मापेस अभियान सफल सडक भने अझै असुरक्षित

नेपालमा जनधन क्षतिको एउटा महत्वपूर्ण र प्रम्ुख कारण सडक दुर्घटना हो । यसले गर्दा नेपाल सर्वाधिक दुर्घटना हुने देशको सूचीमा पर्दछ । विगत दुई दशकमा सडक दुर्घटनाले हजारौं नेपालीको मृत्यु भइसकेको छ भने हजारौं परिवारले आफ्ना सदस्य गुमाएका छन् । लाखौं मानिस घाइते, अपांगसँगै आर्थिकरुपमा संकटमा परेका छन् । सडक दुर्घटना केवल ट्राफिक व्यवस्थापनको विषय होइन, यो सार्वजनिक स्वास्थ्य, आर्थिक विकास र सुशासनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको एउटा राष्ट्रिय संकट हो । यस पृष्ठभूमिमा नेपाल प्रहरीले डेढ दशकअघि शुरु गरेको अभियानले मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउने प्रवृत्तिमा उल्लेखनीय रुपमा कमी आएको मात्र नभई सडक दुर्घटनाको संख्या पनि निकै घटाएको छ । कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयनले मात्र व्यवहार परिवर्तन सम्भव हुन्छ भन्नेको यो एउटा ज्वलन्त उदाहरण हो । वैज्ञानिक परीक्षणका आधारमा गरिएको कारबाहीले चालकमा कानुनप्रतिको डर र जिम्मेवारी दुवै बढाएको छ । चिकित्सकहरूको अनुभवले पनि मापसेसँग सम्बन्धित टाउकाको गम्भीर चोटका बिरामी उल्लेखनीय रूपमा घटेको देखाउँछ ।

यो अभियानका कारण सडक दुर्घटनाको संख्या घटे पनि अरु कारण हुने सडक दुर्घटनाबाट मृत्युदर अपेक्षितरुपमा घटेको छैन । आज पनि अत्यधिक गति, जोखिमपूर्ण ओभरटेक, मोबाइल प्रयोग गर्दै सवारी चलाउने बानी, हेल्मेट र सिटबेल्टको बेवास्ता, थकित अवस्थामा लामो दूरीको यात्रा, कमजोर सडक डिजाइन, मर्मतविहीन सडक, प्राविधिक परीक्षणविनाका सवारी र कमजोर नियमन दुर्घटनाका प्रमुख कारण बनेका छन् । दुर्घटना भएपछि समयमै उद्धार नहुनु, सुविधा सम्पन्न एम्बुलेन्सको अभाव, ट्रमा उपचार प्रणालीको कमजोरी र अस्पतालबीच समन्वय नहुनुले सामान्य दुर्घटनासमेत मृत्युमा परिणत हुने गरेको छ । यस्तो हुनुको दोष केवल चालकको गल्तीमा मात्र सीमित छैन, वास्तवमा सुरक्षित यात्रा सुरक्षित सडक, सुरक्षित सवारीसाधन र जिम्मेवार सडक प्रयोगकर्ताको आधारमा टिकेको हुन्छ । यी तीनै पक्षको व्यवस्थापन गर्ने दायित्व राज्यकै हो ।