउनु थियो । यसको अर्थ थियो कि चीन अहिलेको द्विध्रुवीय विश्वको सबैभन्दा ठुलो चुनौती हो, भारत त्यसको सामना गर्न सक्ने अपरिहार्य लोकतान्त्रिक शक्ति हो र हिन्द महासागर तथा प्रशान्त महासागर एउटै रणनीतिक क्षेत्रका रूपमा हेरिनुपर्छ ।