पुनर्निर्माणमा राष्ट्रिय परीक्षा

भोटेकोशीमा आएको बाढी पछिल्ला वर्षका विपत्तिमध्ये सबैभन्दा गम्भीर हो । यसको प्रारम्भिक तथ्यांक भयावह छ । तीन हजारभन्दा बढी नागरिक अझै बेपत्ता रहेको अवस्थामा १३ सयभन्दा बढी शव फेला परिसकेका छन् । साढे सात हजारभन्दा बढी घर पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त र करिब ३३ हजार नागरिक प्रभावित भएका छन् । सयौँ सवारीसाधन बगेका छन्, निजी तथा सार्वजनिक सम्पत्तिमा अर्बौं रुपियाँको क्षति पुगेको छ । अनौपचारिक आँकलनले समग्र सम्पत्तिको क्षति सात खर्ब रुपियाँभन्दा बढी हुनसक्ने संकेत गरेको छ । यस विपत्तिको सबैभन्दा रणनीतिक प्रभाव ऊर्जा क्षेत्रमा परेको छ ।

७८३ मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रभावित भएको छ । १३ जलविद्युत् आयोजना, एउटा सौर्य विद्युत् आयोजना र दुईवटा प्रसारण लाइनमा क्षति पुगेको छ । राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा उपलब्ध कुल विद्युत् उत्पादन क्षमताको १० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा प्रभावित हुनु ऊर्जा सुरक्षाका दृष्टिले गम्भीर विषय हो । ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको क्षतिको असर उद्योग, व्यापार, सञ्चार, खानेपानी, अस्पताल, कृषि तथा समग्र आर्थिक गतिविधिमा फैलिन्छ । त्यसैले अब ऊर्जा पूर्वाधारको पुनर्निर्माण गर्दा उत्पादन बढाउने मात्र होइन, विपद् प्रतिरोधी ऊर्जा प्रणाली निर्माण गर्ने दृष्टिकोण आवश्यक छ ।