नेपाल–अमेरिका सम्बन्धका सात दशक

नेपालसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गर्ने राष्ट्रहरूमा बेलायतपछि संयुक्त राज्य अमेरिका दोस्रो स्थानमा आउँछ। सन् १९४७ अप्रिल २१ (२००४ वैशाख ८) मा संयुक्त राज्य अमेरिकाका राजदूत जोसेफ सी. स्याटरथ्वेटले राजा त्रिभुवनसमक्ष आफ्नो ओहदाको प्रमाणपत्र बुझाउँदै नेपाल स्वतन्त्र र सार्वभौमसत्तासम्पन्न राष्ट्र रहेको कुरामा गर्व व्यक्त गरेका थिए। यसै समयदेखि नेपाल र अमेरिकाबीच दौत्य सम्बन्धको औपचारिक प्रारम्भ भएको हो, जसले हालसम्म सात दशकभन्दा बढीको यात्रा पार गरिसकेको छ।

सन् १९५८ फेब्रुअरी ३ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टन डीसीमा नेपालको राजदूतावास विधिवत् रूपमा स्थापना भयो। त्यसपछि सन् १९५८ फेब्रुअरी १६ मा जनरल केशरशमशेर जंगबहादुर राणा नेपालको पहिलो राजदूतका रूपमा ओहदाको प्रमाणपत्र बुझाउन वासिङ्टन डीसी पुगेका थिए। दुई देशबीचको आर्थिक तथा विकास सहयोगको कुरा गर्दा, सन् १९५१ जनवरी २३ मा नेपाल र अमेरिकाबीच विकास सहयोगसम्बन्धी पहिलो चारबुँदे सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो। उच्चस्तरीय भ्रमणका हिसाबले, सन् १९६० अप्रिल २७ देखि ३० सम्म अमेरिकी राष्ट्रपति ड्वाइट डी. आइजनहावरको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा राजा महेन्द्र र रानी रत्नले संयुक्त राज्य अमेरिकाको पहिलो औपचारिक भ्रमण गरेका थिए। त्यस भ्रमणका क्रममा राजा महेन्द्रले अमेरिकी कंग्रेस (संसद्) को संयुक्त बैठकलाई सम्बोधन गरेका थिए। त्यसैगरी, सन् १९६७ अक्टोबर ३० देखि डिसेम्बर ३ सम्म अर्का अमेरिकी राष्ट्रपति लिन्डन बी. जोन्सनको निमन्त्रणामा राजा महेन्द्र र रानी रत्नको दोस्रो अमेरिका भ्रमण भयो। त्यसबखत राजा महेन्द्रले संयुक्त राष्ट्रसंघको साधारण सभालाई पनि सम्बोधन गरेका थिए। भ्रमणको अन्त्यमा दुवै देशबाट संयुक्त विज्ञप्ति जारी गरिएको थियो।