पुष्पलालको वैचारिक विरासत: नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको मार्गदर्शन

पुष्पलाल श्रेष्ठ नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका संस्थापक मात्र होइनन्, यसको वैचारिक आत्मा पनि हुन्। उनले एउटा राजनीतिक दलको नेतृत्व मात्र गरेनन्, नेपाली क्रान्तिको दिशा, उद्देश्य र कार्यदिशालाई वैज्ञानिक आधारसमेत प्रदान गरे। नेपाली समाजका पहिलो मौलिक मार्क्सवादी विश्लेषक, क्रान्तिका सिद्धान्तकार तथा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका दूरदर्शी चिन्तकका रूपमा उनी सम्पूर्ण नेपाली कम्युनिस्ट तथा लोकतान्त्रिक आन्दोलनका साझा वैचारिक सम्पत्ति हुन्।

उनको ४८औँ स्मृति दिवस र १०२औँ जन्मजयन्ती मनाइरहँदा औपचारिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन । उनका विचार, दस्तावेज र राजनीतिक दृष्टिकोणलाई बदलिँदो राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय यथार्थसँग जोडेर पुनः समीक्षा गर्नु नै उनीप्रतिको सच्चा सम्मान हो। इतिहासको सम्मान भनेको अतीतको स्मरण मात्र होइन, वर्तमानका चुनौतीलाई बुझ्दै भविष्यका लागि सही मार्ग पहिचान गर्नु पनि हो।