शिक्षामा एआई : शिक्षकलाई विस्थापित होइन, सहयोगी बन्नुपर्छ

कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) तीव्र रूपमा कक्षाकोठामा प्रवेश गरिरहँदा प्रविधिले शिक्षकको भूमिकालाई कमजोर नबनाई सिकाइमा कसरी सुधार ल्याउन सक्छ भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। ब्रिटिस काउन्सिलका एडटेक इनोभेसन प्रमुख डा. एडम एडमेट ले शैक्षिक प्रविधि, शिक्षण तथा डिजिटल सिकाइको क्षेत्रमा तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि काम गर्दै आएका छन्। उनका अनुसार एआईले सामग्री निर्माण, प्रतिक्रिया प्रदान तथा सिकाइलाई व्यक्तिगत बनाउन सहयोग गर्न सक्छ, तर प्रभावकारी शिक्षणको केन्द्रमा रहेको मानवीय सम्बन्धलाई विस्थापित गर्न सक्दैन।

हालै काठमाडौं भ्रमणका क्रममा उनले एआईले शिक्षामा पार्ने प्रभाव, यसको आलोचनात्मक प्रयोग नगर्दा उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम तथा नेपालले एआईको लाभ सबै विद्यार्थीसमक्ष कसरी पुर्‍याउन सक्छ भन्ने विषयमा रिपब्लिका की सारा पहारी सँग कुराकानी गरेका थिए। प्रस्तुत छ कुराकानीको सम्पादित अंश: