लुम्बिनी विकास गुरुयोजनाको आधा दशक : सुस्त गति र मतिले अझै अपुरै

लुम्बिनी विकास कोष गुरुयोजना सुरु भएको आधा शताब्दी हुनलाग्दा पनि पूरा हुन सकेको छैन। गौतम बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीलाई विश्व शान्तिको आध्यात्मिक मुहान बनाउन १७ वर्षमा पूरा गर्नेगरी सन् १९७८ मा गुरुयोजना सुरु गरिएको हो। गुरुयोजना ४८ वर्षसम्म पनि पूरा नहुँदा ‘१२ वर्षमा खोलो फर्किन्छ’, भन्ने नेपाली उखानसमेत गलत साबित भएको छ। लुम्बिनी विकास कोष प्रशासनले गुयोजनाको ९० प्रतिशत काम सम्पन्न भएको दाबी गरे पनि त्यसको वैज्ञानिक आधार प्रस्तुत गरेको छैन।

लुम्बिनीलाई व्यवस्थित विकाससहित विश्व शान्तिको केन्द्र र रमणीय स्थल बनाउन प्रख्यात जापानी वास्तुकलाविद् प्राध्यापक केन्जो टाँगेले गुरुयोजना बनाएका थिए। उनले ६ वर्ष लगायर बनाएको गुरुयोजना सन् १९७८ मा नेपाल सरकारलाई बुझाएका थिए। सरकारले सोही वर्ष गुरुयोजना कार्यान्वयनका लागि स्वीकृत गरेको थियो। टाँगेले बनाएको गुरुयोजनाअनुसार सिंगापुर अहिले विश्वमै चिनिएको छ। उनकै