जान्नेको देश, नजान्नेको राज

यो देशमा एउटा अचम्मको परम्परा छ– जो जति जान्दैन, ऊ उति नै ठूलो काम गर्छ । जान्नेले किताब बोक्छ, नजान्नेले देश बोक्छ । जान्नेले ल्याापटप खोल्छ, नजान्नेले बजेट खोल्छ । जान्नेले सफ्टवेयर चलाउँछ, नजान्नेले सरकार चलाउँछ । यो व्यवस्था हेर्दा पहिले हाँसो उठ्छ, पछि रुन आउँछ, र अन्त्यमा– मान्छे चुपचाप बस्छ, किनकि बोलेर के हुन्छ ? बोल्नेको मुख देखेर सत्ता हाँस्छ, अनि चुप बस्नेको पीडा देखेर अँध्यारो मुस्कुराउँछ ।

अँध्यारोको कुरा आयो, त्यसैले प्रविधिको उज्यालोतिर फर्कौं । आजको युग डिजिटल युग हो । संसारका समुन्नत मुलुकहरूले आफ्ना नागरिकलाई घरबाटै सेवा दिइसकेका छन्– जन्मदर्ता होस् वा पासपोर्ट, घर–जग्गा दर्ता होस् वा कर तिर्ने काम, सबै अनलाइन, सबै पारदर्शी, सबै तुरुन्त । एस्टोनियाजस्तो सानो देशले सन् २००२ मै डिजिटल सरकार पूर्ण लागू गरिसक्यो । त्यो देशको जनसंख्या हाम्रो काठमाडौंको जति पनि छैन तर त्यो देशका नागरिक आफ्नो मताधिकार अनलाइनबाटै प्रयोग गर्छन् । यता हाम्रो देशमा सरकारी कार्यालयको कम्प्युटरमा के छ ? धूलो । र, त्यो धूलोमाथि के छ ? थप धूलो । र, त्यो कम्प्युटर किन चल्दैन ? किनकि चलाउने मान्छेले सिक्नुपरेको छैन, सिकेर आएको मान्छेले चलाउन पाउँदैन ।