उत्पादनशील अर्थतन्त्र

नेपालको वैदेशिक व्यापारको पछिल्लो तथ्यांकले अर्थतन्त्रको पुरानो तर जटिल समस्यालाई पुनः उजागर गरेको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनामा कुल वैदेशिक व्यापार २१ खर्ब ७२ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यसमध्ये १८ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँको आयात हुँदा निर्यात भने दुई खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँमा सीमित छ। मुलुकको व्यापार घाटा १६ खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। जुन गत वर्षको तुलनामा करिब १६ प्रतिशतले बढी हो। निर्यातले इतिहासकै उच्च बिन्दु छोएको भए पनि आयातको तुलनामा त्यसको हिस्सा १२.८ प्रतिशतमा सीमित छ।

व्यापार घाटा यो वर्षको मात्र समस्या होइन। नेपाल लामो समयदेखि आयातमा आधारित अर्थतन्त्रका रूपमा विकसित हुँदै आएको छ। दैनिक उपभोगका वस्तु, पेट्रोलियम पदार्थ, औद्योगिक कच्चा पदार्थ, निर्माण सामग्री, खाद्यान्न, तरकारी, फलफूलदेखि पशुजन्य उत्पादनसम्मका लागि विदेशमा निर्भरता छ। स्वदेशी उत्पादन कमजोर हुँदा विदेशी वस्तुको आयात बढ्दै गएको छ। उत्पादनभन्दा उपभोगमा आधारित आर्थिक संरचनाले व्यापार असन्तुलनलाई झन् गहिरो बनाएको छ।