१५ वर्षदेखि गुराँस मानिएको वनस्पति ‘डिप्लोर्चे मल्टिफ्लोरा’

सङ्खुवासभाको उच्च हिमाली जङ्गलमा हिंडिरहँदा टाढैबाट झुरुप्प रहेको वनस्पतिमा गुलाबी रङका आकर्षक फूलहरू देखें। ती फूलहरू घण्टी आकारका थिए। पहिलो नजरमा त्यो दुरुस्तै गुराँस जस्तो लाग्थ्यो। यसका पात स–साना, बाक्ला, कडा र सङ्ख्यामा बाक्लै थिए; जसले डाँठलाई चारैतिरबाट घेरेको थियो। जब नजिकै गएर फूलको पुष्पपत्र र भाले प्रजनन अङ्ग (पुंकेसर) लाई नियालें, मेरो गुराँस पहिचान सम्बन्धी चेतले भन्यो- “यो गुराँस होइन !”

संसारकै सबैभन्दा आधिकारिक वनस्पति डेटाबेस, लन्डनस्थित रोयल बोटानिकल गार्डेन्स (क्यु) द्वारा सञ्चालित ‘प्लान्ट्स अफ द वर्ल्ड अनलाइन’ (पीओडब्लुओ) ले विगत १५ वर्षदेखि सङ्खुवासभामा देखेको त्यो वनस्पतिलाई ‘गुराँस’ कै रूपमा मान्यता दिंदै आएको थियो। त्यसको वैज्ञानिक नाम ‘रोडोडेन्ड्रन च्याम्बरलैनी’ (Rhododendron chamberlainii) भनेर लेखिएको थियो। नेपालमा हालसालै प्रकाशित पुस्तकहरूमा पनि त्यही गल्तीलाई सारिएका छन्। दुवै पुस्तकका मुख्य सम्पादकहरू नेपालको वनस्पति पहिचानमा मूर्धन्य वनस्पतिविद्हरू हुन्।