बाम माछाको रहस्यमय जीवन : नदीका पाहुना, समुद्रका सन्तान

हामीमध्ये धेरैलाई लाग्छ, बर्खे झरीमा हिलाम्मे खेतहरूमा भेटिने बाम माछा पनि हिले र बुहारी लगायत अन्य माछा जस्तै यतैका रैथाने हुन्। नेपालमा भेटिने बाम माछा हिन्द महासागरमा जन्मिएका हुन्, यहाँका खेत–खोल्सामा केही दशक बिताउँछन् र सन्तान जन्माउन आफू जन्मिएकै ठाउँ खोज्दै फर्कन्छन् भन्ने कुरा मैले पनि धेरै पछि मात्र थाहा पाएको थिएँ।

ताजा पानीमा पाइने बाम माछाले कसरी सन्तान जन्माउँछन् भन्ने कुरा हामीले भर्खरै मात्र केही प्रमाण र अनुमानका आधारमा बुझ्न थालेका छौं। नेपालका बाम माछा बङ्गालको खाडी पार गरेर हिन्द महासागरको कुन ठाउँबाट आएका हुन् भन्ने यकिन अझै कसैलाई छैन। खासमा बाम माछाको प्रजनन प्रक्रिया अर्थात् तिनले अण्डा र शुक्रकीट निष्कासन गरेको न कसैले प्रत्यक्ष देखेको छ, न क्यामेरामा कैद गर्न सकेको छ।