नागपञ्चमी : सर्पलाई किन देवता मानेर पूजा गरिन्छ ?

नेपाललाई प्रकृति, संस्कृति र धर्मको अनौठो संगमका रूपमा चिनिन्छ। यहाँ मनाइने हरेक पर्वका पछाडि कुनै न कुनै धार्मिक विश्वास, पौराणिक कथा र सामाजिक परम्परा जोडिएको हुन्छ। यस्तै रोचक पर्व हो नागपञ्चमी। सर्प देख्दा डराउने सामान्य मानवीय स्वभावभन्दा फरक, नागपञ्चमीका दिन हिन्दू धर्मावलम्बीले सर्प अर्थात् नागलाई देवताको रूपमा पूजा गर्छन्।

साउन महिनामा मनाइने यो पर्वमा नागको चित्र घरको मूलढोकामाथि टाँस्ने, दूध, दही, अक्षता, फूल, चन्दन तथा अन्य सामग्री चढाउने र नागदेवताको पूजा गर्ने चलन छ। धार्मिक विश्वासअनुसार नागको पूजा गर्दा परिवारमा सुख, शान्ति, समृद्धि आउनुका साथै सर्पको भयबाट पनि रक्षा हुने विश्वास गरिन्छ। तर नागपञ्चमीको कथा यतिमै सीमित छैन। यसको सम्बन्ध हिन्दू धर्मका महत्वपूर्ण देवी–देवता, महाभारतका घटनादेखि प्रकृति र कृषि संस्कृतिसम्म फैलिएको छ।