तवः समाजको नजरमा गथांमुगः चःह्रे

काठमाडौँ उपत्यकामा परम्परागतरुपमा मनाइने गथांमुगः चःह्रे असार–श्रावण महिनामा धान रोपिसकेपछि मनाइने चाड÷उत्सवमध्ये सबैभन्दा पहिलो चाड हो । यस सन्दर्भमा भन्नुपर्दा, काठमाडौँ उपत्यका पानीले भरिएर समस्या भएको बेला महामञ्जुश्रीले चोभारको डाँडा फोडेर पानीको निकास गरेको कुरा अवगत नै छ ।

त्यसपछिको काठमाडौँ उपत्यकाको भूमि संसारका उर्वर जमिनमध्ये दोस्रोमा पर्दछ । यहाँको हजारौँ रोपनी जग्गामा धान रोप्नका लागि किसानहरु घरमा ताला लगाएर महिनौँ दिनसम्म रोपाइँको काम गर्थे । महिनौँसम्म बन्द भएका घरहरुमा कीरा, फट्याङ्ग्रा, माकुरा इत्यादि तथा भूतप्रेतको बास हुन्छ भन्ने मान्यता थियो । त्यसैले गथांमुगःको दिनमा घरहरु सबै सफा गरी तोरीको गेडा तथा पहेँलो रायोका गेडालाई मकलमा राखी जलाएर कोठाका कुनाकाप्चामा त्यसको धुवाँबाट कीरा, फट्याङ्ग्रा मारिने चलन रहेको छ ।