राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको परीक्षा

नेपालका राष्ट्रिय गौरवका सिँचाइ आयोजना विकासको प्राथमिकतामा परेका दशकौँ भइसकेका छन् । तर आयोजना निर्माणको गति हेर्दा गौरवको सूचीमा राख्दैमा आयोजना गौरवपूर्ण बन्न नसक्ने तथ्य पटक–पटक प्रमाणित भएको छ । समय थपिँदै जाने, लागत बढ्दै जाने र लक्षित क्षेत्रले पूर्ण लाभ पाउन नसक्ने प्रवृत्तिले राष्ट्रिय गौरवका आयोजनामाथि नै प्रश्न उठाउँदै आएको छ । यही पृष्ठभूमिमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले पाँच वर्षभित्र प्रमुख सिँचाइ आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित अघि सारेको नयाँ कार्यप्रणाली सकारात्मक शुरुवात हो ।

मन्त्रालयले स्थापना गर्न लागेको ‘सेतु’ अर्थात् सिँचाइ कार्यान्वयन तथा अनुगमन इकाइ, डिजिटल ड्यासबोर्ड, निर्माणस्थलमा सीसीटीभी निगरानी, पूर्वसूचना प्रणाली तथा त्रैमासिक प्रगति समीक्षाजस्ता व्यवस्था कागजमा आकर्षक देखिन्छन् । तर वास्तविक परीक्षा यिनको कार्यान्वयनमा हुनेछ । नेपालमा समस्या अनुगमन प्रणालीको अभाव मात्र होइन, निर्णय गर्न नसक्ने प्रशासनिक संरचना, कमजोर ठेक्का व्यवस्थापन, अन्तरनिकायगत समन्वयको अभाव, जग्गा तथा वनसम्बन्धी विवाद र आयोजना नेतृत्वमा हुने अस्थिरता पनि हुन् । त्यसैले नयाँ संरचनाले यी मूल समस्यामाथि प्रहार गर्न सक्नुपर्छ ।