हिँड्न नछोडौं

उमेर पाको बन्दै जाँदा शरीरका अंगप्रत्यंग शिथिल बन्छन् भने दिमागी तागत पनि घट्दै जान्छ। घुँडा परिवर्तन गर्ने मात्र होइन, बरु मिर्गौला, कलेजो, फोक्सो, मुटुलगायतका महत्वपूर्ण तन्तु नै फेर्नुपर्ने अवस्थाका लागि समेत विज्ञान तयार हुँदै छ। मानवीय अंगको आपूर्ति सहज बनाउन जनावरको प्रयोग मात्र गरिएको छैन, बरु ल्याब निर्मित मेसिनहरूले समेत उत्साहजनक नतिजा दिएका छन्। हालै गरिएको क्लिनिकल परीक्षणले बाइभाकोर भन्ने कम्पनीले बनाएको कृत्रिम मुटुको सहारामा समेत मानिस लामो समय बाँच्न सक्ने देखियो। पार्टपुर्जा परिवर्तन गरी थोत्रो कारलाई चलायमान बनाएझैं वृद्धावस्थामा शिथिल भएका अंगलाई परिवर्तन गरी मानवलाई दुरुस्त बनाउने दिशामा विज्ञान धेरै माथि पुगिसक्यो। तर, पृथक् चरित्रका कारण ल्याब निर्मित मस्तिष्कको प्रयोग निकै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। पाको उमेरमा मस्तिष्कका कोष (न्युरोन)हरू मर्दै जान्छन्, दिमागको आकृति खुम्चन्छ।

शारीरिक बनोट परिवर्तन गरी अशक्तलाई हिँड्डुल गर्न सक्ने बनाउने विज्ञानले वृद्धावस्थामा शिथिल भएको मस्तिष्कलाई परिवर्तन गर्न भने निकै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। त्यस्तो हुनुमा दिमागको विशिष्ट चरित्र नै हो। कृत्रिम मुटुले रक्तसञ्चारलाई सुचारु गर्न सके थप उत्खननको आवश्यकता हुँदैन। तर, मस्तिष्कको कथा बेग्लै छ। जन्मेदेखि भोगेका अनुभवहरू मस्तिष्कका अर्बौं न्युरोनहरूमा भण्डारण गरिने भएकाले साबिकको दिमागलाई ल्याब निर्मित अंगले प्रतिस्थापन गर्दा विगतका अनुभवहरू स्मरणबाट हराउँछन्। पुराना परिदृश्य मानसपटलबाट मेटिँदा फरक व्यक्ति बन्न पुग्छ। व्यक्ति स्मरणशून्य बच्चाजस्तो बन्छ। तसर्थ, ल्याब निर्मित मस्तिष्क ‘ट्रान्सप्लान्ट’ गरिँदा व्यक्तिले आजन्म भोगेका स्मरणहरू नास हुने भएकाले समेत अन्य अंगहरूझैं दिमागको स्थानान्तरण सम्भव देखिँदैन।