नागरिकता नहुँदा सुविधाबाट वञ्चित

चितवनको खैरहनी नगरपालिका–१० स्थित कठारमा सरकारले बनाइदिएको घरमा बस्छिन् छेउरी माझी। उनका दुई छोरा र तीन छोरी छन्। छोराछोरीको विवाह भएर नातिनातिना जन्मिसकेका छन्। तर तिनीहरूले पढ्न पाएका छैनन्। किनभने उनीहरूको जन्मदर्ता नै छैन। ‘कक्षा ५ सम्म त पढे, त्यसभन्दा माथि गएपछि जन्मदर्ता चाहिने रहेछ,’ माझीले भनिन्, ‘हामीले त पढेको छैन, उनीहरूले पनि पढ्न पाएनन्।’

बालबच्चाको जन्मदर्ता नबन्नुको कारण हो– छेउरीको नागरिकता नहुनु। चितवन आएर बसेको चार पुस्ता भए पनि ससुराले नागरिकता नबनाउँदा आफूहरू नागरिकता लिनबाट वञ्चित भएको उनी बताउँछिन्। ‘हामी चितवनमा आएर बसेको चार पुस्ता भयो। २०५७ सालमा सरकारले हामीलाई फोटोसहितको मतदाता परिचयपत्रसमेत दिएको थियो। त्यही आधारमा २०६७ सालसम्म भोटसमेत हालेका थियौं,’ उनले भनिन्, ‘यसपालि भोट हाल्न पनि पाएनौं।’