कमैया मुक्तिको २६ वर्ष : कथा समाप्त भएको अध्याय होइन, सामाजिक न्यायको यात्रा हो

आज कमैयाको जीवन सम्झँदा लाग्छ, उनीहरूसँग श्रम थियो । तर निर्णय गर्ने अधिकार थिएन । शक्ति थियो । तर सङ्गठन थिएन । प्रजातन्त्रको पुनःस्थापनापछि अरू नेपालीसरह उनीहरूले पनि मौलिक अधिकार र सङ्गठित हुने अधिकार पाए । त्यसपछि नै उनीहरूको मुक्ति यात्राको सुरुवात भयो ।

यसअघि उनीहरू बिहानदेखि बेलुकासम्म (करिब १८ घण्टा) अरूको खेतमा पसिना बगाउँथे । तर आफ्नो जीवनको बाटो आफैँ रोज्ने स्वतन्त्रता उनीहरूसँग थिएन। कहाँ बस्ने, कसको घरमा काम गर्ने र ऋण कसरी तिर्ने भन्ने निर्णय गर्ने अधिकार पनि उनीहरूसँग थिएन।