बाघ बढ्दाको जोखिम

बीसौं शताब्दीको सुरुवातमा विश्वभर करिब १ लाखको संख्यामा रहेका बाघ २१औं शताब्दीमा आइपुग्दा घटेर ३२ सयमा झरे। लाखौं बाघ हुँदा मान्छेको जीवन त्राहिमाम थियो, बाघले सयौं मानिसको ज्यान लिन्थ्यो। त्यसैले उतिबेला बाघलाई मानव जीवनका लागि हानिकारक वन्यजन्तुका रूपमा हेरिन्थ्यो र यसको अनियन्त्रित सिकार हुन्थ्यो। राणा र राजाहरू बाघ सिकारका सौखिन थिए।

कूटनीतिक सम्बन्ध बलियो बनाउन बेलायतका राजा जर्ज पञ्चमलाई नेपालको चितवनमा बाघ सिकारकै लागि ल्याइएको इतिहास ताजै छ। तर, जब मानिसले बाघ ‘पारिस्थितिकीय प्रणाली’को अभिन्न अंग हो भन्ने बुझ्यो, तब यसको संरक्षणका प्रयास सुरु भए। सन् २०१० को विश्व बाघ सम्मेलनमा नेपालले सन् २०२२ सम्म आफ्नो देशमा बाघको संख्या दोब्बर बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। त्यतिबेला नेपालमा जम्मा १ सय २१ वटा बाघ थिए। तर, संरक्षणमा प्राप्त अभूतपूर्व सफलताका कारण लक्ष्यभन्दा धेरै अर्थात् साढे ३ सयभन्दा बढी बाघ नेपालमा पुगेका छन्। अहिले चितवन, बर्दिया, शुक्लाफाँटा लगायतका निकुञ्ज र आरक्षहरूमा बाघको राम्रो उपस्थिति छ।