आम्दानी, ब्याज र खर्चको असन्तुलित चक्र

हाम्रो विद्यमान वित्तीय ढाँचामा सबैभन्दा ठूलो संरचनागत विडम्बना रहेको छ। ऋणको लागतले उसको आर्थिक हैसियतसँग उल्टो सम्बन्ध राख्ने गरेको छ। अर्थात् जो व्यक्ति आर्थिक रूपमा विपन्न र साधनहीन छन्, त्यस्ता व्यक्तिले नै महँगो ब्याजदरमा ऋण लिनुपर्ने बाध्यता छ। त्यस्ता व्यक्ति बैंकको ढोकासम्म पनि पुग्न सक्दैनन् तर उच्च आम्दानी हुनेका लागि बैंकका ढोकाहरू सस्तो ब्याजदरका साथ सधैं खुला रहन्छन्। अनि साँझबिहानको छाक टार्न धौधौ पर्ने वर्ग भने मिटरब्याजीको दलदलमा नफसी ऋण पाउनै नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन्। सोही कारण विपन्न वर्गले सोचेभन्दा बढी रकम ब्याजमा खर्च गर्नु परेको हो।

हाम्रो कर्जा बजार हेर्दा यो निकै समावेशी र बहुस्तरीय देखिन्छ तर यसको भित्री तहमा प्रवेश गर्ने हो भने यसले वर्गका आधारमा नागरिकलाई विभाजन गरिरहेको छ। वित्तीय पहुँच, धितोको उपलब्धता र कागजी प्रक्रियाको जटिलताका आधारमा कर्जा बजार चलिरहेको छ। जोसँग धितो राख्न जग्गाजमिन छैन, औपचारिक कागजात पुर्‍याउन नसक्ने त्यस्ता विपन्न नागरिकहरू साहु–महाजनसँग निर्भर छन्।