भोटेकोशी बाढी : जलवायु परिवर्तन मात्र दोषी हो ?

गत भदौ १० मा सारा नेपालीले बिहानको खाना खाने समयमा भोटेकोशी नदीमा आएको हिमपहिरोजन्य बाढी र त्यसले ल्याएको महाविपत्तिमा परी १ हजार ३४२ को मृत्यु, ४ हजार ९९६ बेपत्ता र ४ खर्ब हाराहारीको धनसम्पत्ति क्षति भएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ। बेपत्तामध्ये २५ प्रतिशत सङ्ख्या जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेकाहरूको छ। त्यसै कारण यो लेखले सुरुङ कामका मापदण्डहरूमा पनि ध्यान दिएको छ।

प्रस्तुत आलेखले भोटेकोशी बाढीका सन्दर्भमा बन्दै गरेका भाष्यहरू, बौद्धिक बहसका अन्तर्यहरू भन्दा अलिक फरक कोणबाट विषयहरू प्रस्तुत गर्न खोजेको छ। यस विपत्तिका सन्दर्भमा आइरहेका कतिपय विश्लेषण वैज्ञानिक अध्ययनको कसीमा सत्यभन्दा भावनापरक, राजनीति प्रेरित र तथ्याङ्कहरूको एकपक्षीय विश्लेषणमा आधारित समेत पाइएका छन्। तिनीहरूमाथि टिप्पणी नगरिकन नेपालका हिमाल, हिमनदी, तिनीहरूबाट उत्पन्न हुनसक्ने विपद् जोखिमका सम्भावना र राज्य वा राज्यबाट अनुमतिप्राप्त व्यवसायहरूले पालना गर्नुपर्ने कानूनी दायित्व र जिम्मेवारीहरूको यथेष्ट चित्रण गर्न खोजिएको छ।