नेतृत्वले बेवास्ता गरेको मनोविज्ञान

मनोविज्ञान मानिसको यस्तो कुरा हो, जो सहजै पढ्न पनि सकिँदैन तर मनोविज्ञान नबुझेर गरिएको व्यवहारले त्यो मानिसलाई सन्तुष्ट राख्न सक्दैन। मनोविज्ञानप्रतिको लगातारको बेवास्ताले मानिसलाई पीडा दिन थाल्छ। पीडाको परिणाम के हुन्छ ? पीडकप्रति अविश्वास, उसका निर्णयको अस्वीकार, प्रतिवाद, विद्रोह अनि सम्बन्धविच्छेद। मनोविज्ञान व्यक्ति वा समूहको अस्तित्व र योगदानको अवसरसँग बढी जोडिएको हुन्छ, लाभहानिको कुरालाई मनोविज्ञानले प्राथमिकतामा राख्दैन। महान् दार्शनिक हेगेलको ‘स्वीकृतिको सिद्धान्त’अनुसार मानिस केवल भौतिक लाभ वा पदका लागि काम गर्दैन, उसलाई आफ्नो अस्तित्व र योगदानको पहिचान तथा स्वीकृति चाहिन्छ। अर्का विद्वान् फ्रान्ज फ्याननले पनि मनोविज्ञानको चर्चा गर्दा मानव चेतना र सामूहिक पहिचानबिचको गहिरो सम्बन्धलाई व्याख्या गरेका छन्। यस अर्थमा भन्नुपर्दा मनोविज्ञान केवल चेतनाको अध्ययन मात्र होइन, मूल्य, निष्ठा र आत्मसम्मानको दर्शन पनि हो।

कुनै पनि दल होस् वा अन्य संगठन, आफ्ना सदस्य तथा शुभेच्छुकको मनोविज्ञान बुझ्न नसक्दा त्यो संगठन क्रमशः कमजोर र धराशायी हुँदै जान्छ। अहिले नेपालको सबैभन्दा पुरानो र लोकतन्त्रको सबैभन्दा बलियो पहरेदार भनेर चिनिने पार्टी नेपाली कांग्रेस यस्तै संकटबाट गुज्रिरहेको छ। शुभेच्छुक, कार्यकर्ता र जिम्मेवारीमा रहेकाहरू गरी ३ थरी मनोविज्ञानका साथ नेपाली राजनीतिमा योगदान दिँदै आएको पार्टी अहिले छिन्नभिन्नको अवस्थामा छ। तिन थरी मनोविज्ञानको संयोजनबाट प्राप्त ऊर्जा र शक्ति नै कांग्रेस पार्टीको सबैभन्दा ठुलो पुँजी हो।